Các bác sỹ cảnh báo giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của sốt xuất huyết có thể là thời điểm bệnh chuyển nặng, ngay cả khi người bệnh bắt đầu giảm sốt.

Anh T.N.Q, 43 tuổi, Hà Nội, sống tại khu vực đang lưu hành sốt xuất huyết Dengue. Khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, anh xuất hiện sốt cao từng cơn, gai rét, có thời điểm nhiệt độ lên tới 40 độ C, kèm đau mỏi người nhiều nhưng không ho, không khó thở.

Sau thăm khám, người bệnh được chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue và điều trị ngoại trú tại nhà với hướng dẫn hạ sốt, bù nước và điện giải.

Siêu âm ổ bụng là một trong những kỹ thuật cần thiết trong chẩn đoán, theo dõi sốt xuất huyết

Đến ngày thứ 4, tình trạng sốt vẫn tiếp diễn. Đáng chú ý, anh bắt đầu buồn nôn, nôn ra dịch dạ dày lẫn thức ăn, sau đó nôn khan nhiều lần và ăn uống kém.

Dù chưa xuất hiện những biểu hiện dễ khiến người bệnh nghĩ đến sốt xuất huyết nặng như chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da hay đau bụng, kết quả xét nghiệm khi tái khám cho thấy số lượng tiểu cầu đã giảm mạnh. Bệnh nhân được chỉ định nhập viện ngay để theo dõi và điều trị.

Thời điểm nhập viện, người bệnh vẫn tỉnh táo, tiếp xúc tốt, dấu hiệu sinh tồn ổn định. Da, niêm mạc hồng, không phù, chưa ghi nhận xuất huyết dưới da và thăm khám các cơ quan chưa phát hiện bất thường rõ rệt.

Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu cầu chỉ còn 55 G/L, thấp đáng kể so với khoảng tham chiếu 150-450 G/L. Xét nghiệm Dengue NS1 Antigen dương tính; CRP tăng lên 9,35 và chỉ số AST ở mức 61,04 U/L, cao hơn giới hạn tham chiếu dưới 34 U/L, cho thấy tình trạng tăng men gan.

Người bệnh được xác định mắc sốt xuất huyết Dengue ngày thứ 4 có dấu hiệu cảnh báo và được điều trị, theo dõi nội trú. Phác đồ bao gồm bù dịch, điện giải, điều trị triệu chứng sốt, bổ sung vitamin C và sử dụng thuốc bảo vệ tế bào gan theo chỉ định. Sau một ngày nhập viện, bệnh nhân được truyền khối tiểu cầu.

Điều đáng lưu ý là siêu âm ổ bụng ban đầu chưa phát hiện bất thường. Tuy nhiên, chỉ ba ngày sau, kết quả kiểm tra đã ghi nhận dịch tự do trong ổ bụng và khoang màng phổi phải. Đến ngày thứ 10 của bệnh, người bệnh vẫn tiếp tục được theo dõi sốt xuất huyết Dengue kèm tăng men gan và duy trì điều trị nội trú.

Trường hợp trên cho thấy một đặc điểm đáng lưu ý của sốt xuất huyết: mức độ nguy hiểm của bệnh không phải lúc nào cũng thể hiện bằng tình trạng sốt cao hay những biểu hiện xuất huyết dễ nhận biết.

Ths.Nguyễn Xuân Tuyến, Trưởng Khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC cho biết, sốt xuất huyết Dengue có thể diễn biến nhanh và thay đổi theo từng giai đoạn. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát.

Đây cũng là thời điểm người bệnh có nguy cơ xuất hiện thoát huyết tương, giảm tiểu cầu, xuất huyết hoặc tổn thương cơ quan. Đáng nói, lúc này triệu chứng sốt, đau mỏi người có thể giảm khiến không ít người lầm tưởng bệnh đang khỏi và chủ quan trong theo dõi.

Vì vậy, giảm sốt không đồng nghĩa với hết nguy hiểm. Ở trường hợp anh T.N.Q, thời điểm nhập viện chưa ghi nhận xuất huyết dưới da, các dấu hiệu sinh tồn vẫn ổn định nhưng tiểu cầu đã giảm rõ rệt. Những ngày sau đó, dịch xuất hiện trong ổ bụng và khoang màng phổi, cho thấy bệnh vẫn tiếp tục diễn biến và cần được giám sát chặt chẽ.

Theo bác sỹ, người mắc sốt xuất huyết cần tái khám, thực hiện xét nghiệm và theo dõi đúng lịch, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7.

Nếu xuất hiện đau bụng nhiều hoặc tăng dần, nôn nhiều, chảy máu bất thường, mệt lả, khó thở, tiểu ít, tay chân lạnh hoặc những biểu hiện khác thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá. Việc tự theo dõi tại nhà mà không tái khám đúng hẹn có thể khiến người bệnh bỏ qua thời điểm bệnh bắt đầu chuyển nặng.

Tại Việt Nam, số ca mắc thường có xu hướng tăng từ khoảng tháng 4-5, tiếp tục gia tăng trong mùa mưa và có thể kéo dài đến cuối năm. Tuy nhiên, thời điểm và mức độ lưu hành có sự khác biệt giữa các khu vực tùy thuộc điều kiện khí hậu và sự lưu hành của virus.

Ở miền Bắc, sốt xuất huyết thường gia tăng rõ vào mùa Hè - Thu. Trong khi đó, tại miền Nam và những khu vực có khí hậu nóng ẩm, bệnh có thể lưu hành quanh năm và tăng mạnh hơn trong mùa mưa.

Một nguy cơ khác cần được lưu ý là người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có khả năng mắc lại. Virus Dengue có 4 tuýp huyết thanh chính gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Sau khi nhiễm một tuýp, cơ thể chủ yếu hình thành miễn dịch lâu dài đối với tuýp đó nhưng không có miễn dịch bảo vệ bền vững với các tuýp còn lại. Do đó, mắc bệnh một lần không có nghĩa sẽ được bảo vệ suốt đời. Những lần nhiễm tiếp theo với tuýp virus khác còn có thể làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Trong bối cảnh sốt xuất huyết có nguy cơ gia tăng, các chuyên gia khuyến cáo phòng bệnh cần bắt đầu từ việc kiểm soát nơi sinh sản của muỗi ngay tại mỗi gia đình.

Các dụng cụ chứa nước cần được đậy kín, thay nước và vệ sinh thường xuyên; chai lọ, phế thải, vật dụng có khả năng đọng nước quanh nhà cần được thu gom hoặc lật úp. Người dân nên ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp.

Bên cạnh kiểm soát muỗi truyền bệnh, tiêm vắc-xin là một trong những biện pháp chủ động giúp tăng khả năng phòng ngừa sốt xuất huyết. Vắc-xin Qdenga đã được cấp phép sử dụng tại Việt Nam, có khả năng phòng bệnh do 4 tuýp virus Dengue, với lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau ba tháng.

Các chuyên gia lưu ý phòng sốt xuất huyết cần được thực hiện đồng bộ, từ diệt muỗi, loại bỏ bọ gậy, hạn chế muỗi đốt đến tiêm chủng theo khuyến cáo phù hợp.

Đặc biệt, khi xuất hiện sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi cơ thể, buồn nôn hoặc những triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xét nghiệm khi cần thiết. Người bệnh không nên tự ý sử dụng aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.