Sốt xuất huyết đang bước vào giai đoạn diễn biến khó lường khi quy luật dịch tễ quen thuộc dần thay đổi. Nếu trước đây dịch thường bùng phát vào cao điểm mùa mưa, hiện nay số ca mắc xuất hiện rải rác từ đầu năm và có xu hướng tăng nhanh tại nhiều địa phương.

Tại Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố cho biết, đến hiện tại TP ghi nhận 74 ca mắc sốt xuất huyết tại 35 xã, phường, tăng 12 trường hợp so với tuần trước. Nhiều địa bàn có bệnh nhân như Hà Đông, Phú Thượng, Dân Hòa, Đông Ngạc, Yên Nghĩa...

Sốt xuất huyết đang bước vào giai đoạn diễn biến khó lường khi quy luật dịch tễ quen thuộc dần thay đổi.

Cùng thời gian này, thành phố phát sinh thêm 6 ổ dịch mới tại các phường, xã Bình Minh, Hoàn Kiếm, Hồng Vân, Lĩnh Nam, Yên Nghĩa và Ứng Thiên. Tính từ đầu năm đến nay, Hà Nội đã ghi nhận 629 ca mắc tại 96 xã, phường, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025 (365 ca). Trong tổng số 23 ổ dịch đã xuất hiện, hiện vẫn còn 8 ổ dịch đang hoạt động.

CDC Hà Nội nhận định số ca mắc đang tăng theo chu kỳ hằng năm và nguy cơ phát sinh thêm ổ dịch trong thời gian tới rất lớn khi điều kiện thời tiết tiếp tục thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản.

Thực tế lâm sàng cũng cho thấy bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh nếu người bệnh chủ quan. Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận cấp cứu bệnh nhân H.T.V. (69 tuổi, Hà Nội) mắc sốt xuất huyết Dengue tối cấp trên nền đái tháo đường type 2. Khu vực người bệnh sinh sống đã ghi nhận nhiều ca mắc, trong đó chồng và con dâu của bệnh nhân cũng bị sốt xuất huyết.

Ba ngày trước nhập viện, người bệnh chỉ sốt, mệt mỏi và đau lưng. Đến ngày thứ ba, ý thức bắt đầu chậm dần. Dù chưa xuất hiện các biểu hiện xuất huyết điển hình, người bệnh đã được chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo. Chỉ trong thời gian ngắn sau đó, bệnh diễn tiến thành sốc, buộc phải chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong đêm.

Ths.Trần Văn Bắc, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương cho biết, khi nhập viện, người bệnh đã rơi vào tình trạng sốc sốt xuất huyết, tụt huyết áp, suy hô hấp, rối loạn đông máu nặng và nhiễm toan chuyển hóa.

Ê-kíp điều trị phải tiến hành đặt nội khí quản, thở máy, lọc máu liên tục cùng nhiều biện pháp hồi sức tích cực. Sau nhiều giờ cấp cứu, huyết áp tạm thời được kiểm soát nhưng tiên lượng vẫn rất nặng.

Qua trường hợp này, bác sỹ Trần Văn Bắc khuyến cáo người cao tuổi và những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay suy thận cần đặc biệt cảnh giác. Đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng, trong khi các triệu chứng ban đầu thường không điển hình, dễ khiến người bệnh bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị.

Các chuyên gia cũng lưu ý, nhiều người vẫn chờ đến khi xuất hiện chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết dưới da mới đi khám. Đây là quan niệm sai lầm bởi sốt xuất huyết nặng có thể xảy ra ngay cả khi chưa có biểu hiện xuất huyết rõ ràng. Khi có sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi hoặc nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi, tránh nguy cơ chuyển nặng.

Điều đáng lo ngại hơn là sốt xuất huyết đang dần thay đổi quy luật lưu hành. Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn, cho hay, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12.

Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện.

Hiện nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm không khí cao cùng tình trạng tồn tại nhiều vật chứa nước tại hộ gia đình và khu dân cư tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển.

Tại Hà Nội, ngành Y tế đang triển khai nhiều biện pháp giám sát chủ động ở các khu vực có nguy cơ cao. CDC Hà Nội đã tăng cường điều tra dịch tễ tại tổ 10 Mộ Lao (phường Hà Đông), đồng thời duy trì giám sát tại Khương Đình cùng các ổ dịch đang hoạt động ở Lĩnh Nam, Hồng Hà, Bình Minh và Hoàn Kiếm.

Các trạm y tế xã, phường được yêu cầu phát hiện sớm ca bệnh, xử lý triệt để từng ổ dịch ngay từ khi mới xuất hiện nhằm hạn chế lây lan trong cộng đồng.

Dù công tác giám sát được tăng cường, giới chuyên môn nhận định biện pháp hiệu quả nhất vẫn là phòng bệnh ngay tại mỗi gia đình. Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết sinh sản chủ yếu trong các dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà. Vì vậy, việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi có ý nghĩa quyết định trong kiểm soát dịch.

Người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, lật úp hoặc đậy kín các vật dụng chứa nước, thay nước bình hoa, khay nước điều hòa, bể cảnh; ngủ màn cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp chống muỗi khi cần thiết. Chủ động phòng bệnh từ sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết mà còn góp phần ngăn dịch lan rộng trong mùa cao điểm sắp tới.

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền sang người qua muỗi Aedes aegypti. Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.

Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 181.000 ca mắc và 43 trường hợp tử vong. Trong 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 50.300 ca mắc, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn khỏe mạnh đều có thể tiêm vắc-xin sốt xuất huyết theo lịch hai mũi cách nhau 3 tháng. Tuy nhiên, một số đối tượng không nên tiêm gồm người suy giảm miễn dịch, người quá mẫn với thành phần vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.