Thủ tướng Campuchia: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho rằng, chủ đề của AFF 2026 phản ánh đúng yêu cầu cấp thiết của khu vực trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những biến động sâu sắc về an ninh, kinh tế và phát triển.

Theo Thủ tướng Hun Manet, ASEAN cần nhìn nhận một cách tỉnh táo những thách thức hiện nay đối với hòa bình, ổn định và tăng trưởng để xác định các bước đi phù hợp nhằm củng cố hợp tác khu vực.

Thủ tướng Campuchia Hun Manet phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Ông nhấn mạnh ASEAN đã trải qua một hành trình chuyển đổi đáng kể, từ một khu vực từng bị chia cắt bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu lòng tin trở thành một trong những khu vực ổn định và năng động nhất thế giới. Thành quả đó có được nhờ những lựa chọn chiến lược dựa trên đối thoại, xây dựng lòng tin, tôn trọng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Người đứng đầu Chính phủ Campuchia lưu ý rằng “hòa bình ngày nay không thể được xem là điều hiển nhiên”, trong khi các cuộc xung đột trên thế giới đang cho thấy tính chất ngày càng phức tạp của các thách thức an ninh hiện đại.

Ông cũng khẳng định cam kết của Campuchia đối với hợp tác láng giềng trong xử lý các thách thức xuyên biên giới như tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán ma túy, mua bán người và suy thoái môi trường.

Về kinh tế, Thủ tướng Hun Manet nhấn mạnh, việc xây dựng một nền kinh tế ASEAN tự cường và liên kết chặt chẽ là yêu cầu mang tính chiến lược. Không quốc gia nào có thể tự đáp ứng toàn bộ nhu cầu phát triển trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau.

Theo ông, mục tiêu cuối cùng của ASEAN phải là nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an ninh, phúc lợi và cơ hội phát triển cho người dân. Thủ tướng Campuchia đồng thời kêu gọi đầu tư mạnh hơn cho giáo dục, đào tạo kỹ năng và phát triển nguồn nhân lực trẻ, thúc đẩy hòa nhập xã hội và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương.

Thủ tướng Lào: Đoàn kết vẫn là nhiệm vụ cấp thiết của ASEAN

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone đánh giá, AFF đã trở thành một nền tảng quan trọng để các nước trao đổi quan điểm và cùng tìm kiếm các cách tiếp cận chung nhằm giải quyết những thách thức mới nổi của khu vực và toàn cầu.

Nhắc lại vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2024 của Lào, Thủ tướng Sonexay Siphandone cho biết, ông từng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường đoàn kết và thống nhất trong ứng phó với các thách thức chung. Đến nay, đây vẫn là nhiệm vụ cấp thiết đối với ASEAN.

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Theo Thủ tướng Lào, thế giới đang chứng kiến những biến động nhanh chóng và phức tạp khi cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, căng thẳng địa chính trị kéo dài và các cuộc xung đột tại nhiều khu vực, đặc biệt ở Trung Đông, tác động trực tiếp tới an ninh năng lượng và an ninh lương thực toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, ASEAN cần tiếp tục duy trì đoàn kết, tăng cường khả năng tự cường và phát huy vai trò trung tâm trên cơ sở các nguyên tắc nền tảng và phương thức ASEAN. Đồng thời, Hiệp hội cần nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức mới nổi, bảo đảm tiếp tục là nền tảng đáng tin cậy cho tham vấn, hợp tác và ngoại giao phòng ngừa.

Ông cũng nhấn mạnh, ASEAN cần tăng cường khả năng tự cường toàn diện để thích ứng với các xu hướng mới, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ.

Đề cập kết nối khu vực, Thủ tướng Lào cho rằng, ASEAN cần thúc đẩy hội nhập và kết nối toàn diện, bao gồm kết nối đường bộ, đường thủy, đường biển, đường hàng không, cũng như phát triển mạng lưới năng lượng, logistics và hạ tầng liên quan.

Ông dẫn các dự án như tuyến cao tốc Vientiane - Hà Nội và dự án đường sắt Lào - Việt Nam dọc Hành lang Kinh tế Đông - Tây là những động lực quan trọng thúc đẩy thương mại, duy trì chuỗi cung ứng và tăng cường giao lưu nhân dân trong khu vực.

Thủ tướng Thái Lan: ASEAN cần phát huy các tài sản chiến lược

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định, ASEAN đang đứng trước bước ngoặt quan trọng khi thế giới ngày càng phân mảnh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt nhiều gián đoạn và công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có.

Theo ông, trong khi nhiều khu vực trên thế giới trải qua bất ổn và xáo trộn, ASEAN có tiềm năng trở thành một trong những khu vực ổn định nhất toàn cầu, là điểm đến hấp dẫn đối với các dòng đầu tư đang tìm kiếm môi trường phát triển an toàn và đáng tin cậy.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Để hiện thực hóa tiềm năng đó, ASEAN cần phát huy những “tài sản chiến lược” đã làm nên thành công của Hiệp hội trong hơn nửa thế kỷ qua.

Thủ tướng Thái Lan cho rằng khả năng hài hòa lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực chính là nền tảng giúp ASEAN duy trì ổn định, củng cố đoàn kết nội khối và trở thành đối tác được nhiều nước lớn lựa chọn hợp tác.

Ông nhấn mạnh ASEAN cần thúc đẩy gắn kết nhiều hơn thay vì tạo thêm khoảng cách, ngay cả khi cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Thành công của ASEAN không nằm ở số lượng hội nghị hay tuyên bố được thông qua mà phải được đo lường bằng mức độ an toàn, thịnh vượng và niềm tin của người dân vào tương lai.

Timor-Leste đề cao vai trò đối thoại và hòa bình của ASEAN

Lần đầu tiên tham dự AFF với tư cách thành viên chính thức của ASEAN, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão khẳng định ASEAN tiếp tục là hình mẫu về đối thoại, hợp tác và khả năng dung hòa khác biệt.

Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Theo ông, chính sự đa dạng về lịch sử, văn hóa và thể chế đã trở thành nguồn sức mạnh giúp ASEAN duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Thủ tướng Timor-Leste kêu gọi ASEAN phát huy đoàn kết, bảo vệ luật pháp quốc tế và trở thành tiếng nói của hòa bình trong một thế giới ngày càng phân cực.

Ông nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi như tôn trọng chủ quyền, đồng thuận, giải quyết hòa bình tranh chấp và vai trò trung tâm của ASEAN cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy.

Tổng thống Philippines: ASEAN cần chủ động định hình tương lai

Gửi thông điệp ghi hình tới diễn đàn trên cương vị nước Chủ tịch ASEAN năm 2026, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong tổ chức AFF, đồng thời cho rằng chủ đề của diễn đàn có nhiều điểm tương đồng với chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines là “Cùng định hướng tương lai chung”.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. gửi thông điệp ghi hình tới Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Theo Tổng thống Marcos, những biến động toàn cầu hiện nay không còn là những vấn đề mang tính lý thuyết mà đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân ASEAN thông qua giá năng lượng và lương thực tăng cao, gián đoạn thương mại cũng như các rủi ro đối với người dân.

Ông cho rằng ASEAN cần duy trì đoàn kết, củng cố vai trò trung tâm, tăng cường đối thoại, chủ động dự báo và phối hợp hành động nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức ngày càng phức tạp.

Tổng thống Philippines nhấn mạnh, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo đảm an toàn, phúc lợi cho công dân ASEAN là những ưu tiên cấp thiết. ASEAN cần duy trì dòng chảy hàng hóa thiết yếu, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, đẩy mạnh chia sẻ thông tin và xây dựng các cơ chế phản ứng kịp thời khi công dân ASEAN gặp nguy hiểm do các cuộc khủng hoảng bên ngoài.

Ông cũng nhận định, ASEAN đang bước vào giai đoạn chuyển đổi kinh tế mới, đòi hỏi các mô hình phát triển phải thích ứng với xu hướng phân mảnh địa kinh tế, tác động của công nghệ, các áp lực khí hậu và yêu cầu về tăng trưởng bao trùm hơn.

Tổng Thư ký ASEAN: Cần phát huy năng lực tập thể

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng, thế giới hiện đang đối mặt đồng thời ba cuộc khủng hoảng lớn gồm khủng hoảng do cạnh tranh địa chính trị, khủng hoảng phân mảnh cấu trúc kinh tế và khủng hoảng nghiêm trọng về niềm tin.

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn phát biểu. Ảnh: Đức Thanh.

Theo ông, trong bối cảnh đó, việc hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 đang đứng trước những thách thức lớn, đòi hỏi năng lực tập thể mạnh mẽ và quyết tâm chính trị cao từ các quốc gia thành viên.

Phân tích những nguy cơ tác động đến khu vực, Tổng Thư ký ASEAN nhấn mạnh “bốn chữ F” gồm lương thực (Food), nhiên liệu (Fuel), phân bón (Fertilizer) và tài chính (Finance) là những lĩnh vực đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.

Ông cho rằng khả năng chống chịu của ASEAN cần được xây dựng trên phạm vi rộng hơn, bao gồm chuỗi cung ứng, sự di chuyển lao động và hệ thống phúc lợi xã hội nhằm bảo vệ sinh kế của người dân. Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là xây dựng thêm các cơ chế mới mà là bảo đảm thực thi hiệu quả các khuôn khổ hợp tác đã có.

Ông Kao Kim Hourn nhấn mạnh, bài học lịch sử của ASEAN cho thấy hành động tập thể luôn tạo ra sức mạnh vượt trội hơn những nỗ lực đơn lẻ, đồng thời khẳng định khả năng biến nghịch cảnh thành lợi thế chính là một trong những đặc trưng làm nên bản sắc của ASEAN.

Liên hợp quốc đánh giá cao vai trò ngoại giao phòng ngừa của ASEAN

Phát biểu tại Diễn đàn, bà Izumi Nakamitsu, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề giải trừ quân bị, cảnh báo các cuộc khủng hoảng hiện nay trên thế giới đang kéo theo những hệ lụy sâu rộng về chính trị, nhân đạo và kinh tế, đòi hỏi các giải pháp dựa trên luật pháp quốc tế và đặt con người làm trung tâm.

Bà Izumi Nakamitsu phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Bà bày tỏ quan ngại trước xu hướng sử dụng vũ khí hạt nhân như một công cụ răn đe, sự suy yếu của luật nhân đạo quốc tế cũng như tình trạng quân sự hóa đang gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, bà Izumi Nakamitsu đánh giá cao vai trò nòng cốt của ASEAN trong lĩnh vực ngoại giao phòng ngừa và giải quyết hòa bình các tranh chấp.

Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc cũng lưu ý những thách thức mới nảy sinh từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống vũ khí tự động.

Bà kêu gọi cộng đồng quốc tế sớm xây dựng các khuôn khổ quản trị đa phương nhằm bảo đảm công nghệ được sử dụng vì mục tiêu bảo vệ hòa bình, thúc đẩy phát triển bền vững và phục vụ lợi ích chung của nhân loại.