Chùa Keo, tên chữ là Thần Quang Tự được xây dựng vào năm 1632 mang dáng dấp kiến trúc “nội công ngoại quốc” độc đáo, với 17 công trình, 128 gian, tiền Phật - hậu Thánh, thể hiện rõ triết lý dung hòa giữa đạo và đời, giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Nguồn gốc của ngôi chùa gắn liền với Thiền sư Dương Không Lộ, vị Quốc sư triều Lý nổi tiếng với đạo hạnh và tài năng phi thường.

Tương truyền, ông là người đã chữa khỏi bệnh cho vua Lý Thánh Tông, được phong làm Quốc sư, góp phần hộ quốc an dân. Sau khi viên tịch năm 1094, Thiền sư được nhân dân tôn làm Đức Thánh Không Lộ và lập đền thờ phụng. Từ đó, lễ hội chùa Keo ra đời, trở thành nghi lễ dân gian mang đậm dấu ấn Phật giáo Việt Nam.

Ông Trần Quốc Toản, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Hưng Yên chúc mừng khai mạc Lễ hội chùa Keo 2025

Năm 2012, chùa Keo được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt; năm 2017, lễ hội chùa Keo được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; và đến năm 2021, hương án chùa Keo được công nhận là bảo vật quốc gia - chuỗi danh hiệu ấy không chỉ khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của di tích mà còn là niềm tự hào lớn lao của người dân nơi đây.

Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Nguyễn Khắc Thận đánh trống khai hội chùa Keo mùa thu 2025

Năm nay, lễ hội chùa Keo mùa thu được tổ chức từ ngày 30/10 đến 4/11 (tức 10–15/9 âm lịch năm Ất Tỵ), do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hưng Yên chủ trì. Các nghi lễ cổ truyền như lễ khai chỉ, lễ rước Đức Thánh, múa rối chầu Thánh, múa ếch vồ, chèo trải cạn chầu Thánh, đêm hội hoa đăng… đều được phục dựng và thực hành nghiêm trang, đúng với truyền thống hàng trăm năm. Mỗi nghi lễ là một câu chuyện, một biểu tượng của niềm tôn kính và lòng biết ơn đối với Đức Thánh Không Lộ, đồng thời phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân vùng châu thổ Bắc Bộ.

Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Ánh sáng Thần Quang" khai mạc lễ hội chùa Keo mùa thu năm 2025

Điểm nhấn đặc biệt của mùa lễ hội năm nay là chương trình nghệ thuật khai hội mang tên “Ánh sáng Thần Quang”, lấy cảm hứng từ pháp hiệu của Thiền sư Dương Không Lộ - bậc Quốc sư khai sáng đạo Phật thiền phái Việt Nam. Chương trình được dàn dựng công phu với ba phần biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống như chèo, múa rối, bơi chải cạn, múa ếch vồ, tái hiện sinh động những tích truyện, hình ảnh gắn liền với chùa Keo và Đức Thánh Không Lộ.

Không chỉ có phần lễ trang nghiêm, phần hội năm nay còn rộn rã sắc màu văn hóa dân gian. Trên bến nước, dưới sân chùa, các trò chơi truyền thống như thi têm trầu cánh phượng, đua thuyền hát hội, giao lưu các câu lạc bộ chèo, múa rối nước, hát trống quân… được tổ chức sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách. Đây là dịp để cộng đồng cùng hòa mình vào không gian văn hóa cổ truyền, cảm nhận nhịp sống dung dị mà đằm sâu của người dân đồng bằng.