Sốt xuất huyết Dengue đang tiếp tục diễn biến đáng lo ngại tại nhiều địa phương, với số ca mắc gia tăng trong mùa mưa và những trường hợp biến chứng nặng, thậm chí tử vong. Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát nguồn lây và chủ động phòng bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk vừa ghi nhận trường hợp đầu tiên tử vong do sốt xuất huyết Dengue trong năm 2026 trên địa bàn. Bệnh nhân là ông T.V.S., sinh năm 1949, trú tại phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk, có tiền sử đái tháo đường tuýp 2. Ngày 30/7, bệnh nhân được người nhà đưa đến Bệnh viện Đa khoa Buôn Ma Thuột khám và nhập viện với các triệu chứng nói khó, yếu toàn thân.

Sốt xuất huyết Dengue đang tiếp tục diễn biến đáng lo ngại tại nhiều địa phương.

Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán suy hô hấp, theo dõi viêm phổi do hít phải thức ăn hoặc chất nôn, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, sốt xuất huyết Dengue N1, đái tháo đường tuýp 2, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên tiếp tục điều trị.

Kết quả xét nghiệm Real-time RT-PCR của Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên ngày 4/8 xác định bệnh nhân dương tính với virus Dengue tuýp 2. Bệnh nhân sau đó tử vong tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên với chẩn đoán ngưng hô hấp tuần hoàn, viêm phổi nặng, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tăng men gan, hạ kali máu, sốt xuất huyết Dengue N5, đái tháo đường tuýp 2, suy kiệt tuổi già.

Đáng chú ý, kết quả điều tra dịch tễ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho thấy, tính đến ngày 6/8, riêng phường Tân An đã ghi nhận 49 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 6 ổ dịch đang hoạt động. Tại khu vực nhà bệnh nhân và các hộ gia đình xung quanh, ngành y tế phát hiện thêm một trường hợp nghi mắc sốt xuất huyết.

Điều tra vectơ tại khu vực ghi nhận chỉ số Breteau (BI) ở mức 77, cho thấy nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng ở mức đáng lưu ý. Ngay sau khi ghi nhận trường hợp tử vong đầu tiên trong năm 2026 do sốt xuất huyết Dengue, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk phối hợp các đơn vị liên quan điều tra tại bệnh viện, gia đình bệnh nhân và khu vực xung quanh, lấy mẫu xét nghiệm khẳng định; đồng thời hướng dẫn Trạm Y tế phường Tân An phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành tại nhà bệnh nhân và các hộ lân cận, tăng cường truyền thông, hướng dẫn người dân chủ động phòng bệnh.

Không chỉ Đắk Lắk, sốt xuất huyết tại TP.HCM cũng đang có xu hướng gia tăng, trong đó nhiều trường hợp diễn biến nặng với các biến chứng nguy hiểm.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cho biết, đến tuần thứ 31, tổng số trường hợp sốt xuất huyết tích lũy từ đầu năm đã vượt 24.650 ca. Các phường, xã có số ca mắc trên 100.000 dân cao gồm An Nhơn Tây, Chánh Phú Hòa và Minh Thạnh. Riêng tuần từ ngày 27/7 đến 2/8, TP.HCM ghi nhận 1.130 trường hợp mắc, tăng 20,8% so với trung bình 4 tuần trước.

Một bác sỹ ở Bệnh viện ở khu vực phía Tây Bắc TP.HCM cho biết, số bệnh nhân sốt xuất huyết đến viện liên tục gia tăng trong mùa mưa. Gần đây, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận khoảng 20 trường hợp, trong đó khoảng một phần ba phải nhập viện.

Đáng lo ngại, nhiều bệnh nhân đã xuất hiện sốc sốt xuất huyết, tổn thương gan, tim, đa cơ quan và xuất huyết tiêu hóa nặng, buộc phải chuyển lên tuyến trên.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với sốt xuất huyết. Người bệnh chủ yếu được can thiệp hỗ trợ theo phác đồ của Bộ Y tế, kết hợp xử trí phù hợp với từng tình trạng cụ thể nhằm kiểm soát biến chứng và giảm nguy cơ tử vong.

Thực tế điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa nhi tuyến cuối cũng cho thấy diễn biến khó lường của bệnh. Bé trai T., 12 tuổi, trú tại tỉnh Tây Ninh, có bệnh sử sốt cao liên tục trong 3 ngày trên thể trạng béo phì. Đến ngày thứ tư, trẻ bắt đầu đau bụng, ói ra dịch lợn cợn nâu, tiêu phân đen, tay chân lạnh.

Tại bệnh viện địa phương, trẻ được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết nặng, điều trị tích cực và truyền dịch chống sốc theo phác đồ. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn tiến với suy hô hấp, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa và tổn thương gan mức độ nặng nên bệnh nhi được chuyển tuyến trên.

Khi vào Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, bệnh nhi được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết nặng ngày thứ tư, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan và suy hô hấp nặng.

Các bác sỹ tiếp tục truyền dịch cao phân tử, chống sốc, phối hợp thuốc vận mạch, đặt nội khí quản thở máy sớm, truyền máu và các chế phẩm máu, vitamin K1, điều trị hỗ trợ gan. Sau gần hai tuần điều trị, trẻ dần bình phục, chức năng gan trở về bình thường.

Trường hợp này cũng cho thấy một điểm dễ khiến người bệnh và gia đình chủ quan: sốt xuất huyết không phải cứ hết sốt là đã qua nguy hiểm. Bác sỹ lưu ý, bệnh có thể chuyển biến nặng từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy, đúng vào thời điểm trẻ bắt đầu giảm sốt, và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ thừa cân, béo phì.

Trẻ thừa cân, béo phì thường có nguy cơ cao hơn vì khó phát hiện dấu hiệu chuyển nặng hơn trẻ bình thường, biến chứng nhanh và điều trị khó khăn, đòi hỏi kỹ thuật và phác đồ chuyên biệt hơn.

Bởi vậy, diễn biến của sốt xuất huyết cần được theo dõi sát thay vì chỉ căn cứ vào nhiệt độ cơ thể. Việc giảm hoặc hết sốt không đồng nghĩa người bệnh đã hồi phục. Đây có thể chính là giai đoạn bệnh bước vào thời kỳ nguy hiểm và xuất hiện các biến chứng nặng.

Trong điều trị sốt xuất huyết, bác sỹ khuyến cáo, khi trẻ sốt cao trên hai ngày và xuất hiện một trong các biểu hiện như bứt rứt, lăn lộn hoặc li bì, lơ mơ, nói sảng, chảy máu cam, chảy máu chân răng, ói ra máu, tiêu phân đen, đau bụng, nôn ói, tay chân lạnh, lừ đừ, bỏ bú, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Trong bối cảnh mùa mưa tạo điều kiện thuận lợi để muỗi vằn sinh sôi, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động diệt muỗi, diệt lăng quăng, dọn dẹp và loại bỏ những vật dụng có khả năng chứa nước đọng, ngủ màn, mặc quần áo dài tay và thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt.

Cùng với kiểm soát nguồn truyền bệnh, tiêm vắc-xin phòng sốt xuất huyết cũng là một biện pháp chủ động được khuyến cáo nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.