Theo thống kê từ Sở Y tế TP.HCM, từ đầu năm đến nay, tổng số ca mắc sốt xuất huyết đã lên tới hơn 14.000 trường hợp. Điều đáng báo động là số ca chuyển nặng đang tăng nhanh, trong đó có nhiều bệnh nhân trẻ không có bệnh nền.

Trong bối cảnh dịch đang vào giai đoạn cao điểm, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là chủ động tránh muỗi đốt, tiêu diệt lăng quăng, giữ gìn vệ sinh môi trường sống, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, hai bệnh nhân trẻ tuổi đã được cứu sống sau khi nhập viện trong tình trạng sốc sốt xuất huyết, suy đa cơ quan, tình trạng vốn thường chỉ xảy ra ở người cao tuổi hoặc có nền bệnh lý mạn tính.

Trường hợp đầu tiên là bệnh nhân M.T.N.Q. (33 tuổi), hoàn toàn khỏe mạnh trước đó. Vào giữa tháng 6, bệnh nhân xuất hiện sốt cao, đau mỏi cơ.

Sau hai ngày tự điều trị bằng thuốc hạ sốt tại nhà, triệu chứng không thuyên giảm mà ngày càng nặng thêm với cảm giác buồn nôn, ăn uống kém và đau âm ỉ vùng bụng. Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã rơi vào sốt xuất huyết Dengue nặng với biến chứng sốc do thoát huyết tương.

Tình trạng này khiến máu cô đặc, huyết áp tụt, tràn dịch màng phổi, dẫn đến suy tuần hoàn, suy hô hấp cấp, tổn thương gan thận và suy đa cơ quan, tiên lượng cực kỳ nặng.

Các bác sĩ đã lập tức tiến hành hồi sức tích cực bằng thở máy xâm lấn, lọc máu liên tục, truyền dịch, truyền máu và các chế phẩm máu, kết hợp sử dụng thuốc vận mạch, kháng sinh phổ rộng và hỗ trợ đa cơ quan. Sau hơn ba tuần điều trị, bệnh nhân phục hồi, cai được máy thở và xuất viện.

Trường hợp thứ hai là bệnh nhân H.T.M. (21 tuổi), nhập viện trong tình trạng tương tự với sốc sốt xuất huyết, thoát huyết tương ồ ạt, xuất huyết sau phúc mạc, rối loạn đông máu nặng và suy đa cơ quan.

Nhờ được phát hiện và điều trị kịp thời bằng các biện pháp hồi sức chuyên sâu, bao gồm thở máy, lọc máu liên tục và truyền lượng lớn các chế phẩm máu như khối hồng cầu, tiểu cầu và huyết tương tươi đông lạnh, bệnh nhân đã vượt qua cơn nguy kịch.

Theo các bác sỹ, hai ca bệnh trên là lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết Dengue, ngay cả với người trẻ, khỏe mạnh. Nhiều người có tâm lý chủ quan, cho rằng cơ thể khỏe thì không lo biến chứng.

Tuy nhiên, chính hệ miễn dịch quá mạnh lại có thể trở thành “con dao hai lưỡi” khi tạo ra “cơn bão cytokine”, một phản ứng viêm toàn thân quá mức. Khi điều này xảy ra, thành mạch bị tổn thương, huyết tương thoát ra ngoài lòng mạch, gây tụt huyết áp, sốc và suy đa cơ quan.

Giai đoạn từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh là thời điểm nguy hiểm nhất, dù bệnh nhân có thể đã hạ sốt. Đây chính là lúc dễ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng, nhưng lại hay bị người bệnh và người nhà xem nhẹ do nhầm tưởng bệnh đã khỏi.

Các dấu hiệu cảnh báo nặng cần đặc biệt lưu ý bao gồm mệt mỏi nhiều, li bì, vật vã, đau bụng, nôn ói liên tục, chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi tiêu phân đen.

Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đáng lưu ý, tuyệt đối không được tự ý truyền dịch tại nhà vì có thể làm bệnh diễn biến nặng hơn và khó kiểm soát.

Trong bối cảnh dịch đang vào giai đoạn cao điểm, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là chủ động tránh muỗi đốt, tiêu diệt lăng quăng, giữ gìn vệ sinh môi trường sống, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng.

Người dân nên ngủ màn, mặc quần áo dài tay, sử dụng kem hoặc bình xịt chống muỗi. Ngoài ra, với những người đủ điều kiện và thuộc nhóm nguy cơ, tiêm vắc-xin phòng sốt xuất huyết là cách hữu hiệu để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.

Hiện có hai loại vắc-xin đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiền thẩm định và một số quốc gia cấp phép sử dụng là CYD-TDV (Dengvaxia, Sanofi): Dành cho người có huyết thanh dương tính từ 9 tuổi trở lên, đã ngừng sản xuất tại nhiều thị trường.

Và TAK-003 (Qdenga, Takeda): Được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép vào tháng 5/2024, chỉ định cho người từ 4 tuổi trở lên, không yêu cầu xét nghiệm huyết thanh trước tiêm, gồm 2 liều cách nhau 3 tháng.

Hiệu lực bảo vệ của TAK-003 chống lại sốt xuất huyết xác định bằng virus học đạt 80% sau 12 tháng và hiệu quả chống nhập viện là 90% sau 18 tháng.

Với ưu điểm dễ triển khai, không cần sàng lọc huyết thanh, TAK-003 được kỳ vọng sẽ góp phần làm giảm nhanh gánh nặng dịch tễ và kinh tế do sốt xuất huyết tại Việt Nam trong những năm tới.