Ngày 25/3/2026, tại Hà Nội, Cục Hải quan chủ trì, phối hợp với Dự án Tăng cường quản lý tài chính công tại Việt Nam - chương trình được đồng tài trợ bởi Liên minh châu Âu và Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (GIZ) - tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Hội thảo thu hút sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, tổ chức quốc tế, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Quang cảnh hội thảo.

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng nhấn mạnh, Luật Hải quan số 54/2014/QH13, có hiệu lực từ 1/1/2015, đã tạo nền tảng quan trọng cho tiến trình cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan. Việc triển khai hải quan điện tử, đổi mới phương thức quản lý, tăng cường minh bạch hóa thủ tục đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi đáng kể cho hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, với đặc thù là luật khung, mang tính nguyên tắc, sau hơn một thập kỷ triển khai, nhiều nội dung đã bộc lộ những khoảng trống cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, cùng với yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, lĩnh vực hải quan đang đứng trước áp lực phải đổi mới toàn diện cả về thể chế và phương thức vận hành. Việc tái thiết kế quy trình nghiệp vụ, xây dựng hệ thống hải quan số, quản lý dựa trên dữ liệu lớn, tự động hóa và kết nối liên thông đang trở thành xu hướng tất yếu.

Theo lãnh đạo Cục Hải quan, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan không chỉ nhằm khắc phục những bất cập phát sinh, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho quá trình hiện đại hóa, nâng cao năng lực quản lý, đồng thời thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại. Đây cũng là yêu cầu đặt ra từ chủ trương của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, xử lý kịp thời các “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật Hải quan, đồng thời bám sát các định hướng lớn tại các Nghị quyết của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW. Ban soạn thảo kỳ vọng các ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ giúp hoàn thiện các quy định theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ thực thi, phù hợp với thông lệ quốc tế và các cam kết hội nhập.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng phát biểu tại hội thảo.

Tại hội thảo, bà Eloise Roux, đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho rằng, xu hướng hiện nay cho thấy các cơ quan hải quan trên thế giới đang chuyển dịch mạnh sang mô hình “hải quan thông minh”, dựa trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Liên minh châu Âu đã và đang hiện đại hóa hệ thống hải quan thông qua các công cụ số, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho thương mại.

Theo bà Eloise Roux, những kinh nghiệm quốc tế này có thể trở thành tham chiếu quan trọng cho Việt Nam trong quá trình xây dựng khung pháp lý hải quan hiện đại, hướng tới tương lai. Việc sửa đổi luật không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là bước đi cần thiết để đảm bảo tính đồng bộ với các cải cách về tổ chức bộ máy và tiến trình chuyển đổi số.

Từ góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến tập trung vào các nội dung liên quan đến quản lý hàng hóa gia công, sản xuất xuất khẩu, chế xuất, cũng như chính sách thuế và thủ tục hải quan. Các doanh nghiệp bày tỏ kỳ vọng việc sửa đổi Luật Hải quan sẽ tiếp tục rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời nâng cao tính ổn định, dự báo của chính sách.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu về một hệ thống pháp luật hải quan hiện đại, minh bạch, tương thích quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết. Do đó, việc hoàn thiện Luật Hải quan được kỳ vọng sẽ không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tốt hơn các ưu đãi thuế quan, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với cách tiếp cận lấy người khai hải quan làm trung tâm, dự thảo luật hướng tới mục tiêu cân bằng giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ và tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại. Đây được xem là bước đi quan trọng để ngành Hải quan tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đồng thời bảo đảm kỷ cương, kỷ luật trong quản lý nhà nước.

Việc tổ chức hội thảo lấy ý kiến rộng rãi cho thấy quyết tâm của cơ quan soạn thảo trong việc xây dựng một đạo luật có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, góp phần đưa hệ thống hải quan Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực tiên tiến trên thế giới.