Não mô cầu liên tiếp ghi nhận những ca diễn tiến nguy kịch, trong khi sốt xuất huyết tăng gần 39% và tay chân miệng tiếp tục lưu hành với hàng chục nghìn trường hợp mắc.

Cuối tháng 7, chị Linh, 26 tuổi, nhập Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ trong tình trạng sốt cao, mệt mỏi, tê tay chân, đau nhức toàn thân. Đáng lo ngại, trên hai tay người bệnh xuất hiện nhiều ban hoại tử hình sao, sau đó nhanh chóng lan rộng toàn thân. Kết quả thăm khám xác định chị nhiễm não mô cầu type B và đã rơi vào sốc nhiễm trùng, huyết áp tụt, mạch nhanh nhỏ, kèm tổn thương thận cấp và rối loạn đông máu nghiêm trọng.

Ảnh: Minh họa.

Đây là ca bệnh thứ hai mắc não mô cầu có diễn tiến nặng được bệnh viện ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay. Trước đó, một phụ nữ 47 tuổi ở Vĩnh Long cũng nhập viện do não mô cầu trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, tụt huyết áp sâu, rối loạn ý thức và xuất hiện nhiều ban xuất huyết hoại tử điển hình trên da. Tình trạng nghiêm trọng của người bệnh khiến quá trình điều trị gặp nhiều thách thức.

Không chỉ xuất hiện tại Cần Thơ, từ đầu năm đến nay, các ca mắc não mô cầu đã được ghi nhận tại nhiều địa phương như Đồng Nai, Đắk Lắk, Tây Ninh, Cà Mau, TP.HCM...

Đáng lo ngại, điểm chung ở nhiều trường hợp là bệnh tiến triển rất nhanh. Một số bệnh nhân không qua khỏi dù đã được cấp cứu tích cực. Trong số đó có những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không xuất hiện dấu hiệu cảnh báo rõ ràng và chưa được tiêm vắc-xin phòng não mô cầu.

Thạc sỹ, bác sỹ Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc y khoa, trực thuộc Hội đồng y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu cho biết, bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có khả năng lây qua đường hô hấp. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não, tổn thương đa cơ quan và đe dọa tính mạng người bệnh.

Điểm đặc biệt nguy hiểm của não mô cầu là tốc độ tiến triển rất nhanh. Từ những triệu chứng ban đầu có thể giống một bệnh nhiễm trùng thông thường, tình trạng người bệnh có khả năng chuyển nặng chỉ sau vài giờ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn tới tử vong trong vòng chưa đầy một ngày. Trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người cao tuổi và những người mắc bệnh nền mạn tính là các nhóm có nguy cơ cao.

“Viêm màng não mô cầu có tỷ lệ tử vong cao thứ hai sau bệnh dại. Tỷ lệ tử vong có thể lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được cứu chữa, cứ 5 người sống sót thì có một người để lại di chứng nặng nề như điếc, tổn thương thần kinh, đoạn chi hoặc sẹo vĩnh viễn”, bác sỹ Khôi cảnh báo.

Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý những biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt lả, nổi ban xuất huyết hoặc ban hoại tử trên da. Nếu triệu chứng xuất hiện nhanh và tình trạng sức khỏe xấu đi rõ rệt trong thời gian ngắn, người bệnh cần được đưa tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, tránh tâm lý chờ đợi hoặc tự điều trị tại nhà.

Không chỉ não mô cầu, mùa mưa tại khu vực phía Nam đang tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều bệnh truyền nhiễm gia tăng, trong đó sốt xuất huyết và tay chân miệng tiếp tục là những bệnh cần đặc biệt lưu ý.

Kết quả giám sát của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy, trong 29 tuần đầu năm, khu vực phía Nam ghi nhận 53.428 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 38,9% so với cùng kỳ năm 2025 với 38.474 trường hợp. Số ca mắc đang tăng tại nhiều địa phương, đặc biệt ở Đồng Nai, TP.HCM và Tây Ninh.

Mùa mưa là giai đoạn nguy cơ sốt xuất huyết gia tăng do lượng nước đọng xuất hiện nhiều hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản. Những dụng cụ chứa nước trong và xung quanh nhà, vật dụng phế thải, chai lọ, lốp xe, chậu cây... nếu không được kiểm tra và xử lý thường xuyên có thể trở thành ổ sinh sản của muỗi.

Cùng với sốt xuất huyết, tay chân miệng tiếp tục ghi nhận số ca mắc đáng kể. Riêng tuần 30, TP.HCM có 1.050 trường hợp mắc tay chân miệng. Lũy kế từ đầu năm đến hết tuần 30, thành phố ghi nhận 27.289 trường hợp. Những địa bàn có tỷ lệ mắc trên 100.000 dân cao gồm đặc khu Côn Đảo, Bình Khánh và Hiệp Phước.

Nguy cơ đáng lưu ý trong giai đoạn hiện nay là nhiều bệnh truyền nhiễm có thể cùng lưu hành. Mỗi bệnh có đường lây truyền, nhóm nguy cơ và biện pháp phòng ngừa khác nhau, trong khi một số triệu chứng ban đầu như sốt, mệt mỏi, đau đầu hoặc chán ăn khá giống nhau. Điều này đòi hỏi người dân không chủ quan trước những biểu hiện bất thường, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Trước tình hình trên, ngành y tế khuyến cáo người dân duy trì các biện pháp phòng bệnh thường xuyên, thay vì chỉ tăng cường phòng chống sau khi dịch bệnh đã xuất hiện trong cộng đồng.

Với sốt xuất huyết, cần loại bỏ các điểm nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng, bọ gậy và phòng muỗi đốt. Đối với tay chân miệng, vệ sinh cá nhân và môi trường sống, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, làm sạch đồ chơi, bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc và thực hiện nguyên tắc “3 sạch” có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế lây truyền.

Với các bệnh lây qua đường hô hấp, người dân cần chú ý vệ sinh tay, che miệng khi ho, hắt hơi, đeo khẩu trang trong những môi trường có nguy cơ lây nhiễm và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng bệnh. Bên cạnh những biện pháp vệ sinh và kiểm soát nguồn lây, tiêm chủng được các chuyên gia đánh giá là một giải pháp phòng bệnh chủ động đối với những bệnh đã có vắc-xin.

Bác sỹ Lê Thanh Khôi cho biết, hiện Việt Nam đã có vắc-xin phòng các nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm A, C, Y, W và B, với chỉ định phù hợp cho từng độ tuổi, đối tượng.

Vắc-xin phòng sốt xuất huyết dành cho người từ 4 tuổi trở lên cũng đã được triển khai, với hiệu quả bảo vệ hơn 80% đối với nguy cơ mắc bệnh và trên 90% trong giảm nguy cơ nhập viện và mắc bệnh nặng. Đối với tay chân miệng, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng bệnh do virus EV71, tác nhân liên quan đến nhiều trường hợp bệnh nặng và biến chứng.

Ngoài ba bệnh đang được cảnh báo trong mùa mưa, người dân cũng cần lưu ý nhiều bệnh truyền nhiễm khác như cúm, bệnh do phế cầu, virus hợp bào hô hấp (RSV), viêm não Nhật Bản hay thủy đậu. Tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm, mỗi người cần được tư vấn để có kế hoạch phòng bệnh phù hợp, tránh tâm lý chỉ quan tâm tiêm chủng cho trẻ nhỏ mà bỏ qua người trưởng thành và người cao tuổi.

Thực tế tại các cơ sở tiêm chủng cho thấy nhu cầu tư vấn và tiêm vắc-xin phòng bệnh đang gia tăng trong bối cảnh miền Nam bước vào cao điểm mùa mưa và nhiều dịch bệnh cùng lưu hành. Không chỉ trẻ em, ngày càng nhiều gia đình quan tâm đến phòng bệnh cho người trưởng thành và người cao tuổi. Đây là tín hiệu cho thấy nhận thức về phòng bệnh chủ động đang có những chuyển biến tích cực.

Các chuyên gia nhấn mạnh, diễn biến của những ca não mô cầu nặng cùng số trường hợp sốt xuất huyết và tay chân miệng ở mức cao cho thấy mùa mưa không chỉ mang đến nguy cơ của một dịch bệnh riêng lẻ.

Trong bối cảnh nhiều tác nhân truyền nhiễm có thể cùng lưu hành, phát hiện sớm triệu chứng bất thường, vệ sinh môi trường, kiểm soát nguồn lây và chủ động tiêm chủng đối với những bệnh đã có vắc-xin là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế bệnh nặng và tử vong.