Trong khi thời tiết nóng ẩm tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển, những hạn chế trong kiểm soát dịch tại cơ sở đặt ra yêu cầu tăng cường phòng bệnh từ sớm, từ xa, kết hợp diệt muỗi, loại bỏ ổ bọ gậy và chủ động bảo vệ bằng vắc-xin.

Diễn biến sốt xuất huyết tại Hà Nội, Hải Phòng, Đắk Lắk và nhiều địa phương đang đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm soát dịch trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản, phát triển. Đáng chú ý, tại một số nơi, số ca mắc và ổ dịch mới đang tăng nhanh khi bước vào cao điểm mùa mưa.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Tại Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến ngày 9/8, toàn thành phố ghi nhận 1.308 ca mắc sốt xuất huyết tại 115/126 xã, phường, chưa có trường hợp tử vong.

Trước diễn biến dịch, 100% xã, phường đã kiện toàn các đội xung kích diệt bọ gậy với tổng cộng 30.675 đội và 65.931 người; 69/126 xã, phường ban hành kế hoạch triển khai mô hình chủ động phòng bệnh, tăng vai trò của cộng đồng trong kiểm soát và xử lý nguy cơ phát sinh ổ dịch ngay tại địa bàn.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống dịch tại tuyến cơ sở vẫn gặp nhiều khó khăn. Mưa nhiều xen kẽ nắng gắt trong những tuần gần đây khiến muỗi và bọ gậy có điều kiện phát triển.

Trong khi đó, lực lượng cán bộ y tế còn mỏng, nhiều cán bộ mới chưa có nhiều kinh nghiệm phòng, chống dịch; kinh phí hỗ trợ thường xuyên cho đội xung kích chưa có, mạng lưới cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn còn hạn chế. Hoạt động truyền thông tại một số xã, phường, nhất là trên các nền tảng mạng xã hội, cũng chưa được triển khai đầy đủ, thường xuyên.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương yêu cầu các xã, phường xác định phòng, chống sốt xuất huyết là nhiệm vụ chủ động, thường xuyên, liên tục, với phương châm phòng bệnh từ sớm, từ xa, xử lý ngay từ cơ sở, không để dịch bùng phát và lan rộng.

Các địa phương phải chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, tăng cường vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và xử lý kịp thời ổ dịch ngay khi ghi nhận ca bệnh. CDC Hà Nội cũng được yêu cầu thành lập các đội đáp ứng nhanh theo từng khu vực, ưu tiên hỗ trợ những địa bàn nguy cơ cao, số ca mắc nhiều hoặc xuất hiện ổ dịch phức tạp.

Tại Hải Phòng, số ca mắc bắt đầu tăng trong tuần gần nhất. Từ ngày 3-9/8, thành phố ghi nhận 14 trường hợp sốt xuất huyết, tăng 3 ca so với tuần trước.

Lũy tích từ đầu năm đến ngày 9/8 có 153 ca, giảm 248 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Dù tổng số mắc vẫn thấp hơn cùng kỳ, chỉ trong một tuần Hải Phòng đã xuất hiện thêm 4 ổ dịch mới, nâng tổng số từ đầu năm lên 18 ổ. Hiện 6 ổ dịch vẫn đang hoạt động tại Hải An, Tứ Kỳ, An Trường, Lê Ích Mộc và Nam Triệu, trong đó Nam Triệu có 2 ổ dịch.

CDC Hải Phòng đánh giá nguy cơ sốt xuất huyết hiện ở mức cao, trong đó Lê Chân, Hải Dương và Nam Triệu là những địa bàn có nguy cơ cao. Số ca mắc được dự báo có thể tiếp tục gia tăng do đang bước vào mùa cao điểm, khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo môi trường thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển và làm tăng khả năng lây truyền trong cộng đồng.

Diễn biến đáng lo ngại hơn được ghi nhận tại Đắk Lắk. Chỉ trong khoảng một tuần, địa phương này ghi nhận hơn 500 trường hợp mắc sốt xuất huyết, mức tăng đột biến và cao nhất kể từ đầu năm 2026. Riêng tuần 31 xuất hiện thêm 29 ổ dịch mới. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 160 ổ dịch, trong đó 67 ổ vẫn đang hoạt động và 93 ổ đã kết thúc.

Ông Hoàng Hải Phúc, Giám đốc CDC Đắk Lắk cho biết, số ca mắc từ đầu năm đã vượt 3.100 trường hợp. Nhiều địa phương duy trì số ca mắc cao trong nhiều tuần liên tiếp, trong khi cao điểm mùa mưa tiếp tục tạo điều kiện cho muỗi truyền bệnh sinh sản, phát triển, làm tăng nguy cơ dịch kéo dài và lan rộng.

Một vấn đề khác được ngành Y tế Đắk Lắk chỉ ra là công tác phòng, chống dịch tại một số địa phương chưa thực sự chủ động. Có nơi để tình hình trở nên phức tạp, vượt khả năng kiểm soát tại chỗ và phải đề nghị tuyến tỉnh hỗ trợ nhân lực, vật tư xử lý ổ dịch. Nhân lực và vật tư y tế tại một số địa bàn còn thiếu cũng ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát và kiểm soát sốt xuất huyết.

Diễn biến tại các địa phương cho thấy, dù tổng số ca mắc ở một số nơi còn thấp hơn cùng kỳ năm trước, sự xuất hiện liên tục của các ổ dịch mới và xu hướng tăng ca bệnh trong những tuần gần đây là tín hiệu không thể chủ quan. Công tác phòng dịch vì vậy cần được triển khai trước khi số ca mắc tăng mạnh, thay vì chờ dịch lan rộng mới tập trung xử lý.

Theo ThS. Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc Y khoa thuộc Hội đồng Y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, mưa kéo dài khiến các vật dụng chứa nước, hố ga, mái hiên, sân thượng, ban công và những khu vực ít được vệ sinh trở thành môi trường thuận lợi để muỗi Aedes - tác nhân truyền virus Dengue - sinh sản. Cùng với thời tiết, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, nhiều khu chung cư, nhà trọ và hệ thống thoát nước chưa đồng bộ cũng góp phần làm tăng nguy cơ lây truyền dịch bệnh.

Đáng chú ý, virus Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau nên một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Những trường hợp tái nhiễm có nguy cơ diễn tiến nặng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Sốt xuất huyết cũng không còn được xem chủ yếu là bệnh ở trẻ em khi người lớn hiện chiếm hơn một nửa tổng số ca mắc. Không ít người trưởng thành nhập viện khi bệnh đã nặng do chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà.

Người có biểu hiện sốt cao liên tục, đau đầu, đau nhức cơ, phát ban cần theo dõi sức khỏe sát. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, theo dõi và xử trí kịp thời. Hiện điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng, chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue.

Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động giữ vai trò quan trọng. Bên cạnh những biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các vật dụng đọng nước, vệ sinh môi trường, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin là một giải pháp chủ động cần được lưu ý trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.