Dòng vốn FDI kỷ lục là kết quả của chiến lược chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng và thể chế, tạo nền tảng để Nghệ An đón các dự án quy mô lớn trong giai đoạn phát triển mới.

Chuyển mình mạnh mẽ

Theo báo cáo, cơ cấu kinh tế của Nghệ An đang chuyển dịch đúng hướng, với vai trò đầu tàu thuộc về khu vực công nghiệp - xây dựng khi tăng trưởng 14,32%, trong đó riêng ngành công nghiệp tăng tới 18,2%. Đặc biệt, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 23,01%, phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ của lĩnh vực công nghiệp.

Phó giám đốc Sở Tài chính Phan Văn Hoan cho biết, trong bức tranh kinh tế Nghệ An, điểm nhấn mang tính đột phá, góp phần thay đổi vị thế chiến lược của địa phương là kết quả thu hút dòng vốn đầu tư. Trong 6 tháng, tổng vốn cấp mới và tăng thêm toàn tỉnh đạt 74.440,2 tỷ đồng, tăng gấp 4,5 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Đặc biệt, với 2,32 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Nghệ An đứng thứ 3 cả nước về thu hút FDI. Trong đó, sự xuất hiện của siêu dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập với quy mô gần 2,2 tỷ USD - dự án có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn tỉnh - đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và khởi công xây dựng.

Dòng vốn FDI kỷ lục là kết quả của chiến lược chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng và thể chế, tạo nền tảng để Nghệ An đón các Dự án quy mô lớn trong giai đoạn phát triển mới.

Ngoài ra, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư dự án hạ tầng Khu công nghiệp (KCN) Thọ Lộc giai đoạn 2 và khu B; ký kết hợp tác phát triển Trung tâm Dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) với Tập đoàn SK (Hàn Quốc); đồng thời hợp tác với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao xây dựng nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao.
Bên cạnh đó, Nghệ An cũng đang là điểm đến hấp dẫn, thu hút sự quan tâm và khảo sát của các tập đoàn chiến lược hàng đầu như Sun Group, AEON (Nhật Bản)...

"Dòng vốn FDI kỷ lục này là kết quả trực tiếp từ chiến lược 'xây tổ đón đại bàng' được chuẩn bị bài bản cả về hạ tầng lẫn thể chế. Hiện nay, tỉnh đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các KCN quy mô lớn như VSIP 1, VSIP 2, VSIP 3, WHA giai đoạn II , Hoàng Mai I, Hoàng Mai II và Thọ Lộc nhằm tạo quỹ đất sạch, sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của nhà đầu tư toàn cầu", ông Hoan nhận định.

Kết quả đáng ghi nhận trên có sự đóng góp lớn của KKT Đông Nam. Lũy kế đến nay, KKT và các KCN trên địa bàn có 356 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đầu tư hơn 220.000 tỷ đồng, trong đó có hơn 120 dự án FDI với tổng vốn gần 7 tỷ USD.

KKT Đông Nam Nghệ An hiện có 9 KCN với tổng diện tích hơn 2.700 ha, đạt tỷ lệ lấp đầy trên 50%; trong đó, một số KCN có tỷ lệ lấp đầy cao như VSIP Nghệ An, Nam Cấm và Bắc Vinh.

Các dự án hạ tầng, khu đô thị và KCN khác cũng đang được rà soát, hoàn thiện thủ tục để sớm triển khai, góp phần nâng cao năng lực thu hút đầu tư. Đối với nhà ở xã hội, giai đoạn 2021 - 2025 đã hoàn thành 3.844 căn, vượt chỉ tiêu đề ra. Năm 2026, tỉnh phấn đấu hoàn thành thêm 2.955 căn, hướng tới mục tiêu 19.500 căn vào năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho công nhân.

Hiện nay, KKT và các KCN đang sử dụng hơn 64.000 lao động, trong đó khu vực FDI chiếm 86% tổng số lao động. Dự kiến nhu cầu lao động năm 2026 sẽ vượt 90.000 người, chủ yếu trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và dệt may xuất khẩu.

Tầm nhìn phát triển mới

Theo Quyết định số 490/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mở rộng KKT Đông Nam Nghệ An, sau khi mở rộng, KKT có diện tích 104.269,94 ha, gồm 93.319,94 ha đất liền và 10.950 ha mặt biển.

Mục tiêu là xây dựng KKT Đông Nam Nghệ An trở thành khu vực phát triển năng động, là trọng điểm phát triển của vùng Bắc Trung Bộ, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An và các tỉnh lân cận, góp phần thu hẹp khoảng cách với các vùng kinh tế trọng điểm của cả nước.

KKT sẽ được phát triển theo mô hình công nghiệp tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực gắn với việc xây dựng và khai thác hiệu quả cảng biển Cửa Lò và cảng biển Đông Hồi. Trọng tâm là các ngành công nghiệp điện tử, ô tô, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng tái tạo, luyện cán thép cao cấp, cơ khí chế tạo, sửa chữa và đóng mới tàu biển, công nghiệp điện, sản xuất vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng và chế biến nông, lâm, thủy sản chất lượng cao phục vụ xuất khẩu.

Định hướng quy hoạch cũng đặt mục tiêu xây dựng KKT Đông Nam Nghệ An với hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, có cảng nước sâu cùng các loại hình dịch vụ logistics, vận tải, thương mại, công nghệ thông tin, du lịch, giáo dục và y tế chất lượng cao; kết nối thuận lợi với thị trường trong nước và quốc tế, góp phần đẩy nhanh quá trình đô thị hóa của tỉnh.

KKT Đông Nam Nghệ An được xác định là KKT trọng điểm, đa ngành, đa lĩnh vực, với trọng tâm là công nghiệp cơ bản gắn với việc xây dựng và khai thác hiệu quả khu bến Cảng Cửa Lò; đồng thời phát triển khu vực Hoàng Mai - Đông Hồi thành trung tâm các ngành công nghiệp động lực gắn với khu bến Cảng Đông Hồi.

Đây cũng được định hướng trở thành trung tâm kinh tế, đầu mối giao thông vận tải, giao thương và giao lưu quốc tế quan trọng của vùng Bắc Trung Bộ; cửa ngõ kết nối vùng Trung, Thượng Lào và Đông Bắc Thái Lan với miền Trung và Việt Nam; đồng thời là cực tăng trưởng có tính liên kết chặt chẽ với đô thị Vinh, Hoàng Mai, Cửa Lò và vùng phụ cận.

KKT Đông Nam Nghệ An sẽ là KKT tổng hợp với hạ tầng hiện đại, đồng bộ, tạo động lực phát triển cho vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung; có sự liên kết, hỗ trợ và chia sẻ với KKT Nghi Sơn, KKT Vũng Áng và các vùng phụ cận; đồng thời phát triển hài hòa các mục tiêu kinh tế, văn hóa, môi trường và quốc phòng - an ninh.

Theo quyết định này, lộ trình phát triển KKT được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 2024 - 2027 tập trung hoàn thành quy hoạch chung và quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với các phân khu trọng điểm; xây dựng một số công trình hạ tầng lớn; xúc tiến và thu hút các dự án đầu tư trong và ngoài nước.

Giai đoạn 2028 - 2030 tập trung vận hành hiệu quả các công trình, dự án đã hoàn thành; tiếp tục hoàn thiện đồng bộ kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng đô thị, công nghiệp và dịch vụ; đồng thời tiếp tục thu hút đầu tư, nghiên cứu triển khai một số mô hình KCN và dự án sản xuất mới.

Giai đoạn 2031 - 2050 hướng tới hoàn thiện đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, hình thành đô thị xanh, thông minh với các dịch vụ chất lượng cao.

Nhìn nhận về những thay đổi lớn của KKT  Đông Nam sau Quyết định 490/QĐ-TTg, ông Nguyễn Mạnh Lợi, Phó trưởng ban Quản lý KKT Đông Nam cho biết, một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt là việc tổ chức lại không gian phát triển theo các hành lang kinh tế. Thay vì phát triển dàn trải, các KCN, đô thị và dịch vụ được bố trí dọc theo các trục giao thông chiến lược như Quốc lộ 1A, đường ven biển, cao tốc Bắc - Nam, đường Hồ Chí Minh và tuyến đường sắt Bắc - Nam. Đặc biệt, việc đưa toàn bộ hệ thống cảng biển vào phạm vi KKT là quyết định mang tính đột phá. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tối ưu hóa hạ tầng, mà còn tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các khu vực, thúc đẩy dòng chảy hàng hóa và dịch vụ hiệu quả hơn, phù hợp với định hướng phát triển không gian kinh tế theo trục động lực mà Nghị quyết Đại hội XIV đề ra.

"Với lợi thế sở hữu Cảng Cửa Lò và khu bến Đông Hồi, Nghệ An có điều kiện phát triển cụm cảng biển hiện đại, đóng vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của cả khu vực. Khi cảng biển được tích hợp trong không gian KKT, các chính sách ưu đãi sẽ được áp dụng đồng bộ, tạo sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư chiến lược, nhất là trong bối cảnh cả nước đang thúc đẩy phát triển kinh tế biển", ông Lợi cho biết.