Dữ liệu từ Cục Hải quan cho thấy, trong quý I/2026, toàn Ngành đã thực hiện soi chiếu 5.474 container bằng hệ thống máy soi tự động. Trên thực tế, kể từ khi các giải pháp hiện đại hóa được triển khai, tỷ lệ vi phạm với các lỗi khai sai chủng loại, số lượng hoặc mã số hàng hóa hiện chỉ còn dưới 1%.

Việc hiện đại hóa công tác kiểm tra, giám sát đã giúp cơ quan Hải quan phân loại chính xác mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, qua đó giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế nhưng vẫn kiểm soát hiệu quả gian lận, không làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Hệ thống máy soi container giúp rút ngắn nhiều thời gian. Ảnh: Văn Tá.

Kết quả này cho thấy, khi công cụ giám sát được vận hành chính xác và minh bạch, các sai sót trong khai báo được kiểm soát chặt chẽ, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho những doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định pháp luật.

Đáng chú ý, việc đưa vào vận hành hệ thống máy soi container di động đã tạo bước đột phá khi rút ngắn thời gian kiểm tra thực tế từ khoảng 2 giờ xuống còn 15 phút.

Nhờ quy trình hiện đại và khả năng phân tích chính xác, ngành Hải quan đã hỗ trợ doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí và thời gian, qua đó thúc đẩy tốc độ thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động thương mại quốc tế.

Theo đại diện Đội Kiểm soát hải quan (Chi cục Hải quan khu vực VI), trước đây việc kiểm tra một container 40 feet có thể mất từ 2 đến 3 giờ, nhưng hiện nay với hệ thống máy soi, chỉ cần khoảng 10-15 phút để có kết quả phân tích, đánh giá. Việc kiểm tra bằng máy cũng giúp doanh nghiệp không phải dỡ toàn bộ hàng hóa, tiết kiệm đáng kể nhân lực và thời gian.

Hệ thống soi chiếu container tự động còn giúp phát hiện kịp thời các rủi ro gian lận thương mại, đồng thời giảm chi phí lưu bãi và chi phí phát sinh cho doanh nghiệp.

Đây là kết quả từ quá trình đẩy mạnh hiện đại hóa và cải cách hành chính của ngành Hải quan, qua đó duy trì tỷ lệ phân luồng ưu tiên ở mức cao, hướng tới môi trường giao thương minh bạch và thuận lợi hơn.

Cùng quan điểm, ông Đặng Công Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, đơn vị đã triển khai đồng bộ hệ thống máy soi kết hợp camera AI để nhận diện và hỗ trợ phân tích dữ liệu.

Việc tích hợp các nền tảng công nghệ này không chỉ nâng cao năng lực giám sát mà còn tạo nền tảng cho việc chuyển đổi sang phương thức quản lý hải quan dựa trên đánh giá rủi ro hiện đại.

Thông qua khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu tập trung, Chi cục Hải quan khu vực III đã tối ưu hóa quy trình phân luồng, kiểm soát tỷ lệ luồng Đỏ ở mức dưới 5%. Giải pháp này không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn giúp doanh nghiệp giảm tới 30% chi phí và thủ tục hành chính, ông Thành cho biết.

Hiện nay, hệ thống máy soi và công nghệ AI không chỉ đóng vai trò công cụ kiểm tra tại chỗ mà còn trở thành nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ Đề án Hải quan thông minh dự kiến hoàn thiện vào năm 2030.

Trong mô hình này, toàn bộ hình ảnh soi chiếu và kết quả phân tích sẽ được số hóa, kết nối với hệ thống quản lý rủi ro tập trung để phục vụ đánh giá doanh nghiệp.

Việc tái thiết kế quy trình theo hướng số hóa giúp hạn chế tối đa yếu tố chủ quan, qua đó nâng cao tính minh bạch trong hoạt động quản lý.

Ông Nguyễn Bắc Hải, Phó Trưởng Ban Giám sát, quản lý về hải quan (Cục Hải quan) cho biết: “Hiện nay chúng tôi đang thực hiện tái thiết kế quy trình, thủ tục hải quan theo hướng số hóa, điện tử hóa và đề án này đã được Bộ Tài chính phê duyệt. Mục tiêu cao nhất là rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp. Qua phân tích, đánh giá, chúng tôi hướng tới tỷ lệ luồng Xanh trên 60% và đặc biệt tỷ lệ luồng Đỏ không vượt quá 4%”.

Theo lộ trình, việc hiện đại hóa quy trình kiểm tra, giám sát sẽ giúp cắt giảm thêm khoảng 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Điều này không chỉ giảm chi phí logistics mà còn tạo môi trường cạnh tranh công bằng, trong đó doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được hưởng lợi từ thời gian thông quan nhanh.

Thực tế cho thấy, mỗi phút được rút ngắn tại cửa khẩu đều góp phần tăng vòng quay vốn và giảm chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp. Hệ thống máy soi container tự động kết hợp camera AI đang trở thành nền tảng kỹ thuật quan trọng để ngành Hải quan hướng tới mục tiêu số hóa toàn diện. Khi công nghệ giữ vai trò trung tâm, các rào cản về thời gian sẽ dần được tháo gỡ.