Đây là thông điệp được Thứ trưởng Bộ Y tế, ông Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh tại Hội thảo Khoa học Quốc tế về Dinh dưỡng học đường năm 2025 với chủ đề “Vì một Việt Nam khỏe mạnh - Vì tầm vóc Việt”, vừa diễn ra.

Đảng và Nhà nước luôn coi trọng công tác dinh dưỡng như một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển con người.

Theo Thứ trưởng, dinh dưỡng thiếu hụt hoặc mất cân đối sẽ dẫn đến hàng loạt hệ lụy: trẻ em thấp còi, suy dinh dưỡng; người trưởng thành dễ mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, béo phì; xã hội phải đối mặt với gánh nặng chi phí y tế và sụt giảm năng suất lao động, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của quốc gia.

Những năm gần đây, Việt Nam đã ghi nhận nhiều thành tựu đáng khích lệ: từ năm 2010 đến 2020, chiều cao trung bình của thanh niên 18 tuổi đã tăng 3,7 cm ở nam và 2,6 cm ở nữ.

Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi giảm từ trên 30% xuống còn dưới 19,6% (năm 2020), tốc độ cải thiện này cao hơn mức trung bình của khu vực Đông Nam Á. Đây là kết quả của sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dinh dưỡng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tại nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ vẫn trên 30%, cao gần gấp đôi so với mặt bằng chung cả nước.

Trong khi đó, ở các thành phố lớn, tình trạng thừa cân, béo phì ở học sinh tăng nhanh và đã vượt ngưỡng 20%. Chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam tuy đã cải thiện nhưng vẫn còn thấp hơn đáng kể so với Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan.

Những vấn đề này cho thấy, cải thiện dinh dưỡng, đặc biệt là trong lứa tuổi học đường, giai đoạn “vàng” cuối cùng để can thiệp hiệu quả là nhiệm vụ chiến lược và cấp bách. Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh cần xây dựng một chương trình dinh dưỡng học đường toàn diện, bài bản, đi vào chiều sâu với sự tham gia của toàn xã hội.

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế đưa ra ba nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là hoàn thiện thể chế và chính sách, coi đầu tư cho dinh dưỡng là đầu tư cho phát triển.

Cần xây dựng một chương trình Sữa học đường và Dinh dưỡng học đường mang tầm quốc gia, đảm bảo tính khoa học, minh bạch và hiệu quả; đồng thời, thiết kế các cơ chế chính sách phù hợp để huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, cộng đồng, tăng tính bền vững của chương trình.

Thứ hai, cần chuyển đổi nhận thức trong toàn xã hội, xây dựng hệ sinh thái dinh dưỡng học đường toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc “ăn no” mà phải là “ăn đúng, ăn đủ, ăn đa dạng và an toàn”, kết hợp với vận động thể chất một cách khoa học.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường hợp tác quốc tế. Việt Nam cần xây dựng cơ sở dữ liệu số để theo dõi thực đơn, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe học sinh; đồng thời, chủ động tiếp thu và sáng tạo áp dụng các mô hình thành công từ các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Phần Lan… vào điều kiện thực tiễn trong nước.

Đáng chú ý, tại Hội thảo, TS.Lê Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế đang xây dựng Dự thảo Luật Phòng bệnh, trong đó dành riêng một chương quy định về dinh dưỡng học đường.

Dự thảo nêu rõ, học sinh sẽ được tuyên truyền, giáo dục về dinh dưỡng; được đảm bảo bữa ăn học đường phù hợp với độ tuổi và được đánh giá tình trạng dinh dưỡng thường xuyên.

Các quy định sẽ chuyển từ hình thức khuyến nghị sang bắt buộc, quy định rõ trách nhiệm của nhà trường trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho học sinh, cả về thể chất lẫn tinh thần, thông qua đảm bảo an toàn thực phẩm, thực hành dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động.

Bộ Y tế đang nỗ lực hoàn thiện Dự thảo để trình Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10 tới.

Phát biểu kết thúc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức kêu gọi các bộ, ngành, địa phương đưa dinh dưỡng học đường thành ưu tiên trong các kế hoạch hành động.

Ngành giáo dục, các thầy cô giáo cần trở thành lực lượng tiên phong trong việc lan tỏa kiến thức và thực hành dinh dưỡng khoa học. Cộng đồng doanh nghiệp hãy thể hiện trách nhiệm xã hội bằng việc chung tay với Nhà nước và nhân dân để nâng cao chất lượng bữa ăn học đường.

Các bậc phụ huynh cần là những đồng minh tin cậy, bắt đầu từ chính bữa ăn gia đình. Đồng thời, Thứ trưởng cũng trân trọng đề nghị các tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ Việt Nam trong hành trình vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh, thông minh, hạnh phúc.