Việc gia tăng sản phẩm mới trên thị trường trái phiếu đang được tích cực triển khai

Nỗ lực “làm giàu” hàng hóa trên thị trường

Trong một chia sẻ tại Tọa đàm Thị trường vốn nợ Việt Nam 2025, ông Dominic Scriven, Chủ tịch Điều hành Dragon Capital Group - đơn vị quản lý quỹ hàng đầu Việt Nam với quy mô khoảng 6 tỷ USD - đã chỉ ra khoảng trống cần lấp đầy để tăng cường hiệu quả trong hoạt động thu hút vốn cho nền kinh tế. Với mục tiêu tăng trưởng sắp tới, nguồn vốn ngân hàng khó có thể đáp ứng quy mô đầu tư ngày càng lớn của khu vực tư nhân.

Vì vậy, việc khai mở thị trường vốn nội địa và thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài thông qua thị trường nợ và trái phiếu doanh nghiệp là điều tất yếu phải triển khai. Tuy nhiên, ông Dominic Scriven cho biết, trên thực tế, số lượng nhà đầu tư nước ngoài tham gia quỹ trái phiếu của Dragon Capital quản lý vẫn còn rất hạn chế.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở việc thị trường nợ Việt Nam đang trong quá trình phát triển, mà quan trọng hơn là thị trường vẫn còn thiếu cơ sở hàng hóa, cả về số lượng lẫn chất lượng để các quỹ nợ có thể hoạt động hiệu quả, bao gồm cả trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính phủ và các sản phẩm về tiền tệ.

Nhìn lại nỗ lực tăng cung hàng hóa trên thị trường thời gian qua, các cơ quan quản lý đã có sự tăng tốc đáng kể. Đối với thị trường cổ phiếu, sau khi hệ thống KRX được vận hành, các sản phẩm mới lần lượt được ra mắt và đưa vào hoạt động. Trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE), các rổ chỉ số đầu tư chuyên biệt mới dần được ra đời, như VN50 Growth - Chỉ số các cổ phiếu VN50 tăng trưởng, VNMITECH - Chỉ số các cổ phiếu công nghiệp hiện đại và công nghệ và mới đây là VNDIVIDEND - Chỉ số các cổ phiếu tăng trưởng chi trả cổ tức.

Trong năm 2026 và các năm tới, thị trường trái phiếu sẽ đi vào một chu kỳ phát triển mới tích cực hơn nhiều sau giai đoạn phục hồi trong 2 năm qua.

Còn trên thị trường trái phiếu, việc gia tăng sản phẩm mới cũng đang được Bộ Tài chính và Ủy ban chứng khoán Nhà nước tích cực triển khai. Một số sản phẩm đang trong quá trình nghiên cứu và dự kiến sớm ban hành khung pháp lý như trái phiếu công trình, trái phiếu doanh nghiệp dự án PPP, trái phiếu xanh, ESG…

Ông Dương Đức Hiếu, Giám đốc, chuyên gia phân tích cao cấp VIS Rating đánh giá cao nỗ lực phát triển các sản phẩm mới cho thị trường trái phiếu đến từ cơ quan quản lý, các thành viên thị trường. Thực tế, nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp rất lớn, đặc biệt là mong muốn đa dạng hóa nguồn vốn ngoài tín dụng ngân hàng và vốn chủ sở hữu. Trong bối cảnh đó, kênh trái phiếu tiếp tục được kỳ vọng trở thành lựa chọn quan trọng trong chiến lược tài chính của doanh nghiệp.

Ở góc độ trung gian, các công ty chứng khoán và tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng đã và đang có những nỗ lực lớn trong việc thúc đẩy tư vấn phát hành, cũng như đưa ra các xếp hạng tín nhiệm để hỗ trợ cho sự phát triển của thị trường trái phiếu.

Kỳ vọng sức hút từ những sản phẩm mới

Với những nỗ lực trên, ông Hiếu dự báo, sự phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ được tăng tốc. Trong năm 2026 và các năm tới, thị trường sẽ đi vào một chu kỳ phát triển mới tích cực hơn nhiều sau giai đoạn phục hồi trong 2 năm qua.

Đặc biệt, các sản phẩm mới được kỳ vọng là yếu tố quan trọng giúp thị trường tăng tốc. Một trong các sản phẩm được kỳ vọng nhất là trái phiếu hạ tầng. Cụ thể, để đáp ứng nhu cầu huy động vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng, trái phiếu hạ tầng là một sản phẩm rất phù hợp. Trong dài hạn, đây sẽ là một kênh vốn mới và là một trụ cột mới bên cạnh ngân sách nhà nước và nguồn tín dụng ngân hàng trong việc đầu tư phát triển hạ tầng của Việt Nam.

Bên cạnh đó, dựa trên một số góc độ để đánh giá triển vọng của sản phẩm mới, từ khung pháp lý đến nhu cầu và sự sẵn sàng của thị trường (bên mua - bên bán - bên trung gian hỗ trợ phát hành), thì hiện nay, trái phiếu xanh hoặc trái phiếu ESG cũng là sản phẩm có triển vọng phát triển tốt.

Tháng 7/2025, Bộ Tài chính đã ban hành danh mục phân loại xanh ở Việt Nam. Đây là một nền tảng pháp lý để các dự án xanh, dự án ESG được đẩy mạnh hơn trong thời gian tới, đồng thời hỗ trợ việc huy động vốn của các dự án này.

Về phía doanh nghiệp, nhu cầu triển khai các dự án xanh ngày càng gia tăng, nhất là khi nhiều đối tác quốc tế, đặc biệt tại châu Âu, đã đưa ra các yêu cầu khắt khe về sản xuất xanh và phát triển bền vững. Cam kết của Chính phủ Việt Nam về mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 cũng là động lực cho nhiều doanh nghiệp chuyển hướng đầu tư và huy động vốn theo tiêu chí xanh.

Trong khi đó, các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư quốc tế, đang ngày càng ưu tiên các sản phẩm bền vững, chú trọng đến việc đầu tư nguồn vốn cho các sản phẩm trái phiếu xanh, trái phiếu ESG.

Chuẩn bị cho xu thế trên, các công ty chứng khoán và các công ty xếp hạng tín nhiệm đã xây dựng sẵn sàng hạ tầng để hỗ trợ các thương vụ phát hành, như các sản phẩm liên quan đến đánh giá bên thứ hai, đánh giá sau khi phát hành đến soát xét tính tuân thủ trong việc phát hành trái phiếu xanh… Với các nỗ lực này, ông Hiếu cho rằng, sản phẩm trái phiếu xanh có triển vọng phát triển rất tốt trong thời gian tới.

“Một sản phẩm khác còn rất mới mẻ, nhưng cũng được kỳ vọng từ thị trường, đó là sản phẩm liên quan đến trái phiếu số, tức là sự kết hợp giữa trái phiếu và công nghệ blockchain”, chuyên gia VIS Rating dự báo.

Chính phủ đang ưu tiên và hỗ trợ phát triển lớn cho các công nghệ blockchain. Các tổ chức tài chính - vốn là lực lượng phân phối và phát hành chủ lực trên thị trường trái phiếu sắp tới - cũng sẽ tham gia mạnh mẽ thị trường blockchain. Kết hợp với kinh nghiệm trên thị trường trái phiếu, các tổ chức này tiến sang lĩnh vực blockchain sẽ mở ra khả năng phối hợp hai sản phẩm này với nhau, đưa ra sản phẩm mới cho nhà đầu tư, có thể là trái phiếu số. Khi khung pháp lý đối với blockchain, trái phiếu số được đưa ra và hoàn thiện, đây sẽ là một sản phẩm có triển vọng tốt trong tương lai.