Đây là nhận định của các chuyên gia tại Hội nghị: “Cơ hội đầu tư tại TP.HCM trong bối cảnh mới: Bức tranh toàn cảnh và khuyến nghị pháp lý” tổ chức ngày 22/5, tại TP.HCM.

Chính sách mới tạo cơ hội rất lớn cho nhà đầu tư 

Tại hội nghị, nhiều chuyên gia nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây, với tốc độ sửa đổi chính sách và pháp luật nhanh chưa từng có.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dẫn số liệu thống kê chỉ riêng năm 2025 các cơ quan chức năng đã ban hành hoặc sửa đổi 80 luật và 374 nghị định. "Tốc độ ban hành nhanh hơn, rút gọn thời gian soạn thảo từ 7 đến 10 tháng xuống còn 1 đến 2 tháng; giảm thời gian lấy ý kiến công khai từ 60 ngày xuống còn 20 ngày", ông Tuấn nói.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI trình bày tham luận tại hội nghị - Ảnh:T.T

Phó tổng thư ký VCCI cho rằng, tư duy lập pháp đang chuyển mạnh từ “quản lý chặt” sang “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, hậu kiểm thay cho tiền kiểm.

Trong lĩnh vực đầu tư, thay đổi đáng chú ý trong Luật Đầu tư 2025 là thu hẹp đáng kể các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, đặc biệt với nhóm bất động sản, khu đô thị, hạ tầng cụm công nghiệp. Nhiều thẩm quyền cũng được phân cấp mạnh về địa phương nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.

Một điểm mới được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là cơ chế “luồng xanh” cho thủ tục đầu tư. Cơ chế "luồng xanh" cho phép nhà đầu tư nước ngoài lập doanh nghiệp trước khi có dự án (chỉ cần đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường).

Với cơ chế thông thoáng, ông Tuấn nhận định, dòng vốn đầu tư thời gian tới sẽ tăng mạnh vào các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, AI, dữ liệu, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.

Đối với chính sách thuế, ông Phan Hoài Nam, Tổng giám đốc hãng tư vấn W&A cho biết, nhiều chính sách thuế mới sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghệ.

Trong đó, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) sẽ tính vào chi phí được trừ tối đa tới 200% chi phí thực tế phát sinh, nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, các nền tảng số và thương mại điện tử sẽ bị siết trách nhiệm thuế mạnh hơn. Các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán sẽ phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho người bán.

Theo ông Nam, xu hướng số hóa quản lý thuế sẽ khiến doanh nghiệp phải đầu tư mạnh hơn cho hệ thống dữ liệu, hóa đơn điện tử và kiểm soát tuân thủ.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, việc cải cách thể chế đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp khi chi phí gia nhập thị trường được kỳ vọng giảm mạnh nhờ cắt giảm hàng loạt ngành nghề kinh doanh có điều kiện và triển khai cơ chế “luồng xanh” cho các dự án đầu tư.

Cùng với đó, việc hình thành khung pháp lý cho tài sản số, tín chỉ carbon và thị trường dữ liệu sẽ mở ra nhiều không gian kinh doanh mới. Dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI và năng lượng tái tạo cũng được hưởng cơ chế ưu đãi linh hoạt chưa từng có.

Đáng chú ý, việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm được đánh giá sẽ góp phần giảm nhũng nhiễu, hạn chế rào cản “giấy phép con”, qua đó tạo môi trường cạnh tranh minh bạch và bình đẳng hơn cho doanh nghiệp.

Thách thức chi phí tuân thủ tăng cao

Dù cơ hội được đánh giá là rất lớn nhưng các thách thức đi kèm là không nhỏ cho nhà đầu tư. Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, khi chuyển sang cơ chế hậu kiểm, cơ quan quản lý sẽ nới lỏng đầu vào nhưng sẽ phạt rất nặng ở đầu ra nếu vi phạm tiêu chuẩn. Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ tăng cao, đặc biệt là các tiêu chuẩn về môi trường (EPR), bảo vệ dữ liệu cá nhân (DPO), và thuế điện tử.

“Tốc độ thay đổi pháp luật hiện rất nhanh, khiến rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp không kịp cập nhật quy định mới ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp chậm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hoặc không đáp ứng chuẩn ESG có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Tuấn cảnh báo.

Công nhân đóng gói sản phẩm tại nhà máy của Tập đoàn Lego ở TP.HCM. Ảnh: L.G

Trong khi đó, luật sư Michael Kuman Lee, luật sư thành viên DILINH Legal, đánh giá nhà đầu tư nước ngoài có thể gặp rủi ro pháp lý trong giai đoạn chuyển đổi chính sách.

Ông dẫn lại trường hợp của Grab tại Việt Nam để cho thấy một mô hình kinh doanh sáng tạo gặp rủi ro về pháp lý khi ranh giới giữa đơn vị trung gian công nghệ và đơn vị kinh doanh vận tải vẫn còn chưa rõ ràng, ngay cả sau khi doanh nghiệp đã mở rộng hoạt động, kéo theo thay đổi lớn về giấy phép, chi phí và cơ chế vận hành. 

Luật sư Michael Kuman Lee khuyến nghị, bài học cho nhà đầu tư là phải đánh giá khả năng chịu đựng của mô hình dự án trước các thay đổi chính sách, rủi ro chậm thời hạn và biến động giá trước khi đưa ra cam kết đầu tư.

Từ các vụ tranh chấp thực tế gần đây, ông khuyến nghị doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị hồ sơ, theo dõi sát thay đổi chính sách về đất đai, thuế, đầu tư, dữ liệu và ESG để giảm rủi ro hậu kiểm trong giai đoạn pháp luật thay đổi nhanh.