Trong hai ngày 17 và 18/8/2026, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức tiêm miễn phí vắc-xin phòng bệnh do não mô cầu cho 200 cán bộ, chiến sỹ Quân khu 7 đang trực tiếp tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ”.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, hoạt động nhằm góp phần bảo vệ sức khỏe cho cán bộ, chiến sỹ, duy trì quân số khỏe để thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.

Việc tiêm vắc-xin cho lực lượng tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ lần này hướng tới mục tiêu dự phòng bệnh truyền nhiễm cho những cán bộ, chiến sỹ đang thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện đặc thù.

Việc chủ động dự phòng bệnh do não mô cầu được đặc biệt lưu ý đối với những môi trường sinh hoạt, làm việc tập trung và có sự tiếp xúc gần trong thời gian dài.

Vi khuẩn não mô cầu thường cư trú tại vùng mũi, họng và có thể lây truyền qua đường hô hấp. Đáng chú ý, người mang vi khuẩn có thể hoàn toàn khỏe mạnh, không xuất hiện triệu chứng nên nguồn lây không dễ nhận diện.

Tỷ lệ người mang vi khuẩn não mô cầu không triệu chứng trong cộng đồng được ghi nhận khoảng 5-10% và có thể cao hơn đáng kể tại một số môi trường tập thể.

Khi bệnh não mô cầu xâm lấn xảy ra, diễn biến có thể rất nhanh, gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và những biến chứng đe dọa tính mạng. Đây là lý do dự phòng được đặt ra đối với các nhóm thường xuyên sinh hoạt và làm việc tập trung.

Theo thống kê của Bộ Y tế được đơn vị dẫn lại, năm 2025, cả nước ghi nhận 95 trường hợp mắc viêm não mô cầu, tăng 74 trường hợp so với năm 2024, trong đó có 3 trường hợp tử vong. Một số ca bệnh cũng được ghi nhận trong lực lượng quân đội. Trong năm 2026, bệnh tiếp tục được ghi nhận. Tính đến tháng 4/2026, cả nước có hơn 24 trường hợp mắc và 4 trường hợp tử vong.

Tham gia tiêm chủng chiều 17/8, Trung tá Nguyễn Đức Thuận, trợ lý chính sách dân vận Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sỹ K72, Bộ Tư lệnh TP. Đồng Nai cho biết, điều kiện làm nhiệm vụ kéo dài khiến cán bộ, chiến sỹ càng ý thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn sức khỏe.

“Chủ động phòng bệnh góp phần bảo vệ sức khỏe bộ đội, duy trì quân số khỏe và bảo đảm thực hiện nhiệm vụ. Tôi mong các lực lượng trong toàn quân có thêm cơ hội tiếp cận vắc-xin phòng bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh do não mô cầu”, Trung tá Nguyễn Đức Thuận chia sẻ.

Trong số những cán bộ, chiến sỹ được tiêm chủng có Trung sỹ Vũ Đức Tâm, Đội K74, Bộ Tư lệnh TP.HCM, người đang trực tiếp tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Công viên Lê Thị Riêng.

Cùng đồng đội làm việc trong điều kiện nắng nóng, mưa và nhiều ngày liên tục, kể cả ngày nghỉ, Trung sỹ Vũ Đức Tâm cho biết đơn vị đặt mục tiêu hoàn thành đợt quy tập trước tháng 11/2026.

“Các cô chú, các bác đã hy sinh thân mình cho nền độc lập, tự do của dân tộc, mấy mươi năm nằm lại mảnh đất này. Em mong muốn cùng các đồng đội nhanh chóng quy tập đầy đủ để mọi người sớm được tìm lại danh tính, về với gia đình”, Trung sỹ Vũ Đức Tâm chia sẻ.

Cùng tham gia chương trình, Hạ sỹ Nguyễn Hữu Toàn, Đội K74 cho biết, quá trình khám sàng lọc và tiêm vắc-xin diễn ra nhanh chóng, giúp cán bộ, chiến sỹ thuận tiện tham gia mà không ảnh hưởng nhiều đến nhiệm vụ.

Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, bệnh do não mô cầu đáng lưu ý bởi tốc độ diễn tiến nhanh. Trong giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ xuất hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn, đau nhức cơ thể, dễ nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết.

Ở thể nặng, bệnh nhân có thể sốt cao, đau đầu dữ dội, cứng cổ, rối loạn ý thức, xuất hiện ban xuất huyết, sốc và suy đa cơ quan. Bệnh có khả năng gây tử vong trong thời gian ngắn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Ngay cả khi được chẩn đoán và điều trị thích hợp, tỷ lệ tử vong của bệnh não mô cầu xâm lấn vẫn được ghi nhận khoảng 10-15%. Khoảng 10-20% người sống sót có thể phải đối mặt với những di chứng lâu dài như suy giảm hoặc mất thính lực, tổn thương thần kinh hoặc phải đoạn chi.

Não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh có khả năng gây bệnh. Trong đó, các nhóm B, A, C, Y và W đều đã được ghi nhận lưu hành tại Việt Nam. Hiện có các loại vắc-xin phòng những nhóm huyết thanh khác nhau và lịch tiêm phụ thuộc vào loại vắc-xin, độ tuổi cũng như nguy cơ của từng người.

Do đó, người dân cần được bác sỹ hoặc nhân viên y tế tư vấn loại vắc-xin và lịch tiêm phù hợp thay vì tự áp dụng một lịch tiêm chung. Với những nhóm có nguy cơ cao do môi trường sinh hoạt, công việc hoặc tiếp xúc tập trung, việc chủ động đánh giá nguy cơ và dự phòng càng có ý nghĩa.

Theo đơn vị tổ chức, những năm qua, các chương trình tiêm chủng miễn phí đã được triển khai cho một số nhóm cán bộ, chiến sỹ, quân nhân, lực lượng tuyến đầu và người dân dựa trên nguy cơ bệnh tật, đặc thù công tác và nhu cầu bảo vệ sức khỏe.

Hiện chương trình tiêm miễn phí 10.000 liều vắc-xin cúm trên toàn quốc cũng đang được triển khai dành cho Mẹ Việt Nam Anh hùng, Mẹ liệt sỹ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và cựu chiến binh từ 65 tuổi.

Việc tiêm vắc-xin não mô cầu cho lực lượng tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ lần này hướng tới mục tiêu dự phòng bệnh truyền nhiễm cho những cán bộ, chiến sỹ đang thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện đặc thù. Cùng với tiêm chủng, việc theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm các biểu hiện nghi ngờ và tiếp cận y tế kịp thời vẫn là những yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.