Bà Kathy-Thủy Nguyễn, Giám đốc quốc gia Quỹ đầu tư tác động Impact Investment Exchange (IIX) Việt Nam

Từ góc độ nguồn vốn tư nhân, bà đánh giá thế nào về các cơ hội đầu tư mới nổi lên ở Việt Nam khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển rộng hơn sau quá trình tái cấu trúc ranh giới hành chính?

Từ góc độ vốn tư nhân, quá trình tái cấu trúc giúp giảm phân mảnh hành chính, cho phép nhà đầu tư lập kế hoạch ở quy mô lớn hơn, qua đó giảm chi phí điều phối, mở rộng thị trường và cải thiện tốc độ triển khai dự án so với trước đây.

Sức hấp dẫn của Việt Nam còn đến từ nền tảng sẵn có như tầng lớp trung lưu tăng trưởng, năng lực sản xuất cạnh tranh, hội nhập sâu chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ổn định. Việc nâng cao hiệu quả quản lý sẽ giúp dòng vốn lưu chuyển minh bạch và thuận lợi hơn.

Ðồng thời, tái cấu trúc cũng thúc đẩy chuyển dịch từ các khoản đầu tư rời rạc sang mô hình đầu tư nền tảng, cho phép mở rộng quy mô trên phạm vi rộng hơn và tạo cộng hưởng trong logistics, công nghiệp, hạ tầng và chuỗi giá trị.

Từ góc nhìn của Quỹ IIX, đây là một cơ hội lớn trong việc giải quyết khoảng cách tài chính mà các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt, đặc biệt là những doanh nghiệp đang thích ứng với nhu cầu chuyển đổi xanh hoặc đang tìm cách đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) và chuỗi cung ứng cao hơn.

Trong trường hợp này, vốn đầu tư hướng đến tác động và tài chính hỗn hợp có thể đóng vai trò xúc tác. Các nguồn vốn đầu tư không thay thế cho vốn thương mại, mà là công cụ giúp giảm thiểu rủi ro đầu tư và mở rộng vốn đến các doanh nghiệp có tiềm năng lớn, nhưng chưa phù hợp với các mô hình tài chính truyền thống.

Nhìn chung, giai đoạn hậu tái cấu trúc mở ra một loạt cơ hội đầu tư rộng hơn và tinh vi hơn, đặc biệt đối với các nhà đầu tư tác động xã hội sẵn sàng có tầm nhìn dài hạn.

Theo bà, lĩnh vực nào có khả năng thu hút vốn đầu tư tư nhân nhất trong vòng 5-10 năm tới, đặc biệt là trong bối cảnh TP.HCM mới được mở rộng?

Trong 5-10 năm tới, vốn tư nhân nhiều khả năng sẽ tập trung vào các lĩnh vực hội tụ 3 yếu tố gồm nhu cầu cơ cấu, khả năng mở rộng và phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của Việt Nam.

Trước hết, lĩnh vực hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng vẫn là ưu tiên, với các mảng như kho bãi, logistics đa phương thức, chuỗi lạnh và hạ tầng hỗ trợ thương mại, đóng vai trò then chốt cho vị thế sản xuất - xuất khẩu của Việt Nam.

Tiếp theo là năng lượng tái tạo và hạ tầng thích ứng khí hậu, được thúc đẩy bởi cam kết phát thải ròng bằng “0” và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế.

Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và khoa học sự sống tiếp tục hấp dẫn nhờ xu hướng dân số và thu nhập tăng, kéo theo nhu cầu dịch vụ, dược phẩm và công nghệ y tế chất lượng cao.

Bên cạnh đó, các dịch vụ kinh doanh dựa trên công nghệ sẽ phát triển mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, tuân thủ và chuyển đổi số.

Cuối cùng, nông nghiệp bền vững và kinh doanh nông nghiệp cũng nổi lên, khi đầu tư tác động giúp nâng cao năng suất, khả năng thích ứng và giá trị gia tăng.

Tựu trung, các lĩnh vực trên không chỉ hấp dẫn về thương mại, mà còn đóng vai trò trung tâm trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam.

Riêng đối với TP.HCM, những yếu tố nào đang khiến Thành phố hấp dẫn hơn đối với vốn tư nhân dài hạn so với các giai đoạn trước đây?

TP.HCM từ lâu là điểm đến đầu tư hấp dẫn và sức hút đối với dòng vốn dài hạn càng rõ nét hơn nhờ một số yếu tố chính.

Thứ nhất là quy mô. Không gian phát triển mở rộng giúp nhà đầu tư nhìn Thành phố như một nền tảng kinh tế tích hợp, kết nối tài chính, sản xuất, logistics và dịch vụ, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô hiệu quả.

Thứ hai là động lực chính sách. Thành phố đang định vị để thu hút đầu tư chất lượng cao vào công nghệ, logistics, hạ tầng chiến lược và dịch vụ tài chính, thể hiện định hướng nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Thứ ba là sự tham gia tích cực hơn của khu vực công. Các sáng kiến như việc Quỹ IIX phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Ðầu tư và Thương mại TP.HCM đồng tổ chức Diễn đàn “Kết nối đầu tư tác động: Nguồn vốn cho tăng trưởng”, với sự hỗ trợ từ Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada, cho thấy nỗ lực mở rộng hệ sinh thái đầu tư và thúc đẩy các nguồn vốn sáng tạo như tài chính hỗn hợp và đầu tư tác động.

Cuối cùng, nền tảng quốc gia tiếp tục là điểm tựa, với sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư nước ngoài, khu vực tư nhân năng động và lợi thế trong chuỗi cung ứng. Nhờ đó, TP.HCM ngày càng sẵn sàng thu hút và triển khai các dòng vốn quy mô lớn, dài hạn và phức tạp hơn.

TP.HCM đang bước vào giai đoạn mà dòng vốn đầu tư tư nhân có thể vượt ra khỏi các thương vụ mang tính cơ hội để hướng tới các khoản đầu tư nền tảng quy mô lớn hơn. Theo bà, những điều kiện nào vẫn còn thiếu cho sự chuyển đổi đó?

Tôi tin rằng, TP.HCM đang bước vào giai đoạn đó. Trước đây, nhà đầu tư chủ yếu tiếp cận Việt Nam qua các thương vụ nhỏ, ngắn hạn. Hiện nay, thị trường chuyển sang hỗ trợ các khoản đầu tư lớn, dài hạn trong những lĩnh vực trọng điểm như logistics, y tế, năng lượng tái tạo và chuỗi giá trị, đặc biệt tại TP.HCM, nơi quy mô kinh tế ngày càng cho phép triển khai các dự án lớn hiệu quả hơn.

Tại Quỹ IIX, xu hướng này thể hiện rõ qua các chương trình như Dự án Sẵn sàng cho đầu tư tác động tại Việt Nam (IIRV) do Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada tài trợ, giúp doanh nghiệp nâng cao quản trị và khả năng tiếp cận vốn, qua đó mở rộng nguồn dự án tiềm năng theo thời gian.

Tuy vậy, để thu hút dòng vốn lớn hơn, cần thêm một số điều kiện: cơ chế thoái vốn rõ ràng và đáng tin cậy; thực thi quy định nhất quán, đặc biệt với các dự án quy mô lớn, đa ngành; và hệ sinh thái hỗ trợ mạnh hơn về quản trị, minh bạch và đo lường tác động.

Nhìn chung, xu hướng là tích cực, nhưng bước tiếp theo phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của thị trường và các thể chế.

Hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng là điểm đến ưu tiên của dòng vốn tư nhân trong 5-10 năm tới

Những cải thiện về quản trị hay chính sách nào sẽ giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư và cho phép các quỹ đầu tư tư nhân triển khai vốn hiệu quả hơn trong chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam?

Tôi muốn nhấn mạnh 4 ưu tiên.

Thứ nhất là tính nhất quán và ổn định trong quá trình thực hiện. Các nhà đầu tư có thể chấp nhận các mục tiêu chính sách đầy tham vọng, nhưng họ cần sự tin tưởng rằng các quy trình phê duyệt, các thủ tục liên quan đến đất đai và việc áp dụng các quy định sẽ nhất quán hơn giữa các cơ quan và không thay đổi theo thời gian.

Thứ hai là cần có nhiều tiến bộ hơn nữa trong quản trị số và đơn giản hóa hành chính. Nếu Việt Nam tiếp tục giảm thiểu các rào cản thủ tục thông qua hệ thống số, phối hợp liên đơn vị tốt hơn và quy trình làm việc minh bạch hơn, thì hiệu quả triển khai đầu tư sẽ cải thiện đáng kể.

Thứ ba là cần có một khuôn khổ rõ ràng hơn cho tài chính đổi mới và vốn hỗn hợp. Trong khi Việt Nam tiếp tục quá trình chuyển đổi xanh, nâng cấp chuỗi cung ứng và tăng trưởng toàn diện, các nhà đầu tư sẽ cần hướng dẫn chính sách mạnh mẽ hơn về đầu tư xanh, cơ chế chia sẻ rủi ro và các công cụ có thể thu hút vốn thương mại.

Thứ tư là tăng cường năng lực hệ sinh thái trong nước. Ðiều này bao gồm thị trường vốn sâu rộng hơn, năng lực quản lý quỹ chất lượng cao hơn, và sự sẵn sàng hơn của doanh nghiệp trong quản trị, báo cáo và lập kế hoạch chiến lược.

Nhìn chung, niềm tin của nhà đầu tư vào Việt Nam vẫn đang cao. Bước tiếp theo là chuyển hóa niềm tin đó thành việc triển khai vốn nhanh hơn, quy mô lớn hơn và hiệu quả hơn. Nếu các chính sách tiếp tục được cải thiện theo hướng đó, Việt Nam sẽ có vị thế rất tốt cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó quy mô, sự phối hợp và hiệu quả sử dụng vốn sẽ quan trọng hơn bao giờ hết. Ðối với các nhà đầu tư tư nhân, điều này tạo ra một môi trường hấp dẫn hơn cho đầu tư dài hạn. Ðối với một nhà đầu tư có tầm ảnh hưởng như IIX, điều đó cũng mở ra cơ hội huy động vốn bằng những cách thức không chỉ hỗ trợ tăng trưởng mà còn nâng cao khả năng phục hồi, tính toàn diện và tính bền vững. Ðó chính là mô hình đầu tư có thể giúp Việt Nam tăng trưởng vững, chứ không chỉ tăng trưởng nhanh.