Tại báo cáo vừa công bố, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM cho rằng, bên cạnh những kết quả đạt được thì việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn Thành phố vẫn còn nhiều hạn chế cần được tháo gỡ.

Đó là, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động của cấp xã được mở rộng, song thẩm quyền, nguồn lực, cơ chế phối hợp và hệ thống dữ liệu chưa được hoàn thiện tương ứng. Nhiều nội dung về thống kê, theo dõi tai nạn lao động, phối hợp kiểm tra, tiếp nhận thông tin, xử lý vụ việc phát sinh.. chưa được hướng dẫn cụ thể, dẫn đến lúng túng trong quá trình thực hiện.

Thứ hai, công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp còn có khoảng trống nhất định giữa yêu cầu quản lý địa bàn và thẩm quyền quản lý chuyên ngành. Chính quyền phường không trực tiếp quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong khu công nghiệp, trong khi Hepza (Ban quản lý các khu chế xuất và khu công nghiệp Thành phố) có số lượng doanh nghiệp rất lớn, nguồn lực kiểm tra, giám sát còn hạn chế. Việc nắm bắt đầy đủ, kịp thời tình hình chấp hành pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp vì vậy còn gặp khó khăn, nhất là khi phát sinh tai nạn lao động, tranh chấp lao động hoặc vụ việc cần phối hợp nhiều cơ quan.

Một góc nhà xưởng doanh nghiẹp cơ khí (ảnh HV- minh họa)

Tiếp đến là nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp gia công, cơ sở thuê kho xưởng, hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chưa quan tâm đúng mức đến công tác an toàn, vệ sinh lao động. Việc xây dựng và duy trì hệ thống quản lý an toàn, vệ sinh lao động; tự kiểm tra, đánh giá nguy cơ, rủi ro; xây dựng phương án ứng phó sự cố; cải thiện điều kiện lao động; tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và khám sức khỏe định kỳ tại một số nơi chưa được thực hiện thường xuyên, đầy đủ. Một số doanh nghiệp vẫn xem an toàn, vệ sinh lao động là chi phí phát sinh mà chưa phải là điều kiện bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định và phát triển bền vững.

Một số quy định về huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và các quy định liên quan còn có những điều khoản chưa thật sự phù hợp với thực tiễn tổ chức sản xuất. Có trường hợp người lao động phải tham gia nhiều nội dung huấn luyện khác nhau trong cùng thời điểm, thậm chí có nội dung trùng lặp do các văn bản chuyên ngành quy định chồng lấn, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong tổ chức thực hiện.

Việc nhận diện ngành nghề, lĩnh vực, cơ sở có nguy cơ cao về tai nạn lao động chủ yếu vẫn dựa trên phương thức quản lý truyền thống, chưa chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, cảnh báo sớm, phòng ngừa từ xa. Trong khi đó, quá trình tự động hóa, chuyển đổi số, sử dụng máy móc, thiết bị mới, hóa chất, dây chuyền công nghệ mới làm phát sinh nguy cơ mới nhưng hướng dẫn chuyên môn về an toàn cho các mô hình sản xuất mới chưa đầy đủ.

Một xưởng chế tạo cơ khí của doanh nghiệp (ảnh minh họa)

Từ đó Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động theo hướng đồng bộ, khả thi, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu chuyển đổi số, quản trị rủi ro, phát triển các hình thức việc làm mới và thực tiễn quản lý tại các đô thị lớn, địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất và lực lượng lao động đông.

Nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền cấp xã trong công tác quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động. Việc mở rộng trách nhiệm cần đi đôi với cơ chế bảo đảm về thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, nhân sự và quy trình phối hợp.

Nghiên cứu hoàn thiện chính sách đối với lao động khu vực phi chính thức, lao động thời vụ, lao động làm việc thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ, hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất nhỏ lẻ; tạo điều kiện để các nhóm đối tượng này được tiếp cận đầy đủ hơn với thông tin pháp luật, huấn luyện, tư vấn, hỗ trợ phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và cải thiện điều kiện làm việc. 

Nghiên cứu chuyển mạnh phương thức quản lý từ xử lý sự cố sang quản trị rủi ro, bổ sung quy định về nhận diện, đánh giá, phân loại ngành nghề, lĩnh vực, cơ sở có nguy cơ cao; khuyến khích ứng dụng công nghệ số, cảm biến, camera thông minh, hệ thống cảnh báo, phần mềm quản lý an toàn lao động và các công cụ hỗ trợ dự báo, phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.