Bài 3: “Trận chiến” cam go và những thách thức mới

Lực lượng công an phối hợp với nước bạn đồng loạt tấn công tận sào huyệt tổ chức lừa đảo; chủ động phá hàng loạt vụ lừa đảo ngàn tỷ, song các đối tượng tội phạm ngày càng manh động và táo tợn. Trong khi đó, công nghệ phát triển sẽ kéo theo sự bùng nổ các loại hình và hành vi tội phạm trên không gian mạng. Tất cả cho thấy, “cuộc chiến” sẽ còn khốc liệt.

Từ “đón lõng” tại sân bay tới tấn công tận sào huyệt

Dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, Ban Chuyên án do Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với các cục nghiệp vụ của Bộ Công an và công an 11 địa phương lập ra đã tổ chức “đón lõng” ngay tại sân bay bắt các đối tượng lừa đảo về quê ăn Tết.

Cụ thể, sau thời gian điều tra, Ban Chuyên án xác định có băng nhóm lừa đảo do một người Việt điều hành thay “ông chủ” người Trung Quốc tại khu vực Tam Thái Tử, TP. Bavet, tỉnh Svay Rieng, Campuchia.

Các đối tượng thuộc một tổ chức lừa đảo trực tuyến ẩn náu ở Campuchia bị Công an Hà Tĩnh phối hợp với các lực lượng liên quan bắt giữ.

Với thủ đoạn giả danh công an cấp phường, cấp huyện, cán bộ ngành thuế, ngành điện, ngành giáo dục… gọi điện thoại yêu cầu bị hại cập nhật thông tin căn cước công dân, nộp hồ sơ nhập học trực tuyến, khám sức khỏe, kê khai thuế..., từ tháng 5/2024 đến nay, băng nhóm này đã lừa đảo chiếm đoạt tổng cộng gần 1.000 tỷ đồng của hơn 13.000 người dân Việt Nam.

Gần 200 lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ chiến sĩ với 43 tổ công tác của lực lượng công an đã trực 24/24 giờ để “đón lõng” đối tượng tại cửa khẩu Mộc Bài và các sân bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Cát Bi.

Khi vừa hạ cánh xuống sân bay Nội Bài để về quê ăn Tết, hàng chục đối tượng lừa đảo của băng nhóm trên đã bị lực lượng công an bắt giữ.

Cũng đầu năm 2025, Công an TP. Đà Nẵng phối hợp cùng các đơn vị của Bộ Công an, công an các địa phương và lực lượng chức năng tại Campuchia đồng loạt tấn công tận sào huyệt đường dây lừa đảo chiếm đoạt tới hơn 1.800 tỷ đồng của người dân.

Lực lượng chức năng đã phá tan sào huyệt của băng nhóm hoạt động dưới vỏ bọc là Công ty DH889 (khu Kim Sa 2, TP. Bavet, tỉnh Svay Rieng), bắt giữ 6 tên, bao gồm cả “ông trùm” người Trung Quốc.

Công an tỉnh Bình Dương cũng công bố vừa phá tan một băng nhóm chuyên lập công ty, lập hoặc thuê người lập tài khoản ngân hàng để bán cho các tổ chức lừa đảo ở nước ngoài. Băng nhóm đã sử dụng 25 pháp nhân công ty với trên 100 tài khoản ngân hàng để lừa đảo chiếm đoạt trên 100 tỷ đồng của hơn 200 người dân trên cả nước.

Ngoài ra, lực lượng chức năng các tỉnh, thành phố đã phát hiện, triệt phá hàng loạt băng nhóm lừa đảo trong và ngoài nước.

Từ phối hợp quốc tế tới hàng loạt giải pháp mới ở trong nước

Ngày 19/2/2025, Bộ Công an Việt Nam và Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia đã ký kết Kế hoạch hợp tác năm 2025 giữa hai Bộ.

Theo Bộ Công an, tình hình tội phạm trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt là tội phạm ma túy, tội phạm mua bán người, lừa đảo trực tuyến… Vì vậy, một trong những nội dung hợp tác quan trọng giữa hai bên là sẽ chủ động đề ra các chương trình, kế hoạch phối hợp đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xuyên quốc gia.

Mới đây, Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) phối hợp với Tập đoàn Meta, Trung tâm Công nghệ thông tin - Truyền thông Vietnet cùng Công ty cổ phần Công nghệ và Truyền thông VTC Netviet khai giảng khóa học Kỹ năng số và an toàn Internet dành cho học sinh (miễn phí).

Theo Cục An toàn thông tin, trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, trẻ em và thanh thiếu niên dành phần lớn thời gian trực tuyến để học tập, giải trí và giao tiếp. Tuy nhiên, đi kèm với những lợi ích là các nguy cơ như lừa đảo trên không gian mạng, bắt nạt trực tuyến… Do đó, việc trang bị kỹ năng số và kiến thức bảo vệ bản thân cho thế hệ trẻ hôm nay chính là nền tảng để xây dựng một cộng đồng an toàn, lành mạnh và sáng tạo trong tương lai.

Ở cấp địa phương, hàng loạt tỉnh, thành phố cũng vừa đề ra nhiều giải pháp mới, điển hình là TP.HCM với việc xây dựng mô hình liên ngành để chống lừa đảo trên không gian mạng.

Theo đó, năm nay, Công an TP.HCM sẽ chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh TP.HCM và hàng loạt sở, ngành nghiên cứu, xây dựng mô hình phối hợp liên ngành để xử lý nhanh, kịp thời các vụ việc có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản sử dụng công nghệ cao, trên không gian mạng; xây dựng cơ sở dữ liệu về tài khoản thanh toán, ví điện tử có nghi vấn liên quan đến hoạt động vi phạm pháp luật để kịp thời cảnh báo, phòng ngừa, ngăn chặn, thu hồi tài sản.

 Các đối tượng lừa đảo vẫn manh động và ngày càng táo tợn

Dù hàng loạt băng, nhóm, đường dây, sào huyệt ở nước ngoại đồng loạt bị phá vỡ, nhưng tội phạm lừa đảo trên không gian mạng vẫn rất manh động.

Mới đây, ngày 24/2, dư luận bàng hoàng khi Công an quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội) bắt giữ Nguyễn Ngọc Kịp (quê Sóc Trăng) và Phan Văn Long (quê Bình Dương). Các đối tượng này đã đóng giả cán bộ công an, viện kiểm sát gọi điện đe dọa ngươi dân “có liên quan đến vụ án” và cầu nộp 1 tỷ đồng để chứng minh trong sạch, nếu không, sẽ bắt giam. Sau đó, bọn chúng tới thẳng nhà nạn nhân lấy 1 tỷ đồng và 5,2 cây vàng.

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Giám đốc Dự án Chống lừa đảo trên không gian mạng) cho hay, trên thế giới, các hình thức lừa đảo trực tuyến cũng ngày càng tinh vi và phức tạp. Tuy nhiên, việc kẻ lừa đảo trực tiếp đến nhà nạn nhân để chiếm đoạt tài sản như ở Việt Nam là tương đối hiếm gặp.

“Việc các đối tượng lừa đảo trực tiếp đến nhà nạn nhân để chiếm đoạt tài sản là một diễn biến mới và nguy hiểm, cho thấy sự táo tợn và manh động ngày càng tăng của tội phạm”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu nói.

 “Cuộc chiến” khốc liệt và nóng bỏng

Theo dự báo của các chuyên gia an ninh mạng, năm 2025 sẽ tiếp tục chứng kiến sự bùng nổ của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain), điện toán lượng tử… Các mã độc sẽ có khả năng tự nâng cấp, công nghệ deepfake (sử dụng AI để tạo ra những hình ảnh hoặc video giả mạo) được cải tiến và các công cụ AI tạo sinh khác sẽ giúp kẻ xấu tạo nội dung giả mạo khó lường hơn.

Điện toán lượng tử, dù còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng cũng có khả năng phá vỡ các thuật toán mã hóa truyền thống, gây lo ngại lớn cho việc bảo vệ dữ liệu.

Hacker sẽ sử dụng AI để tự động hóa các cuộc tấn công. Công nghệ 5G phát triển sẽ kéo theo số lượng thiết bị IoT (Internet vạn vật) tăng mạnh và sẽ có nhiều lỗ hổng bảo mật trên các thiết bị này có thể bị khai thác, từ camera an ninh, đồng hồ thông minh đến thiết bị gia dụng.

Với dự báo trên, cộng với thực trạng tội phạm lừa đảo online ngày càng manh động và táo tợn (như trường hợp trực tiếp tới nhà nạn nhân để lấy tiền đề cập ở trên), chuyên gia Ngô Minh Hiếu nhận định: “Bối cảnh và tình hình hiện nay đặt ra thách thức lớn cho cơ quan chức năng trong việc phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm trên không gian mạng”.

Và như vậy, “cuộc chiến” chống lừa đảo trên không gian mạng vẫn tiếp tục khốc liệt và nóng bỏng.