Hội thảo Quốc tế về Kinh tế Phát triển lần thứ nhất với chủ đề “Phát triển Kinh tế và Chuyển đổi Bền vững” diễn ra ngày 26/8, tập trung thảo luận những yêu cầu mới đối với mô hình tăng trưởng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chuyển dịch năng lượng và công nghệ phát triển nhanh. 

Hội thảo do Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội (UEB-VNU) phối hợp với Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (CIAT) tổ chức.

Toàn cảnh hội thảo.

Từ chính sách đến hành động

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội thảo là khoảng cách giữa cam kết, kế hoạch và hành động thực tế, đặc biệt trong chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm.

TS. Mark Lundy từ Liên minh Đa dạng Sinh học Quốc tế và CIAT cho biết, Việt Nam đã xây dựng nền tảng chính sách và hợp tác tương đối toàn diện cho quá trình này. Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm có sự tham gia của 49 đối tác và 5 nhóm công tác kỹ thuật. Giai đoạn 2023-2026 có hơn 260 hoạt động được 53 tổ chức triển khai, trong khi một số địa phương bắt đầu xây dựng kế hoạch thực hiện và thử nghiệm bộ chỉ số theo dõi.

Theo TS. Mark Lundy, vấn đề hiện nay không còn là thiếu bằng chứng hay kế hoạch, mà là làm thế nào để chuyển các định hướng thành hành động cụ thể. Để thu hẹp khoảng cách này cần đồng thời 3 yếu tố: chính sách, năng lực và tài chính.

Ông cho rằng, hệ thống lương thực - thực phẩm liên quan đến nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, y tế, thương mại, môi trường, giáo dục và tài chính. Vì vậy, cần hình thành đội ngũ chuyên gia có khả năng tiếp cận vấn đề một cách liên ngành, đồng thời xây dựng các cơ chế phối hợp và nguồn lực tài chính phù hợp.

Các tham luận tại hội thảo cũng đề cập yêu cầu quản trị tài nguyên và phân bổ nguồn lực trong quá trình chuyển đổi bền vững. Theo các nghiên cứu được trình bày, dòng vốn cho các hoạt động có tác động tiêu cực tới môi trường vẫn ở mức rất lớn, trong khi nguồn lực dành cho các mục tiêu phát triển bền vững còn hạn chế.

Đối với Việt Nam, các chuyên gia đánh giá việc ban hành Quyết định số 300/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững đến năm 2030 là bước cụ thể hóa cam kết về chuyển đổi hệ thống thực phẩm. Sơn La và Đồng Tháp là hai địa phương được đề cập là tiên phong thí điểm ở cấp tỉnh.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Tại phiên thảo luận về các quan điểm và mô hình đương đại về phát triển bền vững, các chuyên gia phân tích kinh nghiệm công nghiệp hóa của Hàn Quốc và những bài học có thể tham khảo cho Việt Nam.

Các rủi ro cấu trúc được nhận diện gồm năng suất tăng chậm, già hóa dân số, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, năng lực của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, năng lực đổi mới sáng tạo chưa đáp ứng yêu cầu và chất lượng thể chế chưa theo kịp quá trình phát triển.

Các chuyên gia phát biểu tham luận tại hội thảo.

Từ đó, các tham luận đề xuất những hướng chuyển đổi chiến lược về nâng cao năng suất, phát triển nhân lực, tăng cường năng lực công nghiệp trong nước, cải thiện vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao chất lượng thể chế. Các định hướng này được đặt trong bối cảnh Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Một số nghiên cứu cũng nhấn mạnh cách tiếp cận quản trị đa phương, trong đó chuyển đổi bền vững cần kết hợp năng lực kỹ thuật với năng lực hợp tác, đồng thời bảo đảm hoạt động kinh tế nằm trong giới hạn sinh thái và phân bổ công bằng lợi ích, chi phí môi trường.

Qua các phiên thảo luận, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi bền vững đang trở thành yêu cầu cốt lõi của chiến lược phát triển. Với Việt Nam, thách thức trong giai đoạn tới là chuyển các định hướng chính sách, nguồn lực tài chính và năng lực liên ngành thành những thay đổi thực chất trong mô hình tăng trưởng, tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bao trùm và bền vững.