Ảnh minh họa.

Cục Đường bộ Việt Nam vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về công tác tổ chức đánh giá KPI hệ thống thu phí, cũng như các điều kiện pháp lý liên quan đến việc thu phí tại các Dự án thành phần đầu tư công thuộc Dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020.

Theo báo cáo, tính đến ngày 30/1/2026, hệ thống Front-End tại các trạm thu phí đã cơ bản hoàn thành công tác kiểm thử, đạt yêu cầu và sẵn sàng triển khai đánh giá KPI hệ thống Front-End khi đủ điều kiện liên thông.

Mặc dù vậy, hệ thống báo hiệu đường bộ (vạch sơn, biển báo, phân làn…) tại khu vực các trạm thu phí chưa hoàn thành; tình trạng mất điện do mất cáp vẫn còn xảy ra, điển hình là tại Dự án thành phần đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết, đang khắc phục sự cố mất điện phát sinh ngày 28/1/2026.

Ngày 29/1/2026, Cục Đường bộ Việt Nam đã tổ chức họp với các Ban quản lý dự án, cùng các cơ quan, đơn vị liên quan để triển khai kế hoạch đánh giá KPI hệ thống thu phí sử dụng đường bộ trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020.

Tuy nhiên, theo báo cáo của các Ban quản lý dự án, các nhà thầu liên quan, liên danh nhà thầu vận hành thu phí, Công ty VETC, Công ty VDTC và ý kiến của các thành phần tham dự, quá trình triển khai đánh giá KPI hệ thống vẫn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc.

Cụ thể, để đánh giá đầy đủ các kịch bản vận hành như thực tế khi triển khai thu phí, bắt buộc phải liên thông với các tuyến cao tốc đang thu phí, gồm: Mai Sơn – Quốc lộ 45 – Nghi Sơn – Diễn Châu – Bãi Vọt và Cam Lâm – Vĩnh Hảo – Phan Thiết – Dầu Giây. Do đó, các cơ quan liên quan phải tổ chức đánh giá toàn bộ hệ thống trên môi trường vận hành thực tế (production).

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, toàn bộ các hệ thống, gồm hệ thống Front-End tại trạm, hệ thống Back-End thu phí cao tốc, hệ thống giám sát, điều hành đường cao tốc, trung tâm NOC, đường truyền kết nối… cần được hoàn thiện đồng bộ, bảo đảm thu đúng, thu đủ, làm cơ sở đánh giá KPI các hệ thống thu phí.

Đáng chú ý, đến nay, các Ban quản lý dự án vẫn chưa phê duyệt đầy đủ các quy trình quản lý, vận hành, bảo trì các hệ thống theo quy định. Hiện Cục Đường bộ Việt Nam đang phối hợp trực tiếp với các Ban quản lý dự án và các nhà thầu liên quan để rà soát, hoàn thiện các quy trình này.

Việc tổ chức đánh giá KPI hệ thống thu phí cũng đòi hỏi phải bố trí đầy đủ nhân sự để vận hành, hậu kiểm, đối soát và phối hợp xử lý các tình huống phát sinh.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam đã chỉ đạo các Khu Quản lý đường bộ chủ động phối hợp với các Ban quản lý dự án rà soát toàn bộ tài sản; yêu cầu liên danh nhà thầu vận hành thu phí bố trí nhân sự, sẵn sàng tiếp nhận, vận hành toàn bộ hệ thống thu phí.

Tuy nhiên, để Cục Đường bộ Việt Nam có đủ cơ sở pháp lý chỉ đạo liên danh nhà thầu bố trí nhân sự tiếp nhận, sử dụng và vận hành hệ thống, các tài sản thu phí phải được bàn giao cho Cục Đường bộ Việt Nam theo quy định.

Trên cơ sở đó, Cục Đường bộ Việt Nam và các bên liên quan thống nhất, việc đánh giá KPI hệ thống thu phí sẽ được tổ chức trong giai đoạn vận hành thu phí chính thức.

Để bảo đảm tổ chức vận hành thu phí chính thức từ ngày 1/3/2026 theo chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất Bộ Xây dựng xem xét, chỉ đạo các Ban quản lý dự án đẩy nhanh tiến độ triển khai, xử lý và khắc phục các tồn tại của Dự án; hoàn thành các thủ tục theo quy định pháp luật, bàn giao tài sản cho Cục Đường bộ Việt Nam.

Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện các hạng mục còn tồn tại tại các Dự án thành phần; tổ chức nghiệm thu hoàn thành công trình theo quy định; tiếp tục phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam hoàn thiện các quy trình vận hành, bảo trì hệ thống; rà soát đầy đủ các điều kiện, thủ tục pháp lý để bàn giao tài sản, xác định thời điểm bàn giao cụ thể, đáp ứng tiến độ thu phí chính thức.

Trước đó, vào đầu tháng 5/2025, Bộ Xây dựng đã phê duyệt Đề án thu phí hạ tầng giao thông đường bộ cao tốc đối với 5 tuyến, gồm: Mai Sơn – Quốc lộ 45; Quốc lộ 45 – Nghi Sơn; Nghi Sơn – Diễn Châu; Vĩnh Hảo – Phan Thiết; Phan Thiết – Dầu Giây.

Theo Đề án, Cục Đường bộ Việt Nam được giao tổ chức thu phí các tuyến cao tốc nêu trên sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Nghị định số 130/2024/NĐ-CP của Chính phủ, đồng thời tổ chức, quản lý việc thu phí sử dụng đường bộ cao tốc theo quy định pháp luật hiện hành.

Căn cứ tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ và hệ thống giao thông thông minh, Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất thu phí đối với 5 tuyến cao tốc nêu trên.

Trong đó, 4 tuyến cao tốc gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45; Quốc lộ 45 – Nghi Sơn; Nghi Sơn – Diễn Châu; Vĩnh Hảo – Phan Thiết (đường cao tốc 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp không liên tục, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo Luật Đường bộ) áp dụng mức phí 900 đồng/km. Riêng tuyến +Phan Thiết – Dầu Giây, đáp ứng đầy đủ điều kiện thu phí (4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục), áp dụng mức phí 1.300 đồng/km.

Theo Bộ Xây dựng, 5 tuyến cao tốc này sẽ được khai thác trong thời hạn 7 năm kể từ ngày bắt đầu thu phí. Phương thức khai thác được xác định theo hướng cơ quan quản lý tài sản trực tiếp tổ chức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.