Các khu vực quanh ga sẽ được định hướng bố trí đất và công trình hỗn hợp, kết hợp các chức năng nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng. Ảnh: Lê Toàn.

Thông tin từ Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, công tác chuẩn bị quy hoạch phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đang được triển khai tại nhiều tuyến đường sắt, nhà ga và đầu mối giao thông trên địa bàn Thành phố.

Trong đó, tiến độ đang được đẩy nhanh tại tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương. Ranh giới quy hoạch TOD dọc tuyến đã được UBND TP.HCM phê duyệt. Hồ sơ quy hoạch hiện được hoàn thiện, dự kiến trình thẩm định và phê duyệt trong tháng 12/2026.

Tại khu vực ga Thủ Thiêm, ranh giới TOD cũng đã được phê duyệt. Thành phố dự kiến hoàn thành thẩm định, phê duyệt quy hoạch trong khoảng tháng 12/2026 đến tháng 1/2027.

Đối với ga Bình Khánh và tuyến Tham Lương - Củ Chi, báo cáo rà soát ranh giới TOD dự kiến hoàn thành trong quý IV/2026, trước khi thực hiện các bước tiếp theo để phê duyệt quy hoạch trong giai đoạn quý I - III/2027.

Tại Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, Thành phố đang lấy ý kiến về ranh giới TOD, dự kiến trình phê duyệt trong tháng 10/2026. Quy hoạch các khu vực TOD dọc tuyến dự kiến được phê duyệt trong quý I - II/2027.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ cũng đang được rà soát ranh giới, với kế hoạch hoàn thành việc lập và phê duyệt quy hoạch TOD trong khoảng quý I - III/2027.

Ngoài các khu vực trên, Thành phố đang chuẩn bị báo cáo rà soát ranh giới TOD đối với các tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, Metro số 4, giai đoạn 1 Metro số 6, Suối Tiên - Thành phố mới Bình Dương và tuyến đường sắt đô thị số 2 đoạn Thành phố Thủ Dầu Một - TP.HCM. Công việc này dự kiến thực hiện trong quý IV/2026, làm cơ sở triển khai đồng bộ quy hoạch TOD sau khi phương án các tuyến đường sắt được phê duyệt.

Cùng với xác định ranh giới và tiến độ quy hoạch, TP.HCM cũng định hình cách thức tổ chức không gian đô thị tại các khu vực TOD nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất gắn với hệ thống đường sắt.

Các khu vực quanh ga được định hướng bố trí đất và công trình hỗn hợp, kết hợp các chức năng nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng.

Giao thông công cộng giữ vai trò chủ đạo trong tổ chức không gian. Hệ thống đi bộ, đường dành cho xe đạp và các phương thức kết nối khác được tổ chức theo hướng tạo điều kiện tiếp cận nhà ga thuận tiện, an toàn.

Tuy nhiên, quy mô phát triển tại từng khu vực phải phù hợp với khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Thành phố đồng thời định hướng khai thác giá trị gia tăng của đất đai, không gian ngầm và không gian trên cao, gắn với các yêu cầu về phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, quá trình triển khai TOD đang đặt ra nhiều thách thức khi Thành phố đồng thời thúc đẩy phát triển mạng lưới đường sắt đô thị với tiến độ lớn.

Một trong những áp lực đáng kể là mục tiêu hoàn thành 8 tuyến, đoạn tuyến đường sắt ưu tiên trong 4 năm tới. Điều này đòi hỏi công tác quy hoạch TOD phải được triển khai song hành để bảo đảm không gian đô thị quanh các tuyến đường sắt được phát triển đồng bộ.

Giải phóng mặt bằng cũng là một trong những khâu có nguy cơ ảnh hưởng tới tiến độ. Đặc biệt, các tuyến xuyên tâm đi qua khu vực nội đô có mật độ dân cư cao có thể phát sinh nhiều khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Bài toán nguồn lực cũng đặt ra yêu cầu lớn khi Thành phố vừa phải bố trí vốn đầu tư công, vừa huy động nguồn vốn theo phương thức đối tác công tư để phát triển mạng lưới đường sắt và các khu vực TOD.