Các chuyên gia cho rằng để giải quyết tình trạng này cần kết hợp giữa thực hành dinh dưỡng hợp lý trong cộng đồng và các chương trình can thiệp dự phòng quy mô lớn.

Theo Ths.Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, vi chất dinh dưỡng gồm các vitamin và khoáng chất thiết yếu như vitamin A, B, C, D, E, sắt, kẽm, i ốt, canxi, magiê... Dù cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng đây lại là những thành phần không thể thiếu trong quá trình sản xuất enzyme, hormone, tăng cường miễn dịch, phát triển tầm vóc, trí tuệ và duy trì sức khỏe toàn diện.

Theo các chuyên gia, giải quyết tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng không thể dựa vào một biện pháp đơn lẻ mà cần thực hiện đồng thời nhiều giải pháp, bắt đầu từ chính bữa ăn hằng ngày của mỗi gia đình.

Thiếu vi chất dinh dưỡng thường không biểu hiện rõ ràng như suy dinh dưỡng hay sụt cân nên được các chuyên gia gọi là "nạn đói tiềm ẩn". Hậu quả của tình trạng này có thể kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng đến cả một thế hệ.

Ở trẻ nhỏ, thiếu sắt, kẽm và vitamin A làm suy giảm miễn dịch, chậm phát triển thể chất, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập. Đối với phụ nữ mang thai, thiếu sắt, kẽm và axit folic không chỉ làm tăng nguy cơ thiếu máu, suy giảm sức khỏe người mẹ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Dữ liệu của Viện Dinh dưỡng cho thấy tình trạng thiếu vi chất vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm. Tỷ lệ thiếu máu ở trẻ từ 6 đến 59 tháng tuổi là 18,1%, ở phụ nữ mang thai là 25,4% và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ là 16,2%. Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ nhỏ là 8,9%, riêng khu vực Trung du và miền núi phía Bắc lên tới 13,4%. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu i ốt vẫn còn xuất hiện tại nhiều địa phương.

Theo các chuyên gia, giải quyết tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng không thể dựa vào một biện pháp đơn lẻ mà cần thực hiện đồng thời nhiều giải pháp, bắt đầu từ chính bữa ăn hằng ngày của mỗi gia đình.

Viện Dinh dưỡng khuyến cáo người dân duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối các nhóm thực phẩm, tăng cường rau xanh, củ quả và các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng. Không có một loại thực phẩm nào có thể cung cấp đầy đủ tất cả dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Vì vậy, việc phối hợp nhiều nhóm thực phẩm khác nhau là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ và cân đối.

Đối với trẻ nhỏ, nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục duy trì đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn được xem là nền tảng quan trọng giúp phòng ngừa thiếu hụt vi chất. Song song với đó là chế độ ăn bổ sung hợp lý từ sau 6 tháng tuổi để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ngày càng tăng của trẻ.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị trẻ từ 24 tháng tuổi cần được tẩy giun định kỳ 2 lần mỗi năm. Đây là biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong phòng chống suy dinh dưỡng, thiếu máu và chậm phát triển do nhiễm giun sán đường ruột.

Đối với phụ nữ mang thai và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, việc bổ sung sắt, axit folic hoặc đa vi chất theo hướng dẫn của cán bộ y tế là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Người cao tuổi cũng cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường thực phẩm giàu đạm chất lượng cao, canxi, vitamin D và vitamin B12 để bảo vệ hệ cơ xương khớp và phòng ngừa loãng xương.

Bên cạnh dinh dưỡng hợp lý, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của việc khám sức khỏe định kỳ và tư vấn dinh dưỡng. Thiếu vi chất ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đặc hiệu. Chỉ thông qua thăm khám và xét nghiệm mới có thể phát hiện sớm, từ đó xây dựng chế độ bổ sung phù hợp trước khi xuất hiện các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe.

Ngoài các giải pháp từ cộng đồng, những chương trình can thiệp dự phòng vẫn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng.

Theo PGS-TS.Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, vitamin A có vai trò thiết yếu đối với sự phát triển, thị giác và hệ miễn dịch của trẻ em. Trong đó, bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ thuộc nhóm nguy cơ là một trong những biện pháp dự phòng hiệu quả, an toàn và có chi phí thấp nhưng mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe cộng đồng.

Nhiều năm qua, Việt Nam duy trì chiến dịch bổ sung vitamin A định kỳ trên phạm vi toàn quốc. Riêng năm 2025, gần 12 triệu viên nang vitamin A đã được cấp phát cho trẻ em. Cùng với đó, hơn 14,7 triệu viên đa vi chất chứa 15 loại vitamin và khoáng chất theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới đã được cung cấp cho phụ nữ mang thai.

Năm 2026, chiến dịch bổ sung vitamin A tiếp tục được triển khai thành hai đợt trong năm vào các tháng 6, 7 và tháng 12. Nhiều địa phương trên cả nước đang đồng loạt tổ chức cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi uống vitamin A, đồng thời hỗ trợ các nhóm nguy cơ cao như trẻ mắc sởi, suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp hoặc tiêu chảy kéo dài. Mục tiêu đặt ra là tối thiểu 98% trẻ thuộc diện được tiếp cận hoạt động can thiệp này.

Các chuyên gia nhận định, phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Chỉ khi kết hợp hiệu quả giữa dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh và các chương trình can thiệp dự phòng, "nạn đói tiềm ẩn" mới có thể được đẩy lùi, góp phần nâng cao tầm vóc, thể lực và chất lượng dân số Việt Nam trong tương lai.