Hồi tháng 3/2020, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức họp báo công bố việc Học viện Quân y và Công ty CP Công nghệ Việt Á nghiên cứu sản xuất thành công Kit test Covid-19 nêu trên.

Bộ kit này sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử (RT-PCR và realtime RT-PCR), sản xuất trên dây chuyền tiêu chuẩn ISO 13485, Labo kiểm định tiêu chuẩn ISO Class 8.

Cuộc họp báo cũng công bố, kinh phí nghiên cứu này do Bộ KH&CN tài trợ và Công ty Việt Á được chọn làm doanh nghiệp sản xuất vì “có dây chuyền sản xuất đạt tiêu chuẩn ISO13485, phòng thí nghiệm thực hiện nghiên cứu đạt tiêu chuẩn ISO Class 8”. 

Trở lại thực tế, trên hộp Kít test Covid-19 thành phẩm được Công ty Việt Á sản xuất bán ra cho các CCD và các cơ sở y tế khác của 62 tỉnh, thành phố trên cả nước thể hiện “nguồn gốc” từ 2 địa chỉ tại TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương. 

Oái ăm, sau khi Bộ công an khởi tố, bắt giam, trụ sở chính tại TP.Hồ Chí Minh của Công ty Việt Á (372A/8 Hồ Văn Huê, Phường 9, Quận Phú Nhuận) thì chỉ có cái biển hiệu đặt nhờ, không có nhân viên.

Còn tại trụ sở ở Bình Dương (9/1A, Quốc lộ 1, khu phố Bình Đường 2, TP Dĩ An- tỉnh Bình Dương), khi lực lượng công an ập tới khám xét thu giữ tài liệu liên quan, nhân viên kỹ thuật tại trụ sở này cho hay, mỗi ngày ở đây “pha chế” được 30.000 bộ Kit test Covid-19. 

Trước đó, tại cuộc họp báo do Bộ KH&CN tổ chức tháng 3/2020, Tổng giám đốc Công ty Việt Á, Phan Quốc Việt cho biết năng lực sản xuất của công ty khoảng 10.000 bộ kit/ngày, khi cần huy động có thể tăng công suất lên 3 lần. 

2 con số trên cho thấy, trụ sở ở Bình Dương chính là “nhà máy sản xuất” chính của Công ty Việt Á, để cung cấp Kit test Covid-19 cho CCD  và các cơ sở y tế khác của 62 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Nhưng “nhà máy” đó ra sao? Tại thời điểm lực lượng công an vào khám xét thì phần lớn diện tích nơi đây là khu chứa thùng carton, khu hành chính. 

Còn khu sản xuất "dây chuyền tiêu chuẩn ISO…" chỉ là căn phòng rộng hơn 10m2 với vài tủ lạnh, tủ cấp đông, máy chiết tách cũ kỹ, vài chiếc hộp kính khung nhôm đặt trên mặt bàn đá nhân tạo. 

Chưa hết, Công ty Việt Á quảng bá là đơn vị tư nhân chuyên về lĩnh vực sinh học phân tử, sở hữu đội ngũ chuyên môn có kinh nghiệm hơn 10 năm cùng khách hàng gồm nhiều bệnh viện lớn. 

Tuy nhiên, trên thực tế phòng sản xuất chỉ có 10 người, trong đó có cả nhân viên làm thời vụ, không học hành gì liên quan y tế. Còn lại hơn 100 người khác chủ yếu nhân viên bán hàng, văn phòng, kế toán...

“Dây chuyền” sản xuất vật tư y tế liên quan đến tính mạng con người như vậy liệu có đạt chuẩn và cơ quan nào thẩm định, cấp phép để rồi chấp thuận cho lưu thông sản phẩm? 

Cần lưu ý, các cơ sở, nhà máy sản xuất thiết bị y tế phải theo tiêu chuẩn ISO 13485, tức phải có đủ nhân viên có trình độ, kinh nghiệm phụ trách các hoạt động chuyên môn. Nhà máy phải được thiết kế và xây dựng ở vị trí thuận lợi, giảm tối đa nguy cơ gây nhiễm đối với nguyên liệu hoặc sản phẩm, có khả năng bảo vệ khỏi sự xâm nhập của côn trùng hoặc các động vật có hại khác. Nhà xưởng phải được chia thành từng khu và sắp xếp nối tiếp nhau theo một trật tự hợp lý tương ứng với thao tác và mức độ sạch trong quy trình sản xuất

Chưa hết, khai báo với cơ quan chức năng, nhân viên kỹ thuật ở “nhà máy” tại Bình Dương cho hay, nơi đây họ chỉ có nhiệm vụ phối trộn nguyên liệu lại để hoàn thiện bộ Kit test covid-19. Còn nguyên liệu sản xuất ở đâu, ra sao thì họ không được biết và chỉ có Tổng giám đốc là ông Phan Quốc Việt nắm khâu này.

Theo công bố của Công ty Việt Á thì nguyên liệu để làm nên bộ Kit test Covid 19 gồm 5 loại hóa chất sinh phẩm khác nhau.

Với “nhà máy” sản xuất chính ở Bình Dương chỉ làm nhiệm vụ phối trộn nguyên liệu, tức khâu cuối trong “dây chuyền” sản xuất thì 5 loại nguyên liệu kia được sản xuất ở đâu?

Cần lưu ý, Kit test Covid-19 do Công ty Việt Á sản xuất, được cả công ty và Bộ ngành liên quan quảng bá là “đề tài khoa học quốc gia”, là sản phẩm “madein Việt Nam” đầu tiên được công nhận trong lĩnh vực này.