Tưởng thay đổi tuổi trung niên, người phụ nữ phát hiện khối u khổng lồ

Ở tuổi 51, bà N.T.L, trú tại Vĩnh Hưng, Hà Nội nhận thấy vòng bụng ngày càng lớn nhưng không nghĩ đây có thể là dấu hiệu bệnh lý. Cho rằng tăng cân là thay đổi bình thường ở giai đoạn tuổi già, bà không chủ động đi khám cho tới lúc bụng lớn bất thường.

"Tôi thấy bụng ngày càng to nhưng cứ nghĩ là do mình béo lên, vì tuổi này tăng cân cũng bình thường. Tôi không nghĩ trong bụng mình lại có một khối u lớn như vậy", bà L. chia sẻ.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, qua thăm khám phụ khoa và chẩn đoán hình ảnh, các bác sỹ Khoa Phụ sản phát hiện người bệnh có khối u xơ tử cung kích thước lớn. Khối u đã phát triển trong thời gian dài, làm vùng bụng tăng kích thước rõ rệt nhưng biểu hiện này dễ bị nhầm với tăng cân thường gặp ở phụ nữ trung niên.

Ảnh minh họa.

Sau khi đánh giá tình trạng sức khỏe, các bác sỹ quyết định phẫu thuật lấy khối u. Khối u được đưa ra khỏi cơ thể người bệnh có trọng lượng khoảng 6 kg. Biết kích thước khối u, bà L. cho biết bản thân rất bất ngờ và cho rằng nếu đi khám sớm hơn có thể đã không để khối u phát triển lớn như vậy.

Ths.Hoàng Sơn Tùng, Khoa Phụ sản, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, u xơ tử cung là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ và phần lớn là tổn thương lành tính. Tuy nhiên, ảnh hưởng đối với sức khỏe và sinh hoạt của người bệnh phụ thuộc vào kích thước cũng như vị trí của khối u.

Ở phụ nữ trung niên, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh, tăng vòng bụng, cảm giác đầy tức hoặc nặng bụng dễ được lý giải đơn giản là hậu quả của tăng cân hoặc thay đổi nội tiết. Sự nhầm lẫn này có thể khiến người bệnh chủ quan, trì hoãn thăm khám và bỏ qua thời điểm phát hiện bệnh sớm.

U xơ tử cung có thể gây đau hoặc tức vùng bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt, rong kinh, cường kinh, thiếu máu. Khối u lớn còn có khả năng chèn ép các cơ quan lân cận như bàng quang và đường tiêu hóa. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng xuất hiện triệu chứng rõ ràng và mức độ biểu hiện cũng không phải lúc nào tương xứng với kích thước khối u.

Thực tế này khiến việc tự quy những thay đổi của cơ thể cho tuổi tác trở thành một trong những nguyên nhân có thể làm chậm quá trình phát hiện bệnh. Bước vào tuổi trung niên, nhiều phụ nữ dễ chấp nhận bụng lớn, tăng cân hay kinh nguyệt thay đổi như diễn biến bình thường, trong lúc những bất thường kéo dài có thể liên quan đến bệnh lý cần được kiểm tra.

Theo Ths.Hoàng Sơn Tùng, u xơ tử cung có thể được phát hiện qua thăm khám phụ khoa và siêu âm. Nếu được phát hiện sớm, căn cứ đặc điểm khối u, triệu chứng, độ tuổi và tình trạng sức khỏe, bác sỹ có thể lựa chọn theo dõi hoặc phương pháp điều trị phù hợp. Không phải mọi trường hợp u xơ tử cung đều cần phẫu thuật, song những khối u lớn hoặc đã ảnh hưởng đến sức khỏe cần được đánh giá đầy đủ để có hướng xử trí.

"Điều chúng tôi muốn nhấn mạnh là phụ nữ không nên đợi đến khi có triệu chứng nghiêm trọng mới đi khám. Đặc biệt với phụ nữ trên 40 tuổi, việc khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện sớm u xơ tử cung và nhiều bệnh lý phụ khoa khác, từ đó bác sỹ có thể lựa chọn phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp", Ths.Hoàng Sơn Tùng khuyến cáo.

Cảnh báo tổn thương thận ở người trẻ

Nam thanh niên 23 tuổi nhập viện vì đau quặn dữ dội, phát hiện viên sỏi niệu quản chỉ 4 mm đã gây tắc nghẽn, ứ nước đường tiết niệu. Từ một ca bệnh tưởng đơn giản, các bác sỹ cảnh báo sỏi nhỏ vẫn có thể đe dọa chức năng thận nếu gây bế tắc kéo dài.

Ở tuổi 23, bệnh nhân N.N.M, trú tại Hà Nội không nghĩ cơn đau vùng hông lưng lại liên quan đến một tình trạng có thể ảnh hưởng tới chức năng thận. Người bệnh nhập viện cấp cứu với cơn đau quặn dữ dội vùng hố thắt lưng trái lan xuống hạ vị, kèm tiểu khó, tiểu buốt và tiểu rắt.

Qua thăm khám, siêu âm ổ bụng và chụp cắt lớp vi tính hệ tiết niệu, các bác sỹ của Medlatec phát hiện một viên sỏi kích thước khoảng 4 mm mắc tại đoạn 1/3 dưới niệu quản trái. Kích thước viên sỏi không lớn nhưng vị trí mắc kẹt đã cản trở dòng nước tiểu, gây ứ nước, giãn niệu quản và đài bể thận trái. Điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả.

Các bác sỹ nhận định, nếu tình trạng bế tắc tiếp tục kéo dài, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, ứ mủ thận và suy giảm chức năng thận. Ca bệnh cũng cho thấy một thực tế dễ khiến nhiều người chủ quan - mức độ nguy hiểm của sỏi tiết niệu không thể chỉ đánh giá qua kích thước viên sỏi.

Một viên sỏi vài milimet có thể có khả năng tự đào thải ở một số trường hợp, nhưng nếu mắc kẹt tại niệu quản và làm cản trở dòng nước tiểu, hậu quả đối với hệ tiết niệu có thể trở nên nghiêm trọng. Nước tiểu không được lưu thông bình thường sẽ gây ứ đọng phía trên vị trí tắc, làm giãn niệu quản, đài bể thận và có nguy cơ ảnh hưởng chức năng thận nếu không được giải phóng kịp thời.

Trường hợp của N.N.M càng đáng lưu ý bởi bệnh nhân mới 23 tuổi. Quan niệm sỏi thận, sỏi tiết niệu chủ yếu là vấn đề của tuổi trung niên có thể khiến người trẻ bỏ qua những triệu chứng cảnh báo. Đau quặn vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt hay tiểu máu không đơn thuần gây khó chịu mà có thể phản ánh tình trạng tắc nghẽn cần được thăm khám và xử trí.

Do viên sỏi của bệnh nhân đã gây tắc nghẽn và không đáp ứng điều trị nội khoa, các bác sỹ quyết định nội soi ngược dòng tán sỏi niệu quản bằng laser. Thiết bị nội soi được đưa qua đường niệu đạo, bàng quang lên niệu quản để tiếp cận viên sỏi, sau đó sử dụng năng lượng laser phá sỏi thành những mảnh nhỏ và đưa ra ngoài.

Sau can thiệp, bệnh nhân được đặt ống thông JJ nhằm duy trì lưu thông nước tiểu và hỗ trợ niệu quản hồi phục. Người bệnh có thể đi lại, ăn uống và xuất viện sau 3 ngày. Theo hướng dẫn, bệnh nhân cần trở lại tái khám và rút ống JJ sau khoảng 2-4 tuần.

Cơn đau được giải quyết và viên sỏi được loại bỏ nhưng câu chuyện bảo vệ sức khỏe thận chưa kết thúc sau một lần điều trị. Các bác sỹ cho biết sỏi tiết niệu có tỷ lệ tái phát có thể lên tới 50% trong vòng 5-10 năm nếu người bệnh không duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý. Điều này đồng nghĩa người từng mắc sỏi cần quan tâm lâu dài tới nguy cơ hình thành sỏi mới thay vì chỉ điều trị mỗi lần xuất hiện cơn đau.

Uống đủ nước là một trong những biện pháp quan trọng được khuyến cáo, với lượng khoảng 2,5-3 lít mỗi ngày nhằm tăng bài tiết và hỗ trợ làm sạch đường tiết niệu. Chế độ ăn cần tăng rau xanh, trái cây giàu chất xơ, giảm lượng muối xuống dưới 5 g mỗi ngày và hạn chế đạm động vật. Người từng mắc sỏi cũng không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn canxi khỏi khẩu phần mà cần bổ sung hợp lý qua thực phẩm, khoảng 1.000-1.200 mg mỗi ngày.

Cùng với dinh dưỡng, duy trì vận động và kiểm soát cân nặng cũng góp phần hạn chế các yếu tố nguy cơ. Chỉ số khối cơ thể (BMI) được khuyến cáo duy trì trong khoảng 18-25 kg/m².

Từ trường hợp nam thanh niên 23 tuổi, bác sỹ Vinh cảnh báo cơn đau quặn thận cần được đánh giá kịp thời. Người xuất hiện đau lưng đột ngột, đau quặn vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu máu hoặc các bất thường đường tiểu không nên tự chịu đựng hoặc chờ triệu chứng qua đi mà cần thăm khám để xác định nguyên nhân.

Tăng huyết áp từ năm 14 tuổi, chàng trai 25 tuổi suy tim, suy thận giai đoạn cuối

25 tuổi, Thắng phải nhập viện với tình trạng khó thở kéo dài, huyết áp lên tới 200/110 mmHg và cân nặng 150 kg. Ít ai nghĩ rằng người đàn ông còn rất trẻ này đã mang trong mình bệnh tăng huyết áp suốt hơn 10 năm nhưng không điều trị, để rồi phải đối mặt cùng lúc với suy tim nặng, suy thận mạn giai đoạn 4-5 và biến chứng tổn thương võng mạc.

Theo các bác sỹ, Thắng được chẩn đoán tăng huyết áp từ năm 14 tuổi. Ba năm trước, trong lần nhập viện điều trị Covid-19, bệnh nhân tiếp tục được phát hiện suy tim và suy thận nhưng việc điều trị không được duy trì đầy đủ.

Hai tháng gần đây, tình trạng khó thở ngày càng tăng khiến bệnh nhân phải đến bệnh viện thăm khám. Kết quả siêu âm tim cho thấy cả bốn buồng tim đều giãn, chức năng tim suy giảm nghiêm trọng kèm tăng áp động mạch phổi.

Xét nghiệm chức năng thận ghi nhận mức lọc cầu thận chỉ còn 15 mL/phút/1,73 m², trong khi mức bình thường ở người từ 20-29 tuổi trên 116 mL/phút/1,73 m², tương đương suy thận mạn giai đoạn 4-5. Người bệnh đồng thời xuất hiện tổn thương võng mạc do tăng huyết áp kéo dài.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch cho biết, tăng huyết áp xuất hiện từ năm 14 tuổi là bất thường và cần được tìm nguyên nhân. Tăng huyết áp ở người trẻ có thể liên quan đến các bệnh lý cầu thận, mạch máu thận, bệnh nội tiết, hẹp eo động mạch chủ hoặc viêm động mạch Takayasu.

Theo bác sỹ, nhiều khả năng bệnh nhân đã mắc bệnh cầu thận từ nhỏ với biểu hiện ban đầu là tăng huyết áp, sau đó bệnh âm thầm tiến triển trong nhiều năm và dẫn đến tổn thương thận mạn tính nặng.

Người bệnh được điều trị kiểm soát suy tim, tăng huyết áp kết hợp thuốc lợi tiểu để giảm ứ dịch, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và chế độ dinh dưỡng. Sau một tuần điều trị, huyết áp giảm còn khoảng 140-150/100 mmHg, mức lọc cầu thận tăng từ 15 lên 17 mL/phút/1,73 m², cân nặng giảm 18 kg nhờ đào thải lượng dịch ứ trong cơ thể.

Sau khi xuất viện, bệnh nhân phải tiếp tục sử dụng thuốc đều đặn, theo dõi huyết áp hằng ngày, xây dựng kế hoạch giảm cân an toàn và tái khám định kỳ. Với mức lọc cầu thận rất thấp, người bệnh đồng thời được điều trị tại chuyên khoa Nội thận nhằm làm chậm nguy cơ tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối.

Theo ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, chuyên khoa tim mạch, tăng huyết áp và bệnh thận có mối liên quan chặt chẽ. Bệnh thận có thể gây tăng huyết áp, trong khi huyết áp cao kéo dài lại tiếp tục làm tổn thương các mạch máu nhỏ và cầu thận, tạo thành vòng xoắn khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.

Béo phì cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Việc tích lũy quá nhiều mỡ trong cơ thể làm tăng áp lực lên tim và hệ mạch máu, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn và làm tăng sức cản thành mạch, từ đó dẫn đến tăng huyết áp. Béo phì còn làm gia tăng nguy cơ đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, suy tim và rung nhĩ.

Các bác sỹ khuyến cáo người trẻ, đặc biệt người thừa cân, béo phì hoặc đã từng được phát hiện tăng huyết áp, không nên chủ quan vì bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi gây biến chứng.

Việc khám sức khỏe định kỳ, đo huyết áp, xét nghiệm máu, nước tiểu, đánh giá chức năng thận, siêu âm thận và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu khi cần thiết giúp phát hiện nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát, điều trị đúng bệnh và hạn chế nguy cơ suy tim, suy thận cũng như các biến chứng tim mạch về sau.