Quỹ đất rộng nằm đan xen khu dân cư cho thấy dư địa lớn để Vĩnh Hưng tái cấu trúc không gian và thu hút các nguồn lực đầu tư phát triển đô thị.

Cộng hưởng nguồn lực, kiến tạo tương lai

Trong tái thiết đô thị, độ lớn của vốn đăng ký chưa quyết định thành công. Khoảng cách từ bản quy hoạch đến công trình hiện hữu còn phụ thuộc vào năng lực tài chính, khả năng tổ chức và mức độ bền bỉ của nhà đầu tư trong suốt hành trình triển khai.

Khoảng cách ấy từng hiện hữu tại Vĩnh Hưng. Trước thời điểm dự án tái thiết mới được khởi công, trên địa bàn ghi nhận một cụm dự án rộng khoảng 27 ha, tổng mức đầu tư hơn 1.620 tỷ đồng, được kỳ vọng hình thành hệ thống hạ tầng, nhà ở, thương mại và không gian sinh thái. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, nhiều hạng mục chưa hoàn thành, quỹ đất chưa phát huy hiệu quả như mục tiêu ban đầu. 

Ghi nhận tại thời điểm đó cho thấy, một số ao hồ, mặt nước chưa được chỉnh trang; công trình dịch vụ ven hồ xuống cấp, trong khi bãi đỗ xe tự phát và những hình thức sử dụng tạm thời xuất hiện. Sự đình trệ làm giảm hiệu quả sử dụng đất, khiến nguồn lực cảnh quan, sinh thái và không gian công cộng chưa thể chuyển hóa thành giá trị phục vụ cộng đồng.

Hệ thống ao hồ, mặt nước tại Vĩnh Hưng là nguồn lực cảnh quan đáng kể, cần được chỉnh trang và khai thác theo hướng phục vụ cộng đồng.

Với người dân, kỳ vọng về tái thiết bắt đầu từ những điều rất gần gũi: đường ngõ khô ráo, đi lại an toàn và môi trường sống thuận tiện hơn.

Từ thực tế này, yêu cầu sàng lọc nhà đầu tư theo năng lực tài chính, kinh nghiệm tổ chức và khả năng theo đuổi dự án dài hạn trở nên cấp thiết. Quy mô vốn đăng ký chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành tiến độ, công trình và chất lượng đô thị. Với dự án kéo dài, cần kịp thời rà soát, phân kỳ, điều chỉnh hoặc lựa chọn phương án triển khai phù hợp, tránh để đất đai tiếp tục bị bỏ hoang giữa khu vực đông dân.

Đất đai chậm được đưa vào sử dụng kéo theo những hệ lụy về cảnh quan, môi trường và làm suy giảm hiệu quả nguồn lực đô thị.

Bài học ấy càng có ý nghĩa với địa bàn rộng 4,47 km², nơi gần 80.000 người đang sinh sống. Cải tạo không gian đô thị Vĩnh Hưng là bài toán lớn về nguồn vốn, giải phóng mặt bằng và khả năng tổ chức nhiều hợp phần trong khi vẫn phải duy trì nhịp sống của cộng đồng hiện hữu. Khi ngân sách nhà nước phải đáp ứng đồng thời nhiều mục tiêu phát triển, nguồn lực tư nhân trở thành đòn bẩy quan trọng để đưa quy hoạch vào cuộc sống.

Việc khởi công Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng ngày 28/8/2026 vì thế mở ra cách tiếp cận tổng thể, đặt giao thông, hạ tầng kỹ thuật, nhà ở, thương mại, dịch vụ và các thiết chế xã hội trong một cấu trúc đầu tư thống nhất.

Dự án do Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt Trời, thành viên Tập đoàn Sun Group, làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 185.758 tỷ đồng, quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha. Trong đó, 206,1 ha được cải tạo, tái thiết và đầu tư xây dựng mới; 240,9 ha còn lại được chỉnh trang trên nền đô thị hiện hữu. 

Phạm vi nghiên cứu gần tương đương diện tích tự nhiên toàn phường cho thấy đây không phải tổ hợp nhà ở hay thương mại biệt lập, mà là cuộc tổ chức lại không gian đô thị hiện hữu trên quy mô lớn. Dòng vốn tư nhân được đặt vào một bài toán phức tạp, kéo dài và tác động trực tiếp tới đời sống hàng chục nghìn cư dân.

Nếu triển khai đúng tiến độ, dự án có thể khắc phục tình trạng đầu tư rời rạc, tạo điều kiện kết nối các công trình thành hệ sinh thái đô thị vận hành bền vững. Giá trị của một nhà đầu tư có năng lực vì thế vượt khỏi khả năng huy động vốn. Thước đo thực chất nằm ở năng lực duy trì nguồn lực dài hạn, kiểm soát tiến độ, bảo đảm chất lượng và biến cam kết thành những thay đổi cụ thể trong đời sống.

Tại lễ khởi công Dự án, ông Trần Minh Sơn, Thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Tập đoàn Sun Group cho biết, doanh nghiệp mong muốn đưa Vĩnh Hưng trở thành khu đô thị có hạ tầng cảnh quan sạch đẹp, hiện đại, tích hợp nhiều tiện ích văn hóa, xã hội phục vụ người dân.

“Chúng tôi cam kết đối với những công trình được lựa chọn đầu tư cho Hà Nội, Sun Group sẽ dành nhân lực, vật lực ở mức độ cao nhất để hoàn thành đúng tiến độ với chất lượng cao nhất”, ông Trần Minh Sơn khẳng định.

Với dự án quy mô lớn, cam kết ấy cần được đo bằng tiến độ giải ngân, chất lượng công trình, mức độ hoàn thiện hạ tầng và hiệu quả vận hành tiện ích. Uy tín của nhà đầu tư sẽ gắn trực tiếp với năng lực chuyển hóa dòng vốn thành giá trị đô thị và chất lượng sống.

Tuy nhiên, nguồn lực tư nhân chỉ phát huy hiệu quả trong môi trường triển khai minh bạch, ổn định và có khả năng tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn. Nhà nước giữ vai trò hoạch định quy hoạch, xác lập tiêu chuẩn, tổ chức giải phóng mặt bằng, bảo đảm quyền lợi người dân và giám sát thực hiện; doanh nghiệp chịu trách nhiệm huy động vốn, đầu tư, xây dựng và vận hành theo khuôn khổ được phê duyệt.

Kết quả giải phóng mặt bằng Dự án nâng cấp, mở rộng đường Lĩnh Nam trên địa bàn phường cho thấy, những nút thắt kéo dài có thể được tháo gỡ khi chính sách được công khai, đối thoại được duy trì và quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm. Đây là tiền đề để nguồn vốn đầu tư thực sự chuyển hóa thành công trình.

Áp lực giao thông và hạ tầng trên đường Lĩnh Nam cho thấy yêu cầu cấp thiết về mở rộng tuyến đường, tổ chức lại không gian và nâng cao năng lực kết nối.

Song mở rộng mặt đường mới giải quyết một phần bài toán. Nếu giao thông không được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, sử dụng đất và phân bố dân cư, tuyến đường sau khi hoàn thành vẫn có nguy cơ nhanh chóng chịu áp lực mới.

Ông Bùi Minh Thắng, Phó Trưởng phòng Giao thông thông minh, Trung tâm Kỹ thuật và công nghệ đường bộ phía Bắc, Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, nếu việc mở rộng đường không được đặt trong một quy hoạch tổng thể, đồng thời dự báo, tổ chức, phân bổ lại luồng giao thông và kiểm soát sử dụng đất hợp lý, đô thị rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn: đường được mở rộng, dân cư và phương tiện cá nhân tiếp tục gia tăng, ùn tắc sau đó tái diễn khi công suất mạng lưới đường giao thông xung quanh quá tải.

“Nếu mật độ xây dựng tiếp tục gia tăng dọc các tuyến vừa mở rộng, trong khi việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ thiếu cơ sở khoa học, hạ tầng sẽ nhanh chóng quá tải và giao thông lại rơi vào thế “chữa cháy”. Giao thông không thể tách rời quy hoạch đô thị và sử dụng đất”, ông Bùi Minh Thắng phân tích. 

Bởi vậy, giá trị của cách tiếp cận tại Vĩnh Hưng nằm ở việc gắn phát triển giao thông với tái thiết toàn bộ không gian đô thị. Đường sá, mật độ xây dựng, phân bố dân cư, bãi đỗ xe, giao thông công cộng và hạ tầng xã hội cần được tính toán trong cùng một chỉnh thể. Nếu thực hiện đồng bộ, dự án có thể hạn chế kịch bản hạ tầng vừa hoàn thành đã quá tải, thay vì tiếp tục chạy theo xử lý những điểm ùn tắc phát sinh.

Khi hạ tầng được cải thiện và không gian đô thị được tổ chức lại, Vĩnh Hưng có cơ hội thu hút thêm các hoạt động thương mại, dịch vụ, giáo dục, y tế và giải trí. Dòng vốn tư nhân khi đó có thể lan tỏa tới xây dựng, vận hành, dịch vụ đô thị; đồng thời đánh thức những nguồn lực đang phân tán như đất đai sử dụng kém hiệu quả, mặt nước chưa phát huy giá trị và thị trường dịch vụ còn nhỏ lẻ.

Để dòng vốn chảy vào chất lượng sống

Thu hút đầu tư tư nhân không đồng nghĩa chuyển trách nhiệm phát triển đô thị cho doanh nghiệp. Tái thiết địa bàn có gần 80.000 dân tác động trực tiếp đến lợi ích công cộng, an sinh xã hội và quyền cư trú của cộng đồng hiện hữu. Bởi vậy, nguồn vốn càng lớn, yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình và giám sát càng cao.

Trước hết, tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật và xã hội phải song hành với phát triển nhà ở, thương mại. Đường giao thông, hệ thống thoát nước, trường học, cơ sở y tế, công viên và không gian công cộng cần được đầu tư đồng bộ, bảo đảm các tiện ích phục vụ cộng đồng không chậm nhịp so với tiến độ phát triển nhà ở, thương mại.

Phối cảnh minh họa không gian sinh thái với mặt nước, cây xanh, đường đi bộ và xe đạp được tổ chức hài hòa trong cấu trúc đô thị tương lai.

Đó là ranh giới giữa một dự án bất động sản quy mô lớn và chương trình tái thiết đô thị đúng nghĩa. Nếu nhà ở phát triển nhanh nhưng giao thông, trường học và không gian công cộng không theo kịp, những điểm nghẽn cũ có thể dịch chuyển, thậm chí tạo thêm sức ép lên hạ tầng khu vực.

Giao thông là bài toán cần được tính đến ngay từ đầu. Một số người dân cho rằng hệ thống đèn tín hiệu trên địa bàn còn thiếu, ảnh hưởng đến tổ chức giao thông tại các nút giao vào giờ cao điểm. Dù chưa có thống kê chính thức trên toàn phường, nhu cầu hoàn thiện luồng tuyến, bổ sung biển báo, đèn tín hiệu và phát triển giao thông công cộng đã trở nên cấp thiết.

Phía sau những yêu cầu về hạ tầng là mong mỏi rất đỗi đời thường của những người đã gắn bó lâu năm với Vĩnh Hưng: con ngõ không còn ngập sau mưa, đường đi an toàn hơn vào giờ cao điểm, khoảng xanh để người già dạo bộ và sân chơi cho trẻ nhỏ. Những ước vọng bình dị ấy cũng là thước đo gần gũi, thực chất nhất đối với hiệu quả của dòng vốn đầu tư.  

Cùng với việc cải thiện môi trường sống, quyền lợi của người dân phải di dời cũng cần được đặt ở vị trí trung tâm. Theo thông tin do chủ đầu tư công bố, toàn bộ hộ dân thuộc diện ảnh hưởng sẽ được bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường Vĩnh Hưng. Việc bố trí cụ thể phải căn cứ đối tượng, điều kiện và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tái định cư trên địa bàn giúp hạn chế đứt gãy sinh kế, việc làm, học tập và quan hệ cộng đồng. Các hộ bàn giao mặt bằng vẫn có cơ hội tiếp tục gắn bó với Vĩnh Hưng, thụ hưởng hệ thống giao thông, trường học, công viên, dịch vụ cùng những tiện ích mới hình thành từ cuộc tái thiết.  

Để chủ trương đi vào cuộc sống, thông tin về ranh giới dự án, lộ trình thu hồi đất, tái định cư và hỗ trợ phải được công khai sớm, nhất quán; đối thoại cần tiến hành ngay từ khi xây dựng phương án. Chất lượng vận hành cũng phải được coi trọng như tiến độ xây dựng, thể hiện qua hiệu quả của hệ thống thoát nước, công viên, mặt nước và các công trình công cộng.

Cơ chế giám sát cần xuyên suốt từ quy hoạch đến vận hành, với chỉ tiêu và trách nhiệm cụ thể. Chính quyền kiến tạo, tháo gỡ thủ tục; doanh nghiệp bảo đảm nguồn lực, tiến độ, chất lượng; người dân tham gia giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến môi trường sống.