Áp dụng sai thời điểm bồi thường, thu hồi đất

Vừa qua, Tòa phúc thẩm Tòa án Nhân dân tối cao tại Hà Nội đã đưa ra xét xử theo trình tự phúc thẩm một số vụ khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai.

Trong đó, có vụ ông Hoàng Văn Bình khởi kiện UBND xã Cô Ba, tỉnh Cao Bằng (đơn vị kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của UBND huyện Bảo Lạc cũ), liên quan tới việc thu hồi đất để thực hiện dự án Thủy điện Bảo Lạc A do Công ty cổ phần Thủy điện Sông Gâm làm chủ đầu tư.

Tòa phúc thẩm quyết định chấp nhận một phần kháng cáo về việc hủy phần giá bồi thường cây dâu tằm trong quyết định phê duyệt dự toán bồi thường, hỗ trợ tái định cư của gia đình ông Hoàng Văn Bình khi thu hồi đất tại xã Cô Ba; buộc UBND xã Cô Ba tính giá bồi thường cây dâu tằm theo đúng quy định.

Nhiều hộ dân không được bố trí tái định cư khi bị thu hồi đất ở tại khu vực thực hiện dự án Thủy điện Bảo Lạc A. Ảnh minh họa (PC1)

Theo nhận định của Hội đồng xét xử, căn cứ quy chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), cây dâu tằm trồng từ 5 năm tuổi trở lên được xác định là cây trưởng thành và thuộc loại A.

Thêm vào đó, Quyết định số 02/2023/QĐ-UBND ngày 7/3/2023 của UBND tỉnh Cao Bằng (có hiệu lực thời điểm xác định bồi thường dự án Thủy điện Bảo Lạc A), đơn giá đối với cây dâu tằm loại A là 39.843 đồng/cây.

Tuy nhiên, ngày 17/4/2024, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện Bảo Lạc (cũ) đã ký các Quyết định thu hồi đất, Quyết định phê duyệt dự toán bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhưng lại áp dụng bảng giá được ban hành trong “tương lai”, theo Quyết định số 23/2024/QĐ-UBND ngày 23/7/2024 của UBND tỉnh Cao Bằng.

Từ việc áp dụng biểu giá chưa được ban hành chính thức này, đơn giá bồi thường đối với cây dâu tằm chỉ còn 4.593 đồng/cây.

Tòa phúc thẩm khẳng định, việc áp mức giá này không đúng quy định pháp luật hiện hành, gây thiệt hại và bất lợi cho người bị thu hồi đất, do đó tuyên buộc UBND huyện Bảo Lạc (cũ) phải tính toán lại giá bồi thường cây dâu tằm cho hộ gia đình ông Hoàng Văn Bình theo đúng đơn giá 39.843 đồng/cây.

Không bố trí tái định cư do “không có quỹ đất”

Vụ án bắt nguồn từ việc gia đình ông Hoàng Văn Bình và một số hộ dân tại xã Cô Ba bị thu hồi đất để thực hiện dự án Thủy điện Bảo Lạc A, gồm hạng mục công trình chính và lòng hồ giai đoạn 1.

Theo trình bày của ông Bình, diện tích đất này có nguồn gốc do cha ông để lại, gia đình sử dụng ổn định qua nhiều đời và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1998, cấp đổi vào năm 2004.

Trên diện tích đất bị thu hồi, gia đình ông Bình trồng nhiều loại cây lâu năm như dâu tằm, cây vối, chuối, mít, bưởi, xoài, nhãn, mận, dầu sở và xà mộc.

Tuy nhiên, khi thu hồi đất, UBND huyện Bảo Lạc (cũ) đã áp dụng sai quy định, dẫn đến thiệt hại cho các hộ dân trồng cây dâu tằm.

Không những thế, nhiều hộ dân bị thu hồi đất ở để phục vụ dự án này cũng không được bố trí tái định cư theo quy định, với lý giải của địa phương này là “không có quỹ đất tái định cư”; “người dân đồng ý nhận tiền bồi thường”, hoặc bố trí đất vườn nhưng người dân phải “tự chuyển đổi thành đất ở”.

Nhiều hộ gia đình khẳng định, không đồng ý các phương án này và đã nhiều lần kiến nghị được bố trí nơi ở mới phù hợp, bởi theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, trường hợp hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi hết đất ở và không còn chỗ ở nào khác trên địa bàn xã nơi có đất thu hồi thì phải được xem xét bố trí tái định cư bằng đất ở hoặc nhà ở.