Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) vừa phát đi cảnh báo cho hay, VPSA ghi nhận một vụ việc có dấu hiệu lừa đảo thương mại nghiêm trọng trong hoạt động xuất khẩu hồ tiêu sang thị trường Karachi (Pakistan), gây thiệt hại lớn cho một doanh nghiệp Việt Nam và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với cộng đồng doanh nghiệp trong ngành.

Cụ thể, từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một đối tác nước ngoài (người đứng đầu tên Mo…) sử dụng nhiều pháp nhân trung gian (Co…; Khi…; Uni…; Sh…) nhằm tạo dựng uy tín ban đầu, đã đặt mua tổng cộng 21 container hồ tiêu của một doanh nghiệp Việt Nam nhưng không thực hiện đặt cọc. Tin tưởng vào các xác nhận giao dịch, doanh nghiệp Việt đã tiến hành giao hàng. Theo đó, từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container hồ tiêu đã cập cảng Karachi.

Tuy nhiên, sau khi hàng hóa đến cảng, đối tác bắt đầu trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng và liên tục kéo dài thời gian bằng các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Đáng chú ý, trong quá trình này, đối tác đã nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam bổ sung nhiều bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian xử lý.

Việc trì hoãn kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng trong thời gian dài, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi rất lớn, đồng thời làm gia tăng áp lực tài chính đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục yêu cầu giảm giá sâu, lên tới khoảng 25% so với giá hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể so với giá thị trường tại thời điểm đó, kèm theo các cam kết thanh toán trong thời gian ngắn nhưng không thực hiện.

Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và nguy cơ hàng hóa bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại.

Tuy nhiên, sau khi đạt được thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán, kéo dài đến cuối năm 2025 với nhiều lần gửi chứng từ giả và hứa hẹn nhưng không thực hiện, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng bị động hoàn toàn.

Kết thúc vụ việc, mặc dù đã xử lý được một phần hàng hóa, doanh nghiệp Việt Nam ghi nhận tổng thiệt hại ước tính lên tới gần 600.000 USD (gần 16 tỷ đồng), bao gồm tổn thất do giảm giá bán, chi phí lưu container, lưu bãi và các chi phí logistics phát sinh, đồng thời chịu ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền, uy tín với đối tác vận tải và ngân hàng, cũng như hoạt động kinh doanh chung.

Vụ việc cho thấy rõ phương thức lừa đảo có chủ đích, bao gồm việc đặt hàng số lượng lớn không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây áp lực buộc bên bán phải giảm giá và chấp nhận các điều kiện bất lợi, sau đó tiếp tục trì hoãn thanh toán nhằm chiếm dụng lợi ích.

Từ vụ việc trên, VPSA khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với các đối tác mới, đặc biệt tại các thị trường có rủi ro cao; tuyệt đối không giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán phù hợp như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; tăng cường xác minh thông tin đối tác qua nhiều kênh; chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại; đồng thời xây dựng điều khoản hợp đồng chặt chẽ, đặc biệt liên quan đến xử lý hàng hóa tại cảng trong trường hợp phát sinh tranh chấp. Hiệp hội sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật thông tin và phối hợp với các cơ quan chức năng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời cảnh báo kịp thời các rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế.