Dự án đường Vành đai 3 TP.HCM đang được thi công gấp rút.  Ảnh: Đức Thanh

Đốc thúc giải ngân ngay từ đầu năm

Liên tục các hối thúc được đưa ra từ Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: phải đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026, nhất là các công trình, dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia; phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Các bộ, ngành, địa phương cũng nỗ lực để có thể tăng tốc phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của năm, cũng như ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài.

Tuy vậy, số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, giải ngân vốn đầu tư công hiện chưa đạt như kỳ vọng. Tính đến hết tháng 2/2026, giải ngân vốn kế hoạch năm 2026 đạt gần 55.740 tỷ đồng, bằng 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 10.900 tỷ đồng và tương đương về tỷ lệ so với cùng kỳ năm 2025.

Thực tế, chuyện những tháng đầu năm giải ngân chậm là có tính đặc thù. Đây là thời điểm các bộ, ngành, địa phương thường tập trung vào công tác phân bổ vốn và chuẩn bị đầu tư, đẩy mạnh triển khai và giải ngân các dự án chuyển tiếp. Năm 2026, câu chuyện cũng tương tự.

Tuy vậy, áp lực đang rất lớn, không phải chỉ vì năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn 2026-2030, ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay, mà còn vì phải giải ngân 100% nhằm đưa nền kinh tế đạt mức tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm nay.

Áp lực giải ngân vốn đầu tư công càng gia tăng khi mà các khó khăn vẫn cận kề: vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu nguồn cung và khả năng biến động giá cả nguyên vật liệu khi rất nhiều công trình xây dựng lớn đồng loạt triển khai, diễn biến thời tiết thất thường…

Phải xác định, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm cần sự tham gia của tất cả các cấp, các ngành; phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết…

- Bộ Tài chính đề xuất

Chưa kể, theo Bộ Tài chính, đây cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, nên sẽ dẫn tới việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh những khó khăn, vướng mắc nhất định, làm ảnh hưởng tới tiến độ giải ngân chung.

Thêm vào đó, cũng có yếu tố “chủ quan” của các bộ, ngành, địa phương. Điều đó lý giải vì sao, cùng một mặt bằng thể chế, chính sách, giá cả nguyên vật liệu…, 2 tháng đầu năm 2026, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước, nhưng ngược lại, có tới 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước. Trong số này, đáng chú ý, có tới 25 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân.

“Làm việc sớm, vào việc ngay”

Việc giải ngân vốn đầu tư công 2 tháng đầu năm chưa đạt kỳ vọng buộc các bộ, ngành, địa phương phải nỗ lực hơn nữa, nhất là với các bộ, ngành, địa phương có vốn kế hoạch năm 2026 được giao ở mức cao.

Hà Nội là một ví dụ điển hình. Hiện các dự án cầu Tứ Liên, cầu Ngọc Hồi, rồi các dự án Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục; cũng như các tuyến Vành đai 2,5, đường 3,5… đang được tích cực triển khai.

Cùng với đó, theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, Hà Nội đang được giao chủ trì thực hiện một số dự án trọng điểm, trong đó có Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Dự án tuyến đường kết nối Sân bay Gia Bình về Thủ đô Hà Nội. Thành phố đang nỗ lực đẩy nhanh triển khai các dự án này.

Hôm Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông - vận tải nhóm họp vào đầu tháng 3/2026, ông Vũ Đại Thắng cho biết, ban đầu dự kiến đến hết năm 2026, mới hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Nhưng với sự vào cuộc của cả 3 địa phương là Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên, toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng của Dự án đã hoàn thành vào cuối năm 2025.

Trong khi đó, Phú Thọ - một trong những địa phương có tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tích cực trong năm 2025 - đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ đầu năm 2026. Trong văn bản vừa được gửi tới các sở, ngành, địa phương cách đây ít ngày, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông đã nhấn mạnh việc coi công tác giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt đối với các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn. Tinh thần chung được quán triệt, không chỉ đối với giải ngân đầu tư công, là phải “làm việc sớm, vào việc ngay”, không để xảy ra tình trạng chậm trễ, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất - kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.

“Nghệ An sẽ đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, quyết tâm năm 2026 giải ngân 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao”, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền nói và cho biết, Nghệ An sẽ tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, trong đó có cao tốc Vinh - Thanh Thủy.

Trong khi đó, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn cho hay, ngay từ đầu năm, nhiều công trình, dự án hạ tầng trọng điểm đã được Bắc Ninh khởi công và triển khai đồng loạt, đặc biệt là Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Công tác thực hiện dự án này đang rất khẩn trương. Và đặc biệt, Dự án Tuyến đường kết nối Sân bay Gia Bình với Hà Nội, đoạn qua Bắc Ninh, đã vừa được Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện theo hình thức xây dựng khẩn cấp.

Nỗ lực của các địa phương sẽ góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công thời gian tới. Để nguồn vốn này giải ngân đạt 100% như kế hoạch, Bộ Tài chính cho rằng, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, khắc phục các tồn tại, hạn chế đã được nhận diện từ quá trình thực hiện các dự án trong năm 2025, áp dụng triển khai các giải pháp đột phá, mạnh mẽ và quyết liệt hơn nữa trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026, đặc biệt là các dự án quan trọng quốc gia, các công trình trọng điểm và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế

Xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, thúc đầu tư công để “kích” tăng trưởng, tại Nghị quyết phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh phân bổ chi tiết kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, manh mún, phù hợp với khả năng thực hiện, giảm hệ số ICOR; giải ngân 100% vốn đầu tư công; tiết kiệm ngay 5% chi đầu tư để bổ sung cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tinh thần là “không để lãng phí 1 ngày, không chậm trễ trong 1 tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong 1 tháng, không để bị động cả năm”.

Nhưng để đưa nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng trên 10% trong năm nay, không chỉ là vốn đầu tư công, mà cần huy động và khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài là rất quan trọng.

Động thái tích cực là mới đây, Phó thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, Trưởng ban Chỉ đạo 751, đã tiếp tục tới các địa phương để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. Tại An Giang, có tới 474 dự án, với tổng quy mô 26.608,9 ha, tổng mức đầu tư 397.538,7 tỷ đồng thuộc diện này. Tại Cần Thơ, con số tính đến ngày 10/3/2026 là 54 dự án với tổng quy mô 1.410,8 ha, tổng mức đầu tư 207.689,6 tỷ đồng.

Chỉ 2 địa phương mà nguồn lực bị “đắp chăn, đắp chiếu” đã lớn như vậy. Nếu được tháo gỡ, khơi thông, nguồn lực này sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy triển khai các dự án, phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng và phát triển ở các địa phương.

Phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình, khi phát biểu tại cuộc làm việc với các địa phương, cũng nhấn mạnh điều này. “Việc tháo gỡ này có ý nghĩa vô cùng quan trọng để đưa một nguồn lực rất lớn vào nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, doanh nghiệp với Nhà nước, chính quyền”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài, thu hút nguồn lực tư nhân đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội cũng là những giải pháp quan trọng. Tại Hội thảo về huy động hiệu quả nguồn vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số được tổ chức mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030 là mục tiêu lớn trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam. Do vậy, nhu cầu vốn đầu tư cho giai đoạn tới là rất lớn, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng chiến lược và các dự án kết nối khu vực.

“Việc khơi thông các nguồn lực tài chính trong và ngoài nước được xem là yếu tố quan trọng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn tới”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.