Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ - Ảnh Như Ý.

Nội dung trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, chiều 20/10.

Theo Thủ tướng, Luật Điện lực mới được sửa đổi, bổ sung nhưng nhiều quy định pháp luật khác đang xem xét sửa đổi có mối liên quan chặt chẽ với Luật Điện lực, cho nên phải làm đồng bộ.

Cùng đó, chúng ta xác định mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên những nền tảng động lực mới là khoa học công nghệ, chuyển đổi số, bắt buộc phải đầu tư. Việt Nam cũng phải đầu tư rất nhiều trung tâm dữ liệu. Trong đó, bao gồm trung tâm dữ liệu quốc gia, trung tâm của các bộ, ngành, địa phương, yêu cầu về năng lượng là rất lớn.

Đầu tư điện cho mục tiêu tăng trưởng hai con số đã khiến nhu cầu về điện rất lớn, cộng với phát triển khoa học công nghệ, xây dựng các trung tâm dữ liệu, mời gọi các nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư phát triển công nghệ cao đều phải bảo đảm cung ứng đủ điện. Vì vậy, bắt buộc phải sửa đổi luật với quy trình, thủ tục phải rất đơn giản, Thủ tướng lý giải.

Người đứng đầu Chính phủ cũng chia sẻ thông tin vừa qua đã làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng. Các dự án điện đòi hỏi thời gian và chi phí đầu tư rất lớn, họ cũng phải đi vận động, vay vốn từ các ngân hàng nước ngoài. Vì vậy họ cần môi trường dự báo được, có tính cạnh tranh và bảo đảm an toàn cho khoản đầu tư.

Ngược lại, theo Thủ tướng, Nhà nước cũng phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và của người dân trong việc tiếp cận nguồn điện với mức giá hợp lý.

“Chúng ta phải tìm được điểm cân bằng giữa nhà đầu tư, lợi ích của Nhà nước và lợi ích của nhân dân. Do đó, phải sửa đổi Luật Điện lực để xử lý những quan ngại của nhà đầu tư; nếu không, chúng ta không thể huy động được nguồn lực đầu tư rất lớn này”, Thủ tướng nói.

Chia sẻ thêm về nguồn điện, Thủ tướng cho biết Bộ Công Thương báo cáo thủy điện đã đến giới hạn khai thác. Nhiệt điện đến năm 2050 Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng '0' (Net Zero). Nên phải tập trung nguồn năng lượng mới: như điện khí trong nước, điện khí hóa lỏng (LNG) phải nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời, điện gió ngoài khơi...

Theo Thủ tướng, cần  phải tính toán hợp lý tỷ trọng giữa các nguồn điện. Vì có những lĩnh vực, phân ngành cơ cấu có chi phí rất lớn. Ví dụ như LNG, giá thành sẽ đẩy giá điện lên cao, nên phải cân đối hết sức hợp lý. Đó là điểm phải điều chỉnh trong Luật Điện lực.

Để huy động được đầu tư vào các lĩnh vực cụ thể đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc thủ tục hành chính phải rất đơn giản. “Các nhà đầu tư trao đổi với tôi rằng làm một dự án điện gió ngoài khơi mất tới 10 năm thủ tục hành chính. Nếu cải cách thủ tục hành chính tốt thì có thể rút ngắn một nửa thời gian, xuống chỉ còn khoảng 5 năm. Vừa qua chúng ta đã sửa Luật Dầu khí, và lần này sửa Luật Điện lực nữa sẽ tạo sự đồng bộ rất lớn để huy động nguồn lực”, Thủ tướng trao đổi.

Với yêu cầu cao như vậy, Thủ tướng cho rằng việc sửa đổi Luật Điện lực, một mặt phải bảo đảm lợi ích của Nhà nước và nhân dân là lớn nhất, mặt khác phải bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà đầu tư. Nếu không, họ không thể bỏ ra nguồn lực rất lớn trong thời gian rất dài như vậy, đó là rủi ro. Ví dụ như quy định trước đây chỉ mua cam kết bao tiêu khoảng 65% công suất, nhưng chưa đáp ứng được thì các dự án rất lưỡng lự.

Nếu họ đầu tư quy mô lớn, suất đầu tư cao mà chỉ cam kết bao tiêu như vậy thì rủi ro quá lớn cho họ. Hơn nữa, họ mang ngoại tệ vào đầu tư suốt vòng đời dự án nhưng mình không cam kết tỷ giá hay cân đối ngoại tệ thì họ chịu rủi ro rất cao. Do đó, phải xem xét, cân nhắc kỹ để vừa giữ vững lợi ích quốc gia, vừa thu hút được các nhà đầu tư lớn, theo người đứng đầu Chính phủ.

Tất cả các nhà đầu tư hiện rất quan tâm đến Luật Điện lực (sửa đổi) và việc Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, có triển khai đúng tiến độ hay không. Điều này phụ thuộc vào một khuôn khổ pháp lý minh bạch, rõ ràng. Quan trọng là vừa đảm bảo lợi ích quốc gia, vừa huy động được nhà đầu tư là những vấn đề chúng ta phải xem xét kỹ lưỡng, Thủ tướng nêu rõ.