Đề xuất 2 phương án về ủy quyền nhận lương hưu

 Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó có nội dung liên quan trực tiếp đến người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Nội dung được nhiều địa phương và người dân quan tâm là quy định về ủy quyền cho người khác nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và các chế độ liên quan.

Theo quy định hiện hành tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, văn bản ủy quyền có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập và phải được chứng thực theo quy định pháp luật về chứng thực.Trong dự thảo lần này, Bộ Nội vụ đưa ra 2 phương án sửa đổi Điều 10 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Quy định mới sẽ giúp nhiều người cao tuổi, người bệnh, người hạn chế khả năng đi lại giảm bớt thủ tục lặp lại hằng năm.

Phương án thứ nhất là người hưởng chế độ được ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện các thủ tục bảo hiểm xã hội, bao gồm nhận lương hưu, trợ cấp.

Hoạt động ủy quyền sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự. Với phương án này, dự thảo bỏ quy định văn bản ủy quyền chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng và không còn nêu riêng yêu cầu chứng thực văn bản theo pháp luật về chứng thực trong điều khoản này.

Phương án thứ hai là giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, trường hợp ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và các chế độ khác, giấy ủy quyền có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập. Văn bản ủy quyền phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực.

Trong tờ trình dự thảo luật, Bộ Nội vụ cho biết, phản ánh từ cơ quan bảo hiểm xã hội và một số địa phương cho thấy quy định thời hạn ủy quyền 12 tháng đã phát sinh vướng mắc trong thực tế. Khi hết hiệu lực, người hưởng chế độ phải làm lại giấy ủy quyền, trong khi nhiều người đã cao tuổi, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn hoặc không đủ khả năng tự thực hiện thủ tục.

Thủ tục này cũng có thể làm phát sinh chi phí, nhất là với các trường hợp phải lập giấy ủy quyền tại văn phòng công chứng. Với người hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng, khoản chi phí và công sức đi lại lặp lại mỗi năm là áp lực không nhỏ.

Góp ý vào dự thảo, Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên đề nghị sửa quy định về thời hạn ủy quyền tối đa 12 tháng để phù hợp hơn với người hưởng chế độ. Cơ quan này cũng cho rằng quy định hiện hành chưa thật sự thống nhất với pháp luật dân sự, vốn không giới hạn cứng thời gian ủy quyền. Từ đó, địa phương kiến nghị sửa theo hướng bỏ thời hạn tối đa của giấy ủy quyền.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cũng ghi nhận quan điểm từ một số địa phương đề nghị giữ quy định hiện hành để thuận lợi hơn trong quản lý đối tượng thụ hưởng. Đây là lý do dự thảo luật đưa ra 2 phương án để lấy ý kiến, làm cơ sở tiếp tục hoàn thiện chính sách.

Với phương án bỏ giới hạn hiệu lực tối đa của giấy ủy quyền, Bộ Nội vụ cho rằng công tác quản lý người thụ hưởng cần được thực hiện bằng phương thức hiện đại hơn. Cơ quan bảo hiểm xã hội phải tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và phối hợp xác minh điều kiện hưởng chế độ bảo hiểm xã hội của người thụ hưởng.

Giảm vất vả cho người già khi nhận lương hưu 

Từ thực tế cơ sở, nhu cầu nới thời hạn ủy quyền đã được nhiều người cao tuổi phản ánh. Tại một điểm tiếp nhận hồ sơ ủy quyền nhận lương hưu ở Hà Nội, ông Lê Văn Thành và vợ là bà Hoàng Thị Mai, trú tại quận Đống Đa, đến làm thủ tục ủy quyền cho con gái nhận lương hưu hằng tháng.

Hai vợ chồng ông bà đang nhận tổng cộng hơn 13 triệu đồng lương hưu mỗi tháng. Khoản tiền này là nguồn chi tiêu chính cho ăn uống, sinh hoạt, thuốc men tuổi già, giúp ông bà bớt phụ thuộc vào con cháu. Tuy vậy, cả hai đều tuổi cao, sức khỏe giảm, nên mỗi lần đi lại để làm giấy ủy quyền đều gặp khó khăn.

Ông Thành cho biết, vợ chồng ông không sử dụng điện thoại thông minh, việc nhận tiền hằng tháng chủ yếu nhờ con gái thực hiện rồi gửi lại cho bố mẹ. Điều khiến ông băn khoăn là năm nay còn đủ sức đi làm thủ tục, nhưng những năm sau chưa chắc còn có thể tự đến điểm tiếp nhận để tiếp tục xác nhận ủy quyền.

“Chúng tôi tuổi cao rồi, đi lại không còn dễ. Nếu có thể kéo dài thời hạn ủy quyền hoặc có cách xác nhận thuận tiện hơn thì người già sẽ đỡ vất vả”, ông Thành chia sẻ.

Một trường hợp khác, bà Nguyễn Thu Hà, 64 tuổi, đưa mẹ là bà Đỗ Thị Lành, 90 tuổi, đến làm thủ tục ủy quyền nhận lương hưu. Những năm trước, bà Lành còn minh mẫn, còn có thể tự đi nhận lương hưu. Năm nay, sức khỏe yếu hơn, bà Hà được mẹ ủy quyền nhận thay.

Theo bà Hà, quy định hiện nay giúp cơ quan chức năng quản lý người hưởng chế độ, nhưng cũng cần tính đến tình trạng sức khỏe của người cao tuổi. Với những người đã ngoài 80, 90 tuổi, mỗi lần di chuyển, ký giấy tờ, xác nhận hồ sơ đều là trở ngại lớn. Vì vậy, bà mong chính sách mới sẽ linh hoạt hơn, vừa bảo đảm kiểm soát đúng đối tượng, vừa giảm phiền hà cho người hưởng lương hưu.