"Bệnh nghề nghiệp” thời hiện đại và giải pháp y học cho dân văn phòng

Làm công việc bàn giấy hơn 30 năm, bà Chi, 61 tuổi, không ngờ thói quen ngồi nhiều, ít vận động lại khiến đôi chân ngày càng nặng mỏi, phù và nóng rát.

Ảnh minh họa.

Ban đầu, bà chỉ thấy khó chịu thoáng qua, nhưng theo thời gian, các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn, đặc biệt về đêm với những cơn chuột rút và đau nhức kéo dài khiến giấc ngủ luôn chập chờn.

Phát hiện suy tĩnh mạch chi dưới từ 4 năm trước, bà Chi từng điều trị ở nhiều nơi, uống thuốc, mang vớ tĩnh mạch và áp dụng các biện pháp bảo tồn nhưng hiệu quả cải thiện không đáng kể.

Bác sỹ từng tư vấn can thiệp bằng đốt laser nội mạch, song bà chần chừ vì lo ngại phải gây mê hoặc gây tê tủy sống, cũng như nguy cơ bầm da, phỏng da dù tỷ lệ xảy ra thấp. Chỉ đến khi hai chân luôn trong trạng thái nặng mỏi, nóng rát, cơn đau nhức kéo dài cả ngày lẫn đêm, bà mới quyết định đến viện thăm khám chuyên sâu.

Theo Ths.Lê Chí Hiếu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, việc không tập thể dục thường xuyên cùng đặc thù công việc phải ngồi hoặc đứng trong thời gian dài làm tăng áp lực trong hệ tĩnh mạch chi dưới, khiến máu ứ đọng, tĩnh mạch giãn và không thể hồi phục.

Sự giãn này kéo theo suy yếu van tĩnh mạch, làm bệnh tiến triển nặng dần theo thời gian. Đây là bệnh lý phổ biến trên thế giới, với tỷ lệ khoảng 1/20 ở người trưởng thành, trong đó nhóm nhân viên văn phòng đang ngày càng chiếm tỷ lệ cao.

ThS.BS.CKI Lê Thị Ngọc Hằng, người trực tiếp thăm khám và điều trị cho bà Chi cho biết, bà Chi được chẩn đoán suy giãn tĩnh mạch chi dưới mức độ 3, có biểu hiện phù, đau mỏi và nóng rát.

Ở giai đoạn này, điều trị nội khoa không còn hiệu quả, người bệnh cần được can thiệp để loại bỏ tĩnh mạch bệnh và tái định hướng dòng máu về các tĩnh mạch khỏe mạnh khác. Sau khi hội chẩn và cân nhắc mong muốn điều trị nhẹ nhàng của bệnh nhân, các bác sỹ lựa chọn phương pháp bơm keo sinh học bởi đây là kỹ thuật điều trị hiện đại, ít xâm lấn.

Dưới hướng dẫn của siêu âm, bác sỹ luồn dụng cụ vào tĩnh mạch bị suy, bơm keo sinh học để kết dính lòng mạch, làm tĩnh mạch xẹp lại và mất chức năng dẫn máu, từ đó ngăn tình trạng ứ máu ở chi dưới và hạn chế bệnh tiến triển.

Thủ thuật chỉ cần gây tê tại chỗ hoặc tiền mê nhẹ, bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình điều trị mà không cảm thấy đau. Trước khi kết thúc, bác sỹ siêu âm kiểm tra lại để bảo đảm toàn bộ hệ tĩnh mạch suy giãn được bít hoàn toàn.

Sau vài giờ, bà Chi có thể đi lại bình thường, cảm giác nặng mỏi giảm rõ rệt, tình trạng phù chân cải thiện nhanh, xuất viện sau một ngày và không cần phẫu thuật xâm lấn hay nằm viện kéo dài. Người bệnh được hướng dẫn mang vớ tĩnh mạch kết hợp thay đổi lối sống như không ngồi hoặc đứng một chỗ quá lâu, kê cao chân khi ngủ, tập thể dục đều đặn, tránh béo phì để ngừa tái phát.

Theo bác sỹ Hiếu, bơm keo sinh học là kỹ thuật mới trong điều trị suy giãn tĩnh mạch, có nhiều ưu điểm so với phương pháp đốt laser hoặc sóng cao tần truyền thống như không dùng thuốc mê, không gây tê tủy sống, không tạo tổn thương nhiệt, ít đau và hồi phục nhanh.

Đặc biệt, phương pháp này phù hợp với những bệnh nhân có nguy cơ gây mê cao như người mắc bệnh tim mạch, hô hấp hoặc rối loạn chuyển hóa.

Suy giãn tĩnh mạch chi dưới không thể phòng ngừa tuyệt đối, nhất là ở các nhóm nguy cơ cao như nữ giới trên 50 tuổi, người thừa cân - béo phì, hút thuốc lá, phụ nữ mang thai nhiều lần, người có yếu tố gia đình hoặc những nghề phải ngồi nhiều, đứng lâu như nhân viên văn phòng, giáo viên, thu ngân, tiếp viên hàng không.

Các chuyên gia khuyến cáo, để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng lâu dài, người làm việc văn phòng cần chủ động vận động giữa giờ, tránh ngồi liên tục nhiều giờ liền, duy trì chế độ ăn uống tốt cho tim mạch, tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng hợp lý.

Robot mổ “2 trong 1” xử trí ca ung thư phổi hiếm gặp

Ông Công, 63 tuổi, hoàn toàn không ngờ một khối u phổi ác tính hiếm gặp lại được phát hiện tình cờ trong lần khám hở van tim định kỳ.

Trước đó, ông không có biểu hiện bất thường, sức khỏe ổn định, không mắc đái tháo đường, huyết áp được kiểm soát tốt và không xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh lý phổi.

Kết quả chụp CT sau đó khiến các bác sỹ đặc biệt lưu ý khi ghi nhận khối u nằm sâu trong vùng cuống phổi là vị trí được xem là “tử huyệt” trong phẫu thuật lồng ngực, kẹp giữa động mạch chủ, thực quản, hai tĩnh mạch phổi và đã xâm lấn các mạch máu lớn.

Theo các bác sỹ, đây là một trong những vị trí khó tiếp cận nhất của u phổi. Với các phương pháp nội soi thông thường qua khí phế quản hoặc phẫu thuật nội soi lồng ngực, việc tiếp cận khối u và lấy mẫu sinh thiết gần như không khả thi, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương mạch máu lớn và các cơ quan quan trọng xung quanh.

Trong bối cảnh đó, hệ thống robot phẫu thuật Da Vinci Xi được lựa chọn như giải pháp tối ưu nhờ khả năng tiếp cận chính xác các vùng sâu, hẹp và hiểm hóc nhờ các cánh tay robot linh hoạt, xoay 540 độ, kết hợp hệ thống camera 3D phóng đại trường mổ.

Điểm đặc biệt của ca phẫu thuật là êkíp đã thực hiện đồng thời hai kỹ thuật ngay trong một cuộc mổ duy nhất. Trong quá trình phẫu thuật bằng robot, các bác sĩ vừa lấy mẫu bệnh phẩm để sinh thiết lạnh, vừa sẵn sàng tiến hành cắt bỏ toàn bộ khối u nếu xác định ác tính.

Sinh thiết lạnh là kỹ thuật xét nghiệm nhanh mẫu mô ngay trên bàn mổ, trong đó mô bệnh được làm đông tức thì ở nhiệt độ từ -20 đến -50 độ C, cắt thành lát siêu mỏng và soi dưới kính hiển vi.

Toàn bộ quy trình chỉ kéo dài khoảng 40 phút nhưng đóng vai trò quyết định trong việc xác định bản chất khối u, giúp bác sĩ đưa ra hướng xử trí chính xác, tránh cho người bệnh phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật.

Với trường hợp ông Công, kết quả sinh thiết lạnh xác định khối u là ác tính, thuộc nhóm ung thư phổi tế bào nhỏ, một thể ung thư hình thành từ các tế bào thần kinh nội tiết, hiếm gặp trong thực hành lâm sàng.

“Hơn 30 năm làm phẫu thuật lồng ngực, đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp phẫu thuật cho bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ”, PGS-TS.Vũ Hữu Vĩnh chia sẻ.

Ông cho biết thêm, ung thư phổi tế bào nhỏ có đặc điểm rất khó phát hiện ở giai đoạn sớm nhưng tốc độ nhân đôi tế bào nhanh, dễ xâm lấn và di căn sớm sang các cơ quan khác.

Ngay sau khi xác định chính xác bản chất khối u, êkíp tiếp tục điều khiển robot Da Vinci Xi tiến hành bóc tách và cắt bỏ hoàn toàn khối u khỏi vùng cuống phổi.

Với hệ thống cánh tay robot linh hoạt và hình ảnh phóng đại 3D, từng milimet mô u được bóc tách tỉ mỉ, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương mạch máu lớn và các cơ quan lân cận.

Dù vậy, theo PGS-TS.Vũ Hữu Vĩnh, êkíp vẫn chuẩn bị sẵn phương án mổ mở trong trường hợp khối u dính chặt hoặc xảy ra biến chứng xuất huyết ồ ạt, nhằm đảm bảo an toàn cao nhất cho người bệnh.

Sau 5 giờ phẫu thuật liên tục, khối u đã được lấy trọn vẹn, ca mổ diễn ra an toàn, không ghi nhận biến cố. Thời gian phẫu thuật dài gấp rưỡi so với các ca mổ thùy phổi thông thường, song đây là điều đã được dự tính trước bởi tính chất “siêu khó” của khối u, vị trí đặc biệt nguy hiểm và yêu cầu phối hợp nhiều kỹ thuật chuyên sâu trong cùng một cuộc mổ.

Nhờ can thiệp bằng robot ít xâm lấn, người bệnh hồi phục nhanh, đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục các phác đồ điều trị bổ trợ như hóa trị và xạ trị sau mổ.

Theo số liệu GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận 24.426 ca mắc mới và hơn 22.597 trường hợp tử vong do ung thư phổi mỗi năm.

Trong đó, ung thư phổi tế bào nhỏ chỉ chiếm khoảng 10-15% số ca nhưng được đánh giá là thể ung thư nguy hiểm do thời gian nhân đôi khối u rất ngắn, tỷ lệ tái phát cao. Đáng lo ngại, khoảng 70% bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn lan rộng, khối u xâm lấn hoặc di căn xa, khiến tỷ lệ sống còn sau 5 năm dưới 7%.

“Ông Công cực kỳ may mắn khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và có thể phẫu thuật triệt căn. Tiên lượng sống còn sau 5 năm của bệnh nhân vì thế cao hơn rất nhiều”, bác sỹ nhấn mạnh.

Đồng thời các bác sỹ cũng đưa ra khuyến cáo, để phòng ngừa ung thư phổi, người dân cần tránh thuốc lá, yếu tố nguy cơ hàng đầu, bảo vệ đường hô hấp khi làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc hóa chất, đồng thời duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương tiềm ẩn và can thiệp kịp thời.

Cứu làn da kích ứng mỹ phẩm để kịp đón Tết

Chỉ còn hơn một tháng nữa là đến Tết, chị Quyên (23 tuổi, TP.HCM) rơi vào trạng thái hoảng loạn khi gương mặt đột ngột sưng đỏ, nóng rát và mụn mủ lan kín sau vài ngày tự ý sử dụng nhiều loại mỹ phẩm làm đẹp cấp tốc.

Trước đó, làn da của chị khá ổn định, ít mụn. Tuy nhiên, áp lực chuẩn bị cho một dự án mới, cùng kế hoạch ra mắt gia đình hai bên khiến chị đặc biệt quan tâm đến ngoại hình.

Mong muốn cải thiện nhanh làn da để tự tin trong các buổi gặp gỡ cuối năm, chị thử dùng sản phẩm dưỡng trắng mới, đắp mặt nạ liên tục và tự bôi thêm thuốc trị mụn khắp mặt.

Chỉ sau vài ngày, da bắt đầu nóng rát, đỏ dần. Nghĩ da bị khô, chị tiếp tục bôi thêm dưỡng ẩm và kem chống nắng, nhưng tình trạng không cải thiện mà ngày càng nặng hơn.

Mụn nước và mụn mủ xuất hiện hàng loạt, da nứt nẻ, chảy dịch vàng, đóng mài dày, kèm ngứa rát dữ dội. “Tôi hoảng và buồn lắm, nhìn mặt mình trong gương mà không dám ra ngoài”, chị chia sẻ.

Tại viện, bác sỹ Nguyễn Thị Kim Dung, chuyên khoa da liễu cho biết, khi tiếp nhận, tình trạng da của chị Quyên đang trong giai đoạn kích ứng nặng, viêm lan rộng ở vùng má, cằm và trán, xuất hiện nhiều mụn nước, mụn mủ, đóng mài và chảy dịch.

Theo bác sỹ, việc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm không phù hợp trong thời gian ngắn đã khiến hàng rào bảo vệ da bị tổn thương nghiêm trọng, tạo điều kiện cho viêm và nhiễm trùng tiến triển nhanh. Nếu tiếp tục tự xử trí tại nhà hoặc cố dùng thêm mỹ phẩm để “cứu vãn” làn da, nguy cơ viêm kéo dài, để lại sẹo và thâm sạm là rất cao.

Sau khi thăm khám, bác sỹ chỉ định điều trị kiểm soát viêm bằng thuốc uống và thuốc bôi phù hợp, đồng thời yêu cầu ngưng hoàn toàn các sản phẩm nghi ngờ gây kích ứng. Chị được tư vấn quy trình chăm sóc da tối giản nhằm giúp da có thời gian hồi phục.

Song song với điều trị nội khoa, chị Quyên được áp dụng liệu pháp ánh sáng sinh học chiếu đèn LED - Celluma với tần suất 2 lần mỗi tuần để hỗ trợ giảm viêm và thúc đẩy quá trình lành thương.

Khác với ánh sáng xanh chủ yếu tác động lên vi khuẩn gây mụn, ánh sáng đỏ được lựa chọn trong trường hợp này do phù hợp với làn da đang viêm nặng, hàng rào bảo vệ tổn thương, giúp cải thiện tuần hoàn da, cung cấp năng lượng cho tế bào và tăng khả năng sửa chữa mô bị tổn thương.

Sau khoảng 2 tuần điều trị, tình trạng da của chị cải thiện rõ rệt. Cảm giác nóng rát giảm hẳn, mài bong dần, không xuất hiện thêm tổn thương mới.

Tuy nhiên, vùng má và cằm vẫn còn nhiều vết thâm sau viêm. Để rút ngắn thời gian phục hồi, làm đều màu da trước Tết, bác sỹ tiếp tục chỉ định điều trị bằng laser pico với tần suất mỗi 2 tuần.

Phương pháp này sử dụng xung cực ngắn để phá vỡ sắc tố thành các hạt siêu nhỏ, giúp cơ thể đào thải dần mà không làm tổn thương mô da xung quanh. Ngay sau buổi laser đầu tiên, vùng da thâm đã mờ dần, màu da đều hơn, giúp chị Quyên lấy lại sự tự tin.

Trong suốt quá trình điều trị, chị được hướng dẫn chống nắng nghiêm ngặt, sử dụng sản phẩm dưỡng da dịu nhẹ, tránh trang điểm, không tự ý dùng thêm mỹ phẩm mới, duy trì sinh hoạt điều độ, hạn chế thức khuya, ăn uống nhiều chất xơ và uống đủ nước.

Theo BS.CKI Nguyễn Thị Kim Dung, kích ứng mỹ phẩm là tình trạng không hiếm gặp vào dịp cuối năm, khi nhiều người có xu hướng làm đẹp cấp tốc để chuẩn bị đón Tết. Tuy nhiên, không phải phản ứng da nào cũng có thể tự khỏi.

Khi da xuất hiện các dấu hiệu như đỏ lan rộng, nóng rát, mụn nước, mụn mủ, người bệnh cần ngưng ngay mỹ phẩm đang sử dụng và đến cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da để được thăm khám và điều trị đúng hướng, tránh để lại biến chứng lâu dài.