Chủ động từ khâu lãnh đạo, chỉ đạo

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khi yêu cầu về chất lượng quản trị quốc gia, hiệu lực bộ máy và sự tham gia thực chất của người dân vào đời sống chính trị ngày càng cao. 

Bầu cử là cơ chế để hiện thực hóa quyền làm chủ của Nhân dân, củng cố Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm sự vận hành liên tục của bộ máy Nhà nước từ Trung ương tới địa phương. Với Thái Nguyên, địa phương trung tâm vùng trung du và miền núi phía Bắc, nơi hội tụ cả yếu tố công nghiệp, nông nghiệp và đô thị hóa nhanh, công tác chuẩn bị bầu cử được đặt trong yêu cầu cao về năng lực điều hành, sự phối hợp liên ngành và mức độ thấm sâu của pháp luật vào thực tiễn quản lý.

Bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, quy định của Luật Bầu cử và hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia, tỉnh xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của toàn hệ thống. Điều đáng chú ý là thay vì dồn việc vào giai đoạn cận ngày bầu cử, nhiều nội dung nền tảng đã được triển khai từ sớm trong năm 2025, tạo dư địa thời gian xử lý các phát sinh và giảm áp lực cho giai đoạn cao điểm. 

Công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp tại Thái Nguyên được triển khai sớm, bài bản.

Tại cấp tỉnh, Tỉnh ủy Thái Nguyên ban hành chỉ thị chuyên đề về lãnh đạo cuộc bầu cử, đặt yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm. Một Ban Chỉ đạo bầu cử với thành phần liên ngành được thành lập, phân công rõ trách nhiệm từng cơ quan, từng cấp, từng lĩnh vực. 

Cùng với đó, UBND tỉnh Thái Nguyên và HĐND tỉnh Thái Nguyên ban hành kế hoạch, quy chế làm việc, phương án tuyên truyền, kiểm tra, giám sát, dự kiến cơ cấu đại biểu và đơn vị bầu cử. Hệ thống văn bản được ban hành tương đối sớm, giúp các địa phương chủ động triển khai thay vì chờ hướng dẫn chi tiết ở từng khâu.

Vai trò của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thái Nguyên thể hiện rõ trong công tác hiệp thương, định hướng cơ cấu, thành phần người ứng cử, bảo đảm tính đại diện và cân đối giữa các nhóm xã hội. Ba hội nghị quán triệt văn bản của Đảng và pháp luật bầu cử được tổ chức, góp phần thống nhất nhận thức trong đội ngũ cán bộ từ tỉnh tới cơ sở. 

Cùng với đó, việc đào tạo trực tuyến phần mềm quản lý bầu cử cho toàn bộ Ủy ban bầu cử cấp xã, thu hút hơn 32.000 lượt tham gia, cho thấy bước tiến rõ rệt trong ứng dụng công nghệ, hướng tới quy trình bầu cử minh bạch và chính xác hơn.

Cơ cấu đại biểu và hiệp thương bài bản

Khâu kiện toàn tổ chức phụ trách bầu cử được triển khai đúng tiến độ. Ở cấp tỉnh, các tổ chức như Ủy ban bầu cử, tổ giúp việc, tiểu ban an ninh, các ban bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh được thành lập đầy đủ. 

Ở cấp xã, 92/92 xã, phường đã thành lập Ủy ban bầu cử; 730 Ban bầu cử HĐND cấp xã được hình thành; các Tổ bầu cử tiếp tục được hoàn thiện theo lịch trình. Việc rà soát, điều chỉnh 1.509 khu vực bỏ phiếu phù hợp thực tế dân cư, địa bàn và điều kiện đi lại thể hiện sự chú trọng tới quyền tiếp cận bầu cử của cử tri.

Về đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu, Thái Nguyên có 5 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu 10 đại biểu; trong đó 6 đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương, 4 đại biểu do Trung ương giới thiệu. Ở cấp HĐND tỉnh, 29 đơn vị bầu cử sẽ lựa chọn 60 đại biểu. Cấp xã có 730 đơn vị bầu cử với 1.906 đại biểu được bầu. Những con số này kéo theo khối lượng công việc lớn về hiệp thương, rà soát hồ sơ, lập danh sách cử tri và tổ chức vận động bầu cử.

Ở kết quả hiệp thương lần thứ nhất, tỷ lệ nữ, đại biểu trẻ, người ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số đều được tính toán ở mức tương đối cao. Điều này phù hợp định hướng tăng tính đa dạng và đại diện trong cơ quan dân cử. Tuy vậy, cơ cấu chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ vẫn là năng lực, uy tín và sự gắn bó thực chất với cử tri.

Ủy ban bầu cử các cấp đã ban hành hướng dẫn tiếp nhận hồ sơ, cho phép nộp trực tuyến qua cổng thông tin bầu cử quốc gia. Đến cuối tháng 1, tỉnh tiếp nhận 18 hồ sơ ứng cử Quốc hội và 94 hồ sơ ứng cử HĐND tỉnh.

Việc cho phép nộp hồ sơ trực tuyến qua cổng thông tin bầu cử giúp giảm thời gian, chi phí và tăng tính công khai. Các xã, phường khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và định danh điện tử VNeID để đối chiếu thông tin cử tri, hạn chế trùng lặp, bỏ sót. 

Về công tác tuyên truyền, các cổng thông tin, fanpage, kênh TikTok địa phương được sử dụng để truyền tải thông tin chính thống, dễ tiếp cận với người trẻ. Hàng chục nghìn tài liệu, lịch bầu cử được in và gửi tới cơ sở. Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật bầu cử do ngành tư pháp tham mưu tổ chức góp phần đưa kiến thức pháp lý đến gần người dân hơn. Trong không khí cận Tết, nhiều địa phương lồng ghép tuyên truyền bầu cử với hoạt động văn hóa - xã hội đầu xuân.

An ninh, y tế và ứng phó rủi ro được chuẩn bị theo hướng liên ngành. Lực lượng công an, quân sự xây dựng phương án bảo đảm an ninh xuyên suốt; ngành y tế chuẩn bị kịch bản phòng dịch, cấp cứu; ngành nông nghiệp xây dựng phương án ứng phó thiên tai. 

Công tác kiểm tra, giám sát và giải quyết khiếu nại, tố cáo được triển khai song song với chuẩn bị chuyên môn. Các đoàn kiểm tra của Ủy ban bầu cử và MTTQ đã xuống cơ sở, nắm tình hình từ sớm. Việc tiếp công dân, phân loại và xử lý đơn thư liên quan bầu cử được nhấn mạnh nhằm hạn chế phát sinh điểm nóng. 

Công tác hậu cần, dù ít khi được nhắc tới, lại giữ vai trò bảo đảm cho ngày bầu cử diễn ra thông suốt. Từ việc ban hành quy định về mức chi hỗ trợ đến chuẩn bị hòm phiếu, con dấu, tài liệu và các điều kiện cơ sở vật chất đều được triển khai đúng quy định, đúng tiến độ. 

Phần lớn công việc được triển khai trong thời điểm cuối năm âm lịch, giai đoạn vốn bận rộn với nhiệm vụ kinh tế - xã hội và chăm lo Tết cho người dân. Ở nhiều địa phương, cán bộ vừa lo an sinh Tết, vừa chuẩn bị bầu cử. 

Từ nay đến ngày bầu cử 15/3/2026, khối lượng công việc còn lại khá lớn, từ tiếp nhận hồ sơ, tổ chức các vòng hiệp thương, lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, hoàn thiện danh sách cử tri, thành lập đầy đủ Tổ bầu cử, đến tăng cường giám sát, đẩy mạnh tuyên truyền, bảo đảm an ninh và an toàn thông tin…

Để ngày bầu cử diễn ra dân chủ, đúng luật, toàn bộ quá trình chuẩn bị đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ quy định và phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành. Thực tế triển khai tại Thái Nguyên cho thấy tinh thần chủ động, chuẩn bị từ sớm và làm chắc từng bước; khi các khâu nền tảng được rà soát kỹ, áp lực giai đoạn cuối được giảm bớt, qua đó tạo điều kiện tập trung nâng cao chất lượng cho từng phần việc.