Theo thống kê mới nhất của Cục Hải quan, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu tháng 3/2025 đạt 36.098 tỷ đồng, tăng 4,6% (tương ứng tăng 1.574 tỷ đồng) so với tháng trước. 

Như vậy, tổng thu ngân sách nhà nước của Cục Hải quan 3 tháng đầu năm 2025 đạt 98.495 tỷ đồng, bằng 24% dự toán được giao (411.00 tỷ đồng), bằng 21% chỉ tiêu phấn đấu (470.000 tỷ đồng), tăng 9,7% (tương ứng tăng 8.712 tỷ đồng) so với cùng kỳ năm 2024.

Công chức Chi cục Hải quan khu vực II kiểm tra xe ô tô nhập khẩu. (Ảnh: Lê Thu)

Nguyên nhân số thu thuế của ngành Hải quan tăng là do tổng kim ngạch xuất nhập khẩu có thuế của cả nước 3 tháng đầu năm 2025 tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu có thuế giảm 9,5%; kim ngạch nhập khẩu có thuế tăng 10% so cùng kỳ năm 2024. 

Một số mặt hàng nhập khẩu chính có mức tăng trưởng khá mạnh so với cùng kỳ năm 2024 như nguyên liệu, máy móc thiết bị, phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất, chiếm 55,3%/tổng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế, tăng 13,4% so với cùng kỳ, làm tăng thu ngân sách khoảng 8.580 tỷ đồng.

Ô tô nguyên chiếc các loại nhập khẩu tăng 45,4% về lượng và tăng 45,7% về trị giá, làm tăng thu khoảng 3.380 tỷ đồng.

Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu có thuế của một số mặt hàng lại có xu hướng giảm như: Than các loại tăng 17% về lượng nhưng giảm 7,4% về trị giá, làm giảm thu khoảng 220 tỷ đồng; xăng dầu các loại giảm 12,1% về lượng và giảm 24,9% về trị giá, làm giảm thu khoảng 1.720 tỷ đồng.

Thực hiện Nghị định 180/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 của Chính phủ quy định chính sách giảm thuế giá trị gia tăng trong 6 tháng đầu năm 2025, số thuế giá trị gia tăng của hàng hóa xuất nhập khẩu được giảm trong 3 tháng khoảng 3.600 tỷ đồng.

Mặc dù số thu của 3 tháng đầu năm 2025 ghi nhận nhiều dấu hiệu tích cực, song, thách thức đối với ngành Hải quan vẫn còn rất lớn để có thể vượt 10% dự toán như nhiệm vụ được giao.

Theo phân tích của bà Lê Như Quỳnh – nguyên Cục trưởng Cục Thuế xuất nhập khẩu (Tổng cục Hải quan – nay là Cục Hải quan), thu ngân sách của ngành Hải quan năm 2025 chịu ảnh hưởng từ giảm thuế do thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA). 

Ngày 31/5/2023, Chính phủ ban hành Nghị định 26/2023/NĐ-CP quy định Biểu thuế xuất khẩu ưu đãi, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt và 17 nghị định quy định Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt để thực hiện các FTA giai đoạn 2022 - 2027.

Theo đó, mức thuế suất trung bình toàn biểu năm 2022 là 14,8%; năm 2023 là 10,1%; năm 2024 là 9,6%; năm 2025 là 8,4%; năm 2026 là 8% và năm 2027 là 7,5%. Thực tế, thuế suất thuế nhập khẩu bình quân gia quyền năm 2023 đạt 2,12%, nhưng đến năm 2024 đã giảm xuống còn 1,61% do thực hiện các cam kết quốc tế về giảm thuế. Dự kiến giảm thu do thực hiện các FTAs là khoảng 14.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, việc sửa Nghị định 59/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 08/2015/NĐ-CP theo hướng bãi bỏ quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ cũng sẽ tác động làm số thu ngân sách nhà nước giảm khoảng 10.000 tỷ đồng/năm. Chỉ tính riêng năm 2025 còn phải hoàn thuế nhập khẩu cho loại hình này ước khoảng 3.500 tỷ đồng cho những tờ khai đăng ký năm 2024.

Cùng với đó, thuế giá trị gia tăng một số dòng hàng được giảm thuế suất từ 10% xuống 8% dự kiến làm giảm thu 6 tháng đầu năm 2025 khoảng 9.000 tỷ đồng. Khoản này khi làm dự toán không tính giảm trừ do Quốc hội chưa quyết định.