Cảnh báo thuốc đông y gia truyền giả, nhiều người “tiền mất, tật mang”

Thời gian gần đây, các vụ sản xuất, kinh doanh thuốc đông y giả liên tiếp bị phát hiện, phản ánh thực trạng đáng lo ngại trên thị trường. Nhiều sản phẩm được quảng bá có thể điều trị từ bệnh thông thường đến bệnh nặng như ung thư, song thực chất lại chứa chất cấm hoặc thành phần không được kiểm soát.

Ảnh minh họa

Đánh vào tâm lý tin rằng thuốc đông y “lành tính”, ít tác dụng phụ, các đối tượng thu mua nguyên liệu trôi nổi, sản xuất không phép, không bảo đảm quy trình, rồi gắn mác “thuốc đông y gia truyền”, “thuốc bổ đông y”.

Những sản phẩm này được quảng cáo thổi phồng công dụng, lan truyền qua truyền miệng hoặc trên mạng, dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng.

Câu chuyện của bà H.T.T.H, trú tại phường Hồng Hà, Hà Nội, là một minh chứng rõ ràng. Trong lần đến khám tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, bà được một người lạ tiếp cận, tự nhận là lương y và giới thiệu loại thuốc “gia truyền” có thể tiêu u, bổ huyết.

Tin tưởng, bà đã bỏ ra 3 triệu đồng để mua. Chỉ đến khi mang thuốc nhờ nhân viên y tế kiểm tra, bà mới biết đó là thuốc giả, không phải dược liệu quý như lời quảng cáo.

PGS-TS.Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, không có bác sỹ hay lương y nào tư vấn rồi bán thuốc cho bệnh nhân khi chưa qua thăm khám theo đúng quy trình. Hành vi này trái với quy định của Bộ Y tế.

Thực tế tại bệnh viện cho thấy không ít bệnh nhân đang điều trị đã tự ý bỏ dở liệu trình, chuyển sang sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc, thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Chỉ đến khi bệnh trở nặng, quay lại thăm khám thì đã muộn, làm giảm hiệu quả điều trị.

Không chỉ dừng ở thuốc đông y, các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có nguồn gốc thảo dược cũng bị làm giả với thủ đoạn tương tự. Một số đối tượng còn pha trộn thuốc giảm đau vào sản phẩm để tạo cảm giác “hiệu quả nhanh”, khiến người dùng nhầm tưởng về tác dụng thật.

Nhiều đường dây sản xuất, tiêu thụ thuốc giả đã bị triệt phá với số lượng lớn sản phẩm. Có vụ việc thu giữ hàng nghìn hộp thuốc thành phẩm cùng hàng trăm viên nén, viên nang. Đáng chú ý, một số sản phẩm còn chứa hoạt chất đã bị cấm lưu hành do gây hại cho sức khỏe.

Được biết, một bài thuốc đông y gia truyền muốn được cấp phép phải trải qua quy trình thẩm định rất chặt chẽ, từ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, quyền sở hữu đến kết quả thử độc tính.

Hội đồng chuyên môn sẽ đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định cấp phép. Người hành nghề cũng phải được đào tạo bài bản, có chứng chỉ và đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.

Trong khi đó, số lượng bài thuốc gia truyền được cấp phép thời gian gần đây rất hạn chế, trong khi các sản phẩm giả mạo lại xuất hiện ngày càng nhiều, tinh vi hơn.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã đặt ra khung pháp lý rõ ràng nhằm xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh thuốc giả và nguyên liệu làm thuốc giả.

Trước thực trạng này, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, không tin vào các lời quảng cáo thiếu căn cứ, không tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc. Khi có nhu cầu điều trị bằng y học cổ truyền, cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám và chỉ định phù hợp.

Việc phát hiện, tố giác các hành vi gian lận thương mại, sản xuất hàng giả cũng đóng vai trò quan trọng, giúp cơ quan chức năng kịp thời ngăn chặn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Thức đêm kéo dài, chàng trai 24 tuổi mắc tăng huyết áp, tiểu đường

Thói quen làm việc xuyên đêm, ngủ thất thường trong thời gian dài khiến một người trẻ rơi vào vòng xoáy tăng cân, rối loạn chuyển hóa và mắc cùng lúc nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Vũ, 24 tuổi, trú tại Đồng Tháp, vốn có thói quen thức khuya từ thời sinh viên. Bước vào môi trường làm việc, cường độ công việc tăng cao khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn hoàn toàn.

Những cuộc họp với đối tác nước ngoài thường diễn ra từ 2 giờ sáng đến gần sáng, kéo dài 3 đến 4 buổi mỗi tuần. Ban ngày, Vũ ngủ bù nhưng chỉ đạt khoảng 4-5 tiếng. Để duy trì tỉnh táo, anh sử dụng cà phê, nước tăng lực và ăn nhiều hơn bình thường.

Chỉ trong một năm, cân nặng của Vũ tăng từ 60kg lên 85kg. Những biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, nhìn mờ, nóng bừng mặt xuất hiện nhưng được cho là hệ quả của áp lực công việc và thiếu ngủ. Chỉ đến khi xuất hiện tình trạng thở nhanh, đánh trống ngực, thỉnh thoảng khó thở, anh mới quyết định đi khám.

Tại viện, các bác sỹ ghi nhận huyết áp của Vũ lên tới 180/120 mmHg, mức nguy hiểm cần xử trí khẩn cấp. Sau khi dùng thuốc hạ huyết áp, anh được chỉ định thăm khám chuyên sâu về nội tiết và kiểm soát cân nặng.

Kết quả đánh giá cho thấy Vũ bị béo phì độ 2, chỉ số BMI đạt 30,5, lượng mỡ nội tạng cao gấp 1,5 lần ngưỡng an toàn. Các xét nghiệm máu phát hiện thêm tiểu đường type 2, gan nhiễm mỡ độ 2, tăng axit uric và rối loạn mỡ máu.

TS.Lâm Văn Hoàng, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường nhận định, đây là trường hợp bệnh lý chuyển hóa xuất hiện sớm, có liên quan chặt chẽ đến tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Việc thức đêm, ăn uống không điều độ đã thúc đẩy tăng cân nhanh, kéo theo huyết áp tăng cao. Các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, đánh trống ngực là dấu hiệu điển hình của cơn tăng huyết áp.

Theo các chuyên gia, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp và duy trì hoạt động tim mạch. Thiếu ngủ làm cơ thể tăng tiết các hormone stress như cortisol và adrenaline. Cortisol gây co mạch, giữ natri, trong khi adrenaline làm tăng nhịp tim và lực co bóp của tim. Sự kết hợp này khiến mạch máu chịu áp lực kéo dài, dẫn đến rối loạn huyết áp và làm tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim.

Người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ tăng huyết áp cao hơn so với người ngủ đủ giấc. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn làm giảm độ đàn hồi của thành mạch, tăng sức cản ngoại biên và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Không chỉ ảnh hưởng đến huyết áp, việc thức khuya, ăn đêm còn làm rối loạn chuyển hóa đường. Thiếu ngủ làm tăng 19% nguy cơ mắc tiểu đường, do ảnh hưởng đến các hormone như insulin và cortisol, đồng thời gây stress oxy hóa và tăng đề kháng insulin. Bên cạnh đó, sự gia tăng hormone gây đói và giảm hormone tạo cảm giác no khiến người bệnh ăn nhiều hơn, dễ tăng cân và tiến tới béo phì.

Đối với Vũ, các bác sỹ khuyến nghị cần giảm từ 5% đến 10% trọng lượng cơ thể để kiểm soát đường huyết và huyết áp. Bên cạnh điều trị bằng thuốc, việc điều chỉnh lối sống được đặt lên hàng đầu. Anh chủ động giảm tần suất làm việc đêm, mỗi tuần chỉ duy trì 1-2 buổi, thay đổi chế độ ăn theo hướng tăng rau xanh, trái cây, hạn chế đường, đồng thời duy trì vận động thể chất.

Sau hai tuần, Vũ giảm được 4kg. Sau một tháng tuân thủ điều trị và thay đổi sinh hoạt, cân nặng giảm gần 9kg, các triệu chứng như chóng mặt, tim đập nhanh cải thiện rõ rệt. Mục tiêu tiếp theo là đưa cân nặng về khoảng 65kg như trước đây.

Bị vỡ mạch máu mắt vì ho dữ hội 5 phút

Một cơn ho kéo dài tưởng chừng vô hại lại có thể gây tổn thương rõ rệt cho mắt, như trường hợp của một phụ nữ 33 tuổi tại TP.HCM vừa được ghi nhận.

Sau cơn ho liên tục trong khoảng 5 phút, chị Duyên phát hiện tròng trắng mắt phải xuất hiện mảng đỏ lớn. Không có cảm giác đau hay giảm thị lực, nhưng sự thay đổi bất thường khiến chị lo lắng và đi khám.

Ths.Phạm Huy Vũ Tùng, chuyên khoa mắt cho biết, kết quả thăm khám xác định người bệnh bị vỡ mao mạch mắt phải, gây xuất huyết dưới kết mạc.

Theo bác sỹ Tùng, xuất huyết dưới kết mạc là tình trạng các mao mạch nhỏ nằm dưới lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng bị vỡ, khiến máu thoát ra và tích tụ. Biểu hiện điển hình là mảng đỏ rõ trên mắt, dễ gây hoang mang, dù đa số không gây đau và không ảnh hưởng đến thị lực.

Trường hợp của chị Duyên xuất phát từ việc áp lực trong lòng mạch tăng đột ngột do ho mạnh, làm các mao mạch mỏng manh bị vỡ. Đây là nguyên nhân thường gặp, bên cạnh những yếu tố khác như hắt hơi mạnh, gắng sức, dụi mắt, chấn thương hoặc sử dụng kính áp tròng sai cách.

Sau khi được thăm khám, người bệnh được chỉ định sử dụng thuốc nhỏ mắt nhằm hỗ trợ làm tan vết máu tụ và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Sau hai tuần tái khám, tình trạng xuất huyết đã hồi phục hoàn toàn.

Theo bác sỹ Tùng, phần lớn các trường hợp xuất huyết dưới kết mạc có tính chất lành tính, có thể tự khỏi trong khoảng 1-2 tuần mà không cần can thiệp phức tạp. Tuy vậy, tình trạng này có thể tái phát nếu các yếu tố nguy cơ vẫn tồn tại.

Vì vậy, người dân cần hạn chế các tác động làm tăng áp lực mạch máu như ho mạnh, hắt hơi liên tục hoặc gắng sức. Việc uống nước ấm, giữ ẩm đường hô hấp có thể giúp giảm kích thích gây ho.

Ngoài ra, xuất huyết dưới kết mạc cũng có thể liên quan đến các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc xơ vữa động mạch, do đó cần theo dõi và kiểm soát tốt các yếu tố này.

Các chuyên gia khuyến cáo hạn chế dụi mắt, sử dụng kính bảo hộ khi tham gia giao thông hoặc hoạt động thể chất, đồng thời đeo kính áp tròng đúng cách để tránh tổn thương mắt.

Trong trường hợp mắt đỏ kèm theo các dấu hiệu bất thường như đau nhức, giảm thị lực, sưng mí hoặc kèm theo tình trạng tăng huyết áp, người bệnh cần đi khám sớm tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt. Việc kiểm tra mắt định kỳ mỗi 6-12 tháng cũng giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị lực và bệnh lý mắt.