Chính trải nghiệm ấy khiến nhiều người thay đổi nhận thức, từ tâm lý chủ quan sang chủ động phòng bệnh bằng nhiều biện pháp để không phải đối mặt với sốt xuất huyết thêm một lần nữa.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Một tuần sau khi sức khỏe dần hồi phục, bà Thu Minh (60 tuổi, phường Yên Nghĩa, TP.Hà Nội) vẫn chưa quên những ngày cả gia đình sống trong tâm trạng thấp thỏm. Căn bệnh bắt đầu bằng những biểu hiện khá phổ biến như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi rồi xuất hiện các chấm đỏ trên da. Khi đến bệnh viện thăm khám, bà được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết và được hướng dẫn theo dõi tại nhà. Dù bác sỹ đánh giá tình trạng chưa quá nghiêm trọng, bà vẫn không khỏi lo lắng bởi trước đó từng chứng kiến một người hàng xóm  tử vong vì căn bệnh này.

Điều khiến bà sợ không phải chỉ là những cơn sốt hay cảm giác kiệt sức, mà là sự khó lường của sốt xuất huyết. Mỗi lần cầm kết quả xét nghiệm, mỗi lần đến lịch tái khám, cả gia đình đều thấp thỏm vì không biết bệnh sẽ diễn biến theo chiều hướng nào. Bà hiểu rằng chỉ cần chủ quan, những biểu hiện tưởng như bình thường cũng có thể nhanh chóng chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.

Khi chính mình mắc bệnh mới thấy sốt xuất huyết đáng sợ hơn rất nhiều so với những gì từng nghĩ, vì vậy sau khi khỏi bệnh, việc đầu tiên bà làm không phải là trở lại nhịp sống thường ngày mà cùng chồng kiểm tra lại toàn bộ khu vực quanh nhà, dọn sạch các vật dụng có thể đọng nước, cọ rửa chum chứa nước mưa và thả cá để hạn chế bọ gậy. Không dừng lại ở đó, cả gia đình còn chủ động tìm hiểu về vắc-xin sốt xuất huyết và đăng ký tư vấn lịch tiêm phù hợp. "Từng trải qua rồi nên không ai muốn đánh cược với lần mắc tiếp theo", bà nói.

Câu chuyện của bà Minh cũng là tâm lý chung của nhiều người sau khi từng mắc sốt xuất huyết. Anh Đặng Văn Hân (45 tuổi), nhân viên công ty vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Cầu Giấy cho biết, trước đây anh chỉ nghĩ sốt xuất huyết là bệnh theo mùa, chủ yếu xảy ra ở trẻ em. Chỉ đến khi một đồng nghiệp phải nhập viện vì diễn biến nặng, anh mới nhận ra bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của căn bệnh này.

Đặc thù công việc thường xuyên ở ngoài đường khiến anh có nguy cơ bị muỗi đốt nhiều hơn. Từ sau câu chuyện của đồng nghiệp, anh hình thành thói quen mặc quần áo dài khi phù hợp, sử dụng các sản phẩm chống muỗi, thường xuyên dọn dẹp khu vực quanh nhà để loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và đưa người thân đi tư vấn tiêm chủng. Theo anh, khi cả gia đình cùng tham gia phòng bệnh, việc bảo vệ sức khỏe sẽ trở thành thói quen thay vì chỉ là giải pháp đối phó khi dịch bùng phát.

Thực tế, nỗi lo của những người từng mắc sốt xuất huyết không phải là sự ám ảnh quá đáng. Đây là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra với bốn type huyết thanh khác nhau gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Điều đó đồng nghĩa với việc một người sau khi khỏi bệnh vẫn có thể tiếp tục mắc sốt xuất huyết nếu nhiễm type virus khác.

Đáng lưu ý, bệnh không phải lúc nào cũng diễn biến theo một kịch bản dễ dự đoán. Nhiều trường hợp sau vài ngày sốt tưởng như đã hồi phục lại bất ngờ bước vào giai đoạn nguy hiểm với tình trạng thoát huyết tương, xuất huyết nặng, sốc hoặc suy đa tạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Nói về nguy cơ của dịch bệnh, theo Ths.Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc Y khoa thuộc Hội đồng Y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, mưa nhiều kéo dài khiến các vật dụng chứa nước, hố ga, mái hiên, sân thượng, ban công và những khu vực ít được vệ sinh trở thành nơi sinh sản lý tưởng của muỗi Aedes - tác nhân truyền virus Dengue.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, nhiều khu chung cư và nhà trọ cũng góp phần làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hệ thống thoát nước chưa đồng bộ cùng sự tồn tại của nhiều vật chứa nước nhân tạo là những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết có xu hướng lưu hành kéo dài tại các đô thị đông dân.

Đáng chú ý, virus Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau, vì vậy mỗi người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Những trường hợp tái nhiễm có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nếu trước đây sốt xuất huyết thường được xem là bệnh của trẻ em thì hiện nay, người lớn chiếm hơn một nửa tổng số ca mắc.

Các chuyên gia lo ngại, không ít người trưởng thành nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng do chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao liên tục, đau đầu, đau nhức cơ, phát ban hoặc các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu bất thường..., người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi, tránh những biến chứng nguy hiểm.

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền sang người qua muỗi Aedes aegypti. Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.

Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 181.000 ca mắc và 43 trường hợp tử vong. Trong những tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận gần 60.000 ca mắc, tăng gấp gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng lưu ý là dịch không còn xuất hiện theo chu kỳ quen thuộc mà gia tăng ngay từ đầu năm, trước cả mùa mưa - thời điểm thường ghi nhận số ca mắc tăng cao.

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn thông tin, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12.

Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện.

Hiện nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm không khí cao cùng tình trạng tồn tại nhiều vật chứa nước tại hộ gia đình và khu dân cư tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.