Bối cảnh dịch bệnh cùng thời gian phong tỏa kéo dài đã khiến cho tình hình đăng ký doanh nghiệp trong tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2021 có sự sụt giảm “nghiêm trọng” so với những năm trước. Báo cáo Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã cho biết như vậy.

Cụ thể, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong tháng 9, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và số vốn đăng ký sụt giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2020. Đây là số doanh nghiệp thành lập mới trong một tháng thấp nhất trong hơn 1 thập kỷ qua, với 3.899 doanh nghiệp và số vốn đăng ký là 62.432 tỷ đồng, giảm 62,2% so với cùng kỳ năm 2020 và giảm 32,3% so với tháng 8/2021 về số doanh nghiệp và giảm tương ứng 69,3% và giảm 8,1% về số vốn đăng ký. Đây cũng là mức vốn đăng ký mới thấp nhất trong tháng 9 kể từ năm 2016.

Điều đáng nói là, nhiều địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh ghi nhận tình hình doanh nghiệp rất đáng lo ngại.

Chẳng hạn, trong tháng 9, ở TP.HCM chỉ có 594 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 80,9% so với cùng kỳ năm 2020, giảm 25,3% so với tháng 8/2021, thấp hơn 4,8 lần so với mức doanh nghiệp thành lập mới trung bình trong 1 tháng của 8 tháng đầu năm 2021 tại địa phương này.

Trong khi đó, số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới là 14.484 tỷ đồng, giảm 88% so với cùng kỳ năm 2020.

Đáng chú ý, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới của TP.HCM trong tháng 9/2021 còn thấp hơn số lượng hồ sơ đăng ký doanh nghiệp trung bình trong một ngày của địa phương này giai đoạn trước giãn cách xã hội. 

Bình Dương có 63 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 89,8% so với cùng kỳ năm 2020, giảm 3,1% so với tháng 8/2021, thấp hơn 7,5 lần so với mức doanh nghiệp thành lập mới trung bình trong 1 tháng của 8 tháng đầu năm 2021 tại Bình Dương. Số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới là 959 tỷ đồng, giảm 75,2% so với cùng kỳ năm 2020.

Còn Đồng Nai chỉ có 39 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 88,1% so với cùng kỳ năm 2020, giảm 33,9% so với tháng 8/2021, thấp hơn 7,2 lần so với mức doanh nghiệp thành lập mới trung bình trong 1 tháng của 8 tháng đầu năm 2021 tại Đồng Nai. Số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới là 230 tỷ đồng, giảm 95,8% so với cùng kỳ năm 2020.

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính chung 9 tháng, số doanh nghiệp thành lập mới là 85.483 doanh nghiệp, giảm 13,6%  so với cùng kỳ năm 2020. Đây là số doanh nghiệp gia nhập thị trường thấp nhất trong giai đoạn 9 tháng đầu năm kể từ năm 2017.

Trong khi đó, số vốn đăng ký thành lập trong 9 tháng đầu năm 2021 đạt 1.195.801 tỷ đồng, giảm 16,3% so với cùng kỳ năm 2020.

“Số liệu doanh nghiệp gia nhập thị trường 9 tháng và quý III/2021 cho thấy tâm lý e ngại dịch bệnh và các biện pháp giãn cách mạnh mẽ đã khiến nhiều dự định kinh doanh, kế hoạch kinh doanh bị gác lại, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình doanh nghiệp gia nhập thị trường”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận định.

Đặc biệt, ở TP.HCM - địa phương có số lượng ca nhiễm trong cộng đồng cao nhất cả nước và là địa phương thực hiện giãn cách sớm - đã có sự sụt giảm mạnh về cả số doanh nghiệp đăng ký thành lập và số vốn đăng ký, với tỷ lệ giảm tương ứng là 22,3% và 40,9% so với cùng kỳ năm 2020 (trung bình 9 tháng giai đoạn 2016-2020, TP.HCM tăng 5,9% về số doanh nghiệp và tăng 38,5% về số vốn). 

Nếu tính riêng trong quý III/2021, thời điểm việc giãn cách xã hội được thực hiện nghiêm ngặt nhất), Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, số lượng doanh nghiệp thành lập mới chỉ đạt 18.400 doanh nghiệp, mức thấp nhất trong giai đoạn quý III kể từ năm 2015, giảm 51,3% so với quý II/2021, giảm 37,2% so với Quý I/2021 và giảm 50,1% so với cùng kỳ năm 2020.

Nếu so sánh với trung bình quý III giai đoạn 2016-2020, thì số doanh nghiệp gia nhập thị trường và số vốn đăng ký mới trong quý III/2021 cũng sụt giảm đáng kể: giảm gần 1,8 lần về số doanh nghiệp và giảm 1,6 lần về số vốn đăng ký mới (trung bình trong Quý III giai đoạn 2016-2020 có 32.789 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký là 399.852 tỷ đồng). 

Trong khi đó, trong tháng 9, chỉ có 3.317 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 27,4% so với cùng kỳ năm 2020. Tính chung 9 tháng, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động là 32.347 doanh nghiệp, giảm 6,6% so với cùng kỳ năm 2020.

Ngược lại với xu hướng sụt giảm số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường, thì số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lại tăng nhanh.

Trong tháng 9, có 5.355 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, giảm 41,2% so với cùng kỳ năm 2020 và giảm 16,9% so với tháng 8/2021.

Tuy nhiên số liệu này được Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, chưa phản ánh đúng thực tế số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Bởi thực tế là, hiện nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội, do vậy, các doanh nghiệp mặc dù đã ngừng hoạt động nhưng không thể thực hiện các thủ tục liên quan đến việc rút lui khỏi thị trường.

Tính chung 9 tháng đầu năm, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tiếp tục có sự gia tăng, với 90.291 doanh nghiệp, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, có 45.091 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, chiếm 49,9% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 9 tháng đầu năm 2021.

Tính riêng TP.HCM, trong 9 tháng đầu năm 2021 có 24.491 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, chiếm 27,1% số doanh nghiệp rút lui của cả nước.