Quan niệm về an toàn thực phẩm đang thay đổi cùng với nhu cầu sống khỏe của người dân. Nếu trước đây mối quan tâm chủ yếu tập trung vào việc thực phẩm có sạch hay không, có gây ngộ độc hay không, thì hiện nay câu hỏi ngày càng được mở rộng sang một khía cạnh quan trọng hơn việc thực phẩm đó có thực sự tốt cho sức khỏe nếu được sử dụng thường xuyên và trong thời gian dài hay không.

Một sản phẩm có thể đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh, không nhiễm vi sinh vật hay hóa chất vượt ngưỡng cho phép, nhưng vẫn có thể chứa lượng đường, muối hoặc chất béo không lành mạnh ở mức cao. Việc tiêu thụ thường xuyên những sản phẩm như vậy có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường và nhiều bệnh không lây nhiễm khác.

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì được xem là công cụ cần thiết để giúp người dân nhận biết nhanh sản phẩm cần hạn chế và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Chính vì vậy, an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới cần được nhìn nhận rộng hơn, không chỉ dừng ở việc phòng tránh nguy cơ trước mắt mà còn phải quan tâm đến tác động tích lũy lâu dài đối với sức khỏe. Muốn người dân thực sự “ăn khỏe”, bên cạnh việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi cá nhân, cần xây dựng một môi trường thực phẩm lành mạnh, trong đó thông tin dinh dưỡng phải được trình bày rõ ràng, dễ hiểu và đủ nổi bật để hỗ trợ quyết định mua hàng.

Trong bối cảnh đó, nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì ngày càng được xem là một công cụ quan trọng. Khác với bảng thành phần dinh dưỡng thường nằm ở mặt sau hoặc cạnh bao bì với nhiều con số và thuật ngữ kỹ thuật, nhãn cảnh báo mặt trước giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết sản phẩm có hàm lượng cao những chất cần hạn chế như đường, natri hoặc muối, chất béo không lành mạnh.

Giá trị lớn nhất của loại nhãn này nằm ở khả năng chuyển những thông tin dinh dưỡng vốn phức tạp thành tín hiệu trực quan, dễ nhận biết ngay tại thời điểm người tiêu dùng đứng trước quyết định mua hàng. Thay vì phải tự tính toán, đối chiếu nhiều thông số hoặc có kiến thức chuyên môn mới hiểu được sản phẩm có phù hợp hay không, người mua có thể dựa vào cảnh báo trên mặt trước bao bì để cân nhắc nhanh hơn.

Với một thị trường thực phẩm ngày càng phong phú, với hàng nghìn sản phẩm được thiết kế bắt mắt và quảng bá theo nhiều cách khác nhau, việc bảo đảm người tiêu dùng tiếp cận được thông tin dinh dưỡng dễ hiểu càng trở nên quan trọng. Bởi lựa chọn thực phẩm không chỉ phụ thuộc vào ý thức cá nhân mà còn chịu tác động rất lớn từ cách thông tin được trình bày, mức độ nổi bật của cảnh báo và khả năng người tiêu dùng nhận biết rủi ro ngay từ điểm bán.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị áp dụng bắt buộc hệ thống ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì do Nhà nước quản lý, nhằm bảo đảm việc triển khai được thống nhất và hỗ trợ người dân đưa ra những lựa chọn thực phẩm sáng suốt hơn. Điều này cho thấy nhãn cảnh báo dinh dưỡng không chỉ là một biện pháp truyền thông đơn lẻ, mà có thể trở thành một cấu phần quan trọng trong chính sách phòng bệnh và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Sự cần thiết của công cụ này càng rõ hơn nếu đặt trong bối cảnh gánh nặng bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam đang ở mức đáng lo ngại. Các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm 73,7% gánh nặng bệnh tật toàn quốc và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Riêng năm 2019, ước tính có khoảng 556.000 ca tử vong, trong đó 81,4% là do bệnh không lây nhiễm.

Đáng chú ý, khoảng 44% trường hợp tử vong xảy ra trước 70 tuổi, thời điểm nhiều người vẫn đang trong độ tuổi lao động. Điều này không chỉ gây tổn thất về sức khỏe và chất lượng sống mà còn làm giảm năng suất lao động, gia tăng chi phí điều trị và tạo thêm áp lực cho hệ thống y tế cũng như nền kinh tế.

Thông tin từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho thấy Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người tăng huyết áp, gần 4,6 triệu người mắc đái tháo đường, khoảng 2 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm. Nhiều yếu tố nguy cơ của các bệnh này có mối liên hệ chặt chẽ với lối sống, trong đó dinh dưỡng không hợp lý và tiêu thụ thực phẩm, đồ uống chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa là những yếu tố đáng lưu ý.

Số liệu từ Nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu cũng cho thấy 3 trong 5 yếu tố nguy cơ hàng đầu tại Việt Nam đến từ hành vi và lối sống, gồm dinh dưỡng không hợp lý, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia. Đây đều là những yếu tố có thể can thiệp, nhưng muốn thay đổi hành vi một cách bền vững thì chính sách cần tạo ra môi trường thuận lợi để người dân đưa ra lựa chọn tốt hơn trong cuộc sống hằng ngày.

Từ góc độ đó, việc giúp người tiêu dùng nhận biết nhanh những sản phẩm có hàm lượng cao các thành phần dinh dưỡng cần hạn chế không còn là một chi tiết phụ trên bao bì, mà có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược phòng chống bệnh không lây nhiễm.

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì còn có ý nghĩa ở khía cạnh quyền được biết của người tiêu dùng. Người mua có quyền tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và dễ hiểu về sản phẩm mà mình sử dụng, đặc biệt là những thông tin có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Một bảng thành phần dinh dưỡng dù đầy đủ về mặt kỹ thuật nhưng khó đọc, khó hiểu hoặc nằm ở vị trí ít được chú ý có thể chưa đủ để hỗ trợ quyết định tại điểm mua hàng.

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng chính là công cụ giúp thu hẹp khoảng cách giữa việc “có thông tin” và “hiểu được thông tin”. Bằng cách đưa nội dung cốt lõi ra mặt trước bao bì, ở vị trí dễ nhận biết, người tiêu dùng có thêm cơ sở để cân nhắc trước khi lựa chọn một sản phẩm.

Thực tế, định hướng này không phải là một vấn đề mới trong chính sách của Việt Nam. Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã xác định các sản phẩm, thực phẩm đóng gói phải có đầy đủ thông tin về thành phần, năng lượng và cảnh báo về sức khỏe trên bao bì.

Nghị quyết số 139/NQ-CP ngày 31/12/2017 của Chính phủ tiếp tục giao nhiệm vụ hướng dẫn và triển khai quy định về việc thực phẩm đóng gói phải có đầy đủ thông tin cần thiết về dinh dưỡng và các khuyến cáo ảnh hưởng đến sức khỏe.

Đến Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025, yêu cầu chú trọng dinh dưỡng trong phòng bệnh suốt vòng đời, bảo đảm cân đối khẩu phần và chất lượng bữa ăn tiếp tục được nhấn mạnh.

Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, ban hành theo Quyết định số 02/QĐ-TTg ngày 5/1/2022, cũng xác định xây dựng các quy định về ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì đối với thực phẩm bao gói sẵn là một trong những giải pháp cần triển khai.

Như vậy, vấn đề hiện nay không còn nằm ở việc có cần cung cấp thông tin dinh dưỡng hay không, mà ở chỗ thông tin đó có đủ rõ ràng, đủ dễ hiểu và đủ khả năng hỗ trợ người dân ra quyết định hay chưa.

Trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi, đây là thời điểm quan trọng để chuyển các định hướng đã có thành quy định pháp lý cụ thể.

Quan trọng hơn, việc luật hóa nhãn cảnh báo dinh dưỡng sẽ cho thấy một bước chuyển trong cách tiếp cận về an toàn thực phẩm, từ việc chủ yếu phòng ngừa thực phẩm bẩn, ngộ độc và nguy cơ cấp tính sang quan tâm nhiều hơn đến tác động tích lũy lâu dài của thực phẩm đối với sức khỏe.