Các chuyên gia tại Tọa đàm tận dụng CPTPP để mở rộng xuất khẩu, sáng 28/9.

Dư địa lớn cho xuất khẩu sang thị trường CPTPP 

Theo số liệu của Bộ Công thương, năm 2025, thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các thành viên CPTPP đạt 124,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 70,6 tỷ USD, tăng 11,5% so với năm 2024.

Đáng chú ý, xuất khẩu sang các thị trường mà Việt Nam chưa có quan hệ FTA trước khi CPTPP có hiệu lực, như Canada, Mexico và Peru, tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Lợi thế là một trung tâm sản xuất và cung ứng hàng hóa cho thị trường toàn cầu đang giúp Việt Nam ngày càng được các nhà mua hàng quốc tế lựa chọn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 475 tỷ USD; riêng 8 tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 22,4%, đạt gần 375 tỷ USD.

Tại Mexico, thị trường thuộc CPTPP đang được doanh nghiệp Việt Nam tăng cường khai thác.

Thông tin tại tọa đàm “Từ biến động thương mại toàn cầu đến cơ hội thị trường: Tận dụng CPTPP để chuyển hướng và mở rộng xuất khẩu” sáng 28/9, bà Nguyễn Thị Trang, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico cho rằng, bên cạnh thị trường tiêu dùng lớn với quy mô hơn 130 triệu dân, nhà cung ứng Việt Nam cần xem đây là một điểm kết nối quan trọng giữa Bắc Mỹ và thị trường Mỹ Latinh.

Xuất khẩu hàng Việt Nam sang Mexico có sự thay đổi đáng kể nhờ CPTPP. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt hơn 7 tỷ USD, tăng gần 29%; riêng 8 tháng năm 2026 tăng 40%, đạt gần 6,3 tỷ USD.

Mexico hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Mỹ Latinh và lớn thứ ba tại châu Mỹ, sau Mỹ và Canada. Xuất khẩu sang thị trường này tập trung vào một số nhóm hàng chủ lực như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại và linh kiện; máy móc, thiết bị; giày dép; dệt may; phương tiện vận tải và phụ tùng.

Theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương), dư địa để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang các thị trường CPTPP vẫn còn rất lớn.

Năm 2025, tổng kim ngạch nhập khẩu của các nước CPTPP, không bao gồm Việt Nam, đạt khoảng 4.250 tỷ USD. Trong khi đó, Việt Nam mới xuất khẩu hơn 70 tỷ USD sang các thị trường này, tương đương thị phần chỉ hơn 1%.

Tuy nhiên, việc có FTA và được hưởng ưu đãi thuế quan chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chắc chắn có đơn hàng.

Bà Nguyễn Thị Trang cho hay, CPTPP tạo lợi thế về thuế quan cho hàng hóa Việt Nam nếu doanh nghiệp đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ, đồng thời tuân thủ các quy định nhập khẩu và yêu cầu của từng nhà mua hàng. Tuy nhiên, khả năng chuyển lợi thế từ hiệp định thành đơn hàng th ực tế phụ thuộc rất lớn vào năng lực của doanh nghiệp.

Riêng tại Mexico, năm 2025, thị trường này nhập khẩu khoảng 664 tỷ USD hàng hóa, nhưng hàng Việt Nam mới đạt hơn 7 tỷ USD, tương đương khoảng 1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Con số này cho thấy dư địa để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần vẫn còn đáng kể.

Thay đổi tư duy kinh doanh

Cùng với cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp cũng phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu của các nhà nhập khẩu.

Bên cạnh yếu tố giá cả và khả năng cạnh tranh, nhà nhập khẩu tại Mexico ngày càng quan tâm đến quy cách, chất lượng sản phẩm, các loại chứng nhận, năng lực sản xuất, số lượng đặt hàng tối thiểu, thời gian giao hàng và khả năng duy trì nguồn cung ổn định.

Đặc biệt, năng lực phản hồi và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình hợp tác cũng ngày càng được coi trọng.

“Rõ ràng, để làm ăn xuyên biên giới, chất lượng nguồn lực của doanh nghiệp để có thể tự tin tiếp xúc, đàm phán với các nhà mua hàng là tối quan trọng”, bà Trang nhấn mạnh.

Thực tế từ một chuyến khảo sát gần đây cho thấy những yếu tố tưởng như rất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cơ hội hợp tác. Khi đoàn nhà mua hàng Mexico đến thăm nhà máy của một doanh nghiệp Việt Nam, doanh nghiệp không chuẩn bị được nhân sự có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh, khiến quá trình trao đổi giữa hai bên gặp khó khăn.

Câu chuyện này cho thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế không chỉ nằm ở sản phẩm hay giá bán, mà còn ở khả năng giao tiếp, đáp ứng yêu cầu và xử lý công việc với đối tác nước ngoài.

Là một trong những ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn sang khu vực CPTPP, ngành điện tử cũng nhìn nhận doanh nghiệp không thể áp dụng một mô hình chung cho tất cả thị trường trong khối mà cần có sự chuẩn bị phù hợp với từng thị trường và từng khách hàng.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) cho biết, để một sản phẩm điện tử tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường.

Tuy nhiên, yêu cầu giữa các thị trường, thậm chí giữa từng khách hàng cũng rất khác nhau. Có khách hàng yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận, khả năng giao hàng ổn định hoặc các tiêu chí liên quan đến môi trường và chuỗi cung ứng.

Do đó, doanh nghiệp không thể xây dựng một mô hình duy nhất để áp dụng cho toàn bộ thị trường CPTPP, mà phải có sự chuẩn bị riêng, phù hợp với từng thị trường và từng nhóm khách hàng.

Theo bà Hương, yếu tố quan trọng nhất không chỉ là điều chỉnh một vài chi tiết của sản phẩm, mà là thay đổi tư duy kinh doanh, từ cách tiếp cận thị trường, xây dựng sản phẩm đến tổ chức sản xuất và đáp ứng yêu cầu của từng khách hàng.

CPTPP có hiệu lực gần tròn 8 năm, đã và đang mở ra không gian thị trường rộng lớn cho hàng Việt Nam, nhưng lợi thế thuế quan chỉ là điều kiện ban đầu.

Ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh, để biến dư địa thị trường thành đơn hàng và thị phần thực tế, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng, khả năng đáp ứng, giao tiếp với đối tác và xây dựng chuỗi cung ứng đủ linh hoạt để thích ứng với yêu cầu ngày càng khác biệt của từng thị trường.