Chuyển từ quản lý thủ công sang quản trị bằng dữ liệu

Bảo đảm an toàn thực phẩm và dinh dưỡng học đường luôn là một trong những yêu cầu được phụ huynh, nhà trường và các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, với quy mô 3.621 cơ sở giáo dục, trong đó có 3.202 trường tổ chức bữa ăn bán trú, phục vụ hơn 1,18 triệu học sinh mỗi ngày, việc quản lý theo phương thức truyền thống đã bộc lộ nhiều hạn chế. 

Trong bối cảnh đó, TP. Hà Nội đã ra mắt Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường Hà Nội (HanoiCheck), đánh dấu bước tiến mới trong ứng dụng khoa học, công nghệ vào bảo vệ sức khỏe học sinh và xây dựng chính quyền số.

Camera trí tuệ nhân tạo (AI) tự động giám sát việc tuân thủ trang phục bảo hộ tại khu vực bếp ăn trường học.

Theo ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, công tác quản lý bữa ăn học đường thời gian qua vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Điều kiện cơ sở vật chất giữa các trường chưa đồng đều, tiêu chí lựa chọn, cảnh báo hoặc tạm dừng nhà cung cấp chưa được chuẩn hóa, trong khi việc ứng dụng công nghệ thông tin còn phân tán, chưa hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Ông Cù Ngọc Trang cho biết, thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cùng các kế hoạch của UBND TP. Hà Nội về thúc đẩy chuyển đổi số, khắc phục những điểm nghẽn trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, Sở khoa học và công nghệ đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế xây dựng Hệ thống HanoiCheck.

Đây là hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn Thành phố, số hóa toàn diện công tác quản lý bán trú và dinh dưỡng học đường, từng bước thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu điện tử. Từ mô hình quản lý hành chính truyền thống, Hà Nội hướng tới quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực, giúp nâng cao khả năng giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ điều hành.

Điểm nổi bật của HanoiCheck là toàn bộ hệ thống được thiết kế theo tư duy liên thông dữ liệu. Thay vì các nguồn thông tin rời rạc giữa nhà trường, đơn vị cung cấp thực phẩm và cơ quan quản lý, toàn bộ dữ liệu sẽ được kết nối trên cùng một nền tảng, tạo nền tảng minh bạch trong tổ chức bữa ăn học đường.

Hệ sinh thái số liên kết toàn bộ quy trình bữa ăn học đường

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, HanoiCheck được xây dựng với 5 hợp phần liên kết chặt chẽ. Trong đó, hồ sơ dinh dưỡng điện tử giúp theo dõi sức khỏe từng học sinh, hỗ trợ quản lý dinh dưỡng theo từng cá thể thay vì chỉ theo dõi ở quy mô chung.

Hệ thống quản lý nhà cung cấp góp phần chuẩn hóa việc lựa chọn đơn vị cung ứng, tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc thực phẩm và nâng cao tính minh bạch trong quá trình tổ chức bữa ăn.

Phụ huynh có thể theo dõi thực đơn hằng ngày và nguồn gốc thực phẩm của con em mình theo thời gian thực qua ứng dụng di động HanoiCheck.

Một trong những hợp phần nổi bật là kiểm soát an toàn thực phẩm số kết hợp giải pháp camera trí tuệ nhân tạo (AI) giám sát bếp ăn. Công nghệ AI được ứng dụng để hỗ trợ theo dõi việc tuân thủ quy trình trong khu vực chế biến, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và giảm phụ thuộc vào phương thức kiểm tra thủ công.

Song song với đó, HanoiCheck còn có ứng dụng dành cho cha mẹ học sinh, giúp phụ huynh theo dõi thông tin liên quan đến bữa ăn bán trú và tăng cường sự đồng hành giữa gia đình với nhà trường.

Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp trên bảng điều khiển phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Thành phố, tạo điều kiện để các cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá và đưa ra quyết định kịp thời dựa trên dữ liệu thực tế.

Theo kế hoạch, ngay trong năm học 2026-2027, HanoiCheck sẽ được triển khai tới 100% cơ sở giáo dục có tổ chức bữa ăn bán trú theo nguyên tắc "một việc, một đầu mối chịu trách nhiệm".

Theo đó, Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm vận hành hệ thống, cấp tài khoản và hỗ trợ kỹ thuật; Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn chuyên môn về công tác bữa ăn học đường; Sở Y tế chuẩn hóa tiêu chí dinh dưỡng và quy trình an toàn thực phẩm số; UBND các xã, phường tổ chức triển khai trên địa bàn; các cơ sở giáo dục và đơn vị cung cấp trực tiếp cập nhật dữ liệu, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Trần Lưu Hoa cho biết, Sở xác định rõ vai trò là cơ quan đầu mối tổ chức triển khai thống nhất công tác bữa ăn học đường trên toàn Thành phố.

Theo bà Trần Lưu Hoa, ngay sau khi Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm Thành phố ban hành Hướng dẫn số 02/HD-BCĐ về bảo đảm an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú năm học 2026-2027, Sở đã thành lập tổ công tác chuyên trách và ban hành văn bản hướng dẫn tới UBND các xã, phường để triển khai đồng bộ tại từng cơ sở giáo dục.

Bà Trần Lưu Hoa cho biết thêm: "Sở sẽ tiếp tục hướng dẫn các nhà trường thực hiện thống nhất việc xây dựng và công khai thực đơn trên hệ thống, bảo đảm đủ dinh dưỡng, đúng định mức, đồng thời tăng cường sự giám sát của phụ huynh".

Trong thời gian tới, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục tổ chức tập huấn, hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn, làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị nhằm bảo đảm việc triển khai HanoiCheck được đồng bộ, minh bạch và hiệu quả ngay từ đầu năm học mới.

Tại hội nghị, đại diện một số xã, phường cũng khẳng định tinh thần chủ động, nghiêm túc trong triển khai HanoiCheck tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn, đồng thời cam kết thực hiện đúng quy định, kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc phát sinh nhằm bảo đảm chất lượng bữa ăn và nâng cao hiệu quả công tác an toàn thực phẩm học đường.

Bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh: "Việc đưa Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường vào vận hành là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức bữa ăn bán trú, đồng thời tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm và chăm lo tốt hơn cho dinh dưỡng, sự phát triển thể chất của học sinh Thủ đô".

Để hệ thống vận hành thông suốt, bà Vũ Thu Hà yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung rà soát, hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, tăng cường hướng dẫn, tập huấn và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cũng lưu ý các đơn vị phải công khai việc tiếp nhận hồ sơ trực tuyến của các nhà cung cấp, không tiếp nhận hồ sơ giấy nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và thống nhất thời gian mở cổng tiếp nhận trên toàn Thành phố.

Đối với thực đơn học đường, bà Vũ Thu Hà yêu cầu thành lập hội đồng để Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng thực đơn khung phù hợp theo mùa, bảo đảm yêu cầu dinh dưỡng, đồng thời lựa chọn đúng các nhà cung cấp có năng lực.

Theo bà Vũ Thu Hà, việc ứng dụng nền tảng số sẽ góp phần lựa chọn các đơn vị cung cấp đủ năng lực, kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm, nâng cao chất lượng bữa ăn học đường và khắc phục những bất cập trong công tác quản lý trước đây. Thành phố đặt mục tiêu triển khai đồng bộ HanoiCheck ngay từ đầu năm học 2026-2027 với tinh thần rõ trách nhiệm, công khai, minh bạch và tăng cường giám sát trong toàn bộ quá trình tổ chức bữa ăn bán trú.

Việc Hà Nội đưa HanoiCheck vào vận hành vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quản lý bữa ăn học đường. Đây là bước đi cụ thể trong lộ trình xây dựng chính quyền số, phát huy vai trò của dữ liệu và công nghệ trong quản trị xã hội, đồng thời tạo nền tảng để bảo vệ sức khỏe học sinh bằng một hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch và có khả năng giám sát liên tục, hướng tới sự phát triển toàn diện của thế hệ tương lai.