Mặt bằng định giá thấp 

Trong thư gửi nhà đầu tư mới đây, ông Petri Deryng - người đứng đầu quỹ đầu tư PYN Elite Fund cho biết, các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đang hướng tới một năm tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ với Lli nhuận trong nửa đầu năm tăng tới 46%. Ngay cả khi loại trừ các khoản thu nhập bất thường, tăng trưởng lợi nhuận cả năm vẫn được kỳ vọng đạt 20–25%, một kết quả rất đáng ghi nhận.

Tuy nhiên điều đáng nói là việc lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng lại không được phản ánh đúng mức vào giá trị cổ phiếu.  

Thị trường nói chung, nếu loại trừ nhóm Vingroup, hiện đang giao dịch ở mức P/E 8,8 lần, dựa trên ước tính đồng thuận của Bloomberg cho năm 2027. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh trong năm nay, mặt bằng định giá đã giảm xuống vùng thấp trong lịch sử.

VN-Index hiện tăng nhẹ so với đầu năm, nhưng diễn biến này chủ yếu đến từ một cổ phiếu là VIC. Một số ít cổ phiếu dầu khí cũng ghi nhận mức tăng, nhưng ngoài những trường hợp này, phần còn lại của thị trường vẫn khá chật vật. Giá cổ phiếu tiếp tục đi xuống dù kết quả kinh doanh của doanh nghiệp rất tích cực.

Giá trị tài sản ròng (NAV) của PYN Elite đã giảm 8% từ đầu năm đến nay. Mặc dù NAV tăng 17% trong năm 2025, đó cũng là một năm đầy khó khăn. Việc diễn biến của phần lớn thị trường tiếp tục phân kỳ so với VN-Index trong năm nay đã trở thành thách thức đối với tất cả các quỹ chủ động theo chiến lược lựa chọn cổ phiếu.

Hiệu suất của PYN Elite Fund và một số quỹ. Nguồn: PYN Elite Fund

Người đứng đầu PYN Elite Fund cho rằng, thị trường diễn biến rất mâu thuẫn, khi cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp lớn, có thanh khoản cao và công bố kết quả kinh doanh rất tích cực phần lớn vẫn đi xuống.

Trong khi đó, VN-Index được nâng đỡ chủ yếu bởi cổ phiếu VIC của Vingroup, mã cổ phiếu có tỷ trọng lớn trong chỉ số.

Nhiều quỹ đã chịu ảnh hưởng từ diễn biến kém tích cực của phần lớn thị trường. Năm ngoái vốn đã là một năm rất khó khăn đối với các quỹ quản lý chủ động, khi cổ phiếu VIC của Vingroup tăng vọt, kéo chỉ số tăng mạnh. Ông Petri Deryng tiết lộ, một số quỹ rằng việc có hiệu suất thấp hơn chỉ số đã khiến khách hàng rút vốn và yêu cầu mua lại chứng chỉ quỹ. Một số công ty quản lý tài sản đã phải cắt giảm nhân sự. Ngành quản lý quỹ cũng đang chứng kiến những đợt tái cơ cấu về sở hữu.

Nói về danh mục đầu tư của PYN Elite, ông Petri Deryng cho rằng không ai có thể nghĩ rằng những doanh nghiệp chất lượng lại có thể rơi xuống mức định giá thấp như hiện nay. 

“Không ai có thể biết chắc khi nào lực bán sẽ chấm dứt và lực mua quay trở lại. Tuy nhiên, xét trên phương diện định giá, có một điều rõ ràng: nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, dư địa tăng giá của các cổ phiếu còn rất lớn trước khi các hệ số định giá trở về mức tương xứng với nền tảng của doanh nghiệp.

Danh mục của chúng tôi đã trở nên đa dạng hơn trong hai năm qua. Tại một quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao, điều đáng chú ý là có rất nhiều ngành có thể hưởng lợi từ đà tăng trưởng kinh doanh mạnh mẽ và bền vững, từ đó tạo ra tăng trưởng lợi nhuận tương ứng”, ông Petri Deryng nói. 

Đồng thời, ông cho biết trước đây, quỹ từng thực hiện một phép so sánh trong khoảng thời gian 8 năm và nhận thấy tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các ngân hàng Việt Nam tương đương với các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ.

Lạc quan với kỳ vọng được MSCI nâng hạng 

Nhận định về đợt nâng hạng của thị trường chứng khoán, người đứng đầu PYN Elite Fund cho rằng thị trường chưa có phản ứng với thông tin này khi thanh khoản thị trường trong 3 tháng qua ở mức rất thấp với khối lượng giao dịch bình quân hàng ngày giảm một nửa so với năm ngoái. Dù vậy, việc được nâng lên thị trường mới nổi (Emerging Market - EM) sẽ đưa thêm các nhà đầu tư mới và dòng vốn mới vào thị trường Việt Nam. Vanguard, nhà quản lý ETF lớn thứ hai thế giới, tuần trước thông báo bắt đầu đầu tư vào Việt Nam và quy mô nắm giữ cổ phiếu Việt Nam của tổ chức này sẽ tăng lên 2,5 tỷ USD trong vòng một năm.

Các quỹ thụ động khác theo dõi các chỉ số của FTSE cũng sẽ có động thái tương tự. Việc nâng hạng đồng thời sẽ thu hút thêm dòng vốn từ các quỹ quản lý chủ động.

Đồng thời, những chiến lược gia lạc quan nhất về thị trường đặt kỳ vọng rằng MSCI, nhà cung cấp chỉ số lớn nhất thế giới, sẽ đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng vào tháng 6/2027.

Ông Petri Deryng cho biết tiêu chí của MSCI khá nhiều và khắt khe, trong đó có có các vấn đề kỹ thuật liên quan đến giao dịch cổ phiếu cũng như đánh giá về các rủi ro dự phòng. Tuy nhiên, theo quan điểm của quỹ, Việt Nam đã đáp ứng một số tiêu chí quan trọng, chẳng hạn có đủ số lượng doanh nghiệp vốn hóa lớn và giá trị giao dịch bình quân hàng ngày trong năm đạt yêu cầu. Điểm cần lưu ý hiện tại là các MSCI đánh giá về giới hạn sở hữu nước ngoài trên thị trường, hay nói cách khác là mức độ mở cửa của thị trường đã đủ hay chưa. 

Một bước tiến lớn của thị trường là việc đưa hệ thống giao dịch KRX mới vào vận hành và bãi bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (prefunding).

Bước quan trọng tiếp theo là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), mà quỹ kỳ vọng sẽ được thực hiện trong mùa xuân năm 2027.

CCP cho phép bù trừ giao dịch (trade netting), tức nhà đầu tư có thể bán và mua cổ phiếu trong cùng một ngày, sử dụng tiền thu được từ giao dịch bán để thanh toán cho giao dịch mua mới.

Cơ chế bù trừ sẽ giúp các quỹ như PYN Elite dễ dàng hơn rất nhiều trong việc lựa chọn thời điểm mua và bán khi tái cơ cấu danh mục. Vì vậy, cải cách này chắc chắn sẽ giúp hoạt động giao dịch của quỹ trở nên linh hoạt và chủ động hơn.