Hơn 30 năm của mạng 2G

2G từng là nền tảng quan trọng đưa dịch vụ điện thoại di động trở thành một phần phổ biến trong đời sống người dân Việt Nam.

Sau hơn ba thập kỷ, công nghệ này đang đi đến điểm kết thúc khi nhu cầu sử dụng dữ liệu di động ngày càng tăng, trong khi các thế hệ mạng mới như 4G và 5G đã trở thành hạ tầng chủ đạo.

Theo lộ trình của cơ quan quản lý, từ 0h ngày 16/9/2026, các nhà mạng sẽ tắt hoàn toàn trạm phát sóng và tần số 2G trên phạm vi cả nước. Như vậy, ngày 15/9 là thời điểm cuối cùng hệ thống GSM được phép sử dụng theo lộ trình hiện hành.

Quá trình này thực tế đã được triển khai theo từng bước. Từ năm 2024, các nhà mạng đã ngừng cung cấp dịch vụ cho các thiết bị chỉ hỗ trợ 2G (2G Only), đồng thời thúc đẩy người dùng chuyển sang các thiết bị 4G hoặc cao hơn.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, mạng 2G vẫn được duy trì để phục vụ một số thuê bao sử dụng thiết bị 3G, 4G nhưng chưa hỗ trợ VoLTE. Mục tiêu của cách tiếp cận này là tạo khoảng thời gian để người dùng và doanh nghiệp hoàn tất quá trình chuyển đổi, hạn chế nguy cơ gián đoạn liên lạc.

Từ 0h ngày 16/9/2026, các nhà mạng sẽ tắt hoàn toàn trạm phát sóng và tần số 2G trên phạm vi cả nước.

Không chỉ là tắt một công nghệ cũ

Việc dừng 2G không đơn thuần là loại bỏ một thế hệ công nghệ đã cũ khỏi hệ thống viễn thông. Một trong những ý nghĩa quan trọng nhất là giải phóng và tái phân bổ nguồn tài nguyên tần số từng được sử dụng cho GSM.

Tại cuộc đấu giá băng tần 900 MHz diễn ra ngày 9/9/2026, ba doanh nghiệp gồm VNPT, Viettel và Vietnamobile đã lần lượt trúng quyền sử dụng ba cặp khối băng tần 900 MHz, với tổng số tiền hơn 3.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, đây chính là nhóm băng tần từng được sử dụng từ những ngày đầu triển khai mạng 2G tại Việt Nam. Sau khi 2G được dừng, băng tần 900 MHz được quy hoạch lại cho các công nghệ 4G/5G và được đưa ra đấu giá.

Điều này cho thấy việc tắt 2G gắn trực tiếp với bài toán quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên tần số.

Trong bối cảnh nhu cầu kết nối dữ liệu ngày càng tăng, mỗi MHz tần số được khai thác hiệu quả hơn có thể giúp các nhà mạng mở rộng dung lượng, cải thiện vùng phủ và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4G vẫn là nền tảng chính

Trong thực tế, 4G vẫn giữ vai trò nền tảng của mạng di động phổ cập trong nhiều năm tới. Các nhà mạng vừa mở rộng 5G, vừa tiếp tục đầu tư và tối ưu mạng 4G để bảo đảm vùng phủ và chất lượng dịch vụ.

Trước đây, lãnh đạo Viettel từng nhận định 4G vẫn sẽ là mạng chủ đạo trong một thời gian dài, trong khi 5G từng bước đảm nhận các nhu cầu về tốc độ cao, độ trễ thấp và những dịch vụ mới.

Đây cũng là lý do việc tái sử dụng các băng tần thấp sau khi dừng 2G có ý nghĩa đặc biệt. Những băng tần này có khả năng phủ sóng rộng, xuyên vật cản tốt hơn so với các băng tần cao, qua đó hỗ trợ nhà mạng mở rộng vùng phủ 4G/5G, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng có mật độ dân cư thấp.

Người dùng cần lưu ý gì?

Đối với phần lớn người sử dụng smartphone hiện nay, việc tắt 2G không tạo ra thay đổi lớn nếu thiết bị đã hỗ trợ 4G hoặc 5G và thuê bao được nhà mạng chuyển đổi phù hợp.

Tuy nhiên, những thiết bị chỉ hỗ trợ 2G đã bị loại khỏi mạng từ giai đoạn trước. Người sử dụng điện thoại cũ cần kiểm tra khả năng hỗ trợ 4G của thiết bị và khả năng thực hiện cuộc gọi trên nền 4G.

Một vấn đề đáng chú ý là không phải điện thoại được quảng cáo có “4G” đều bảo đảm trải nghiệm liên lạc đầy đủ sau khi 2G bị tắt. Khả năng hỗ trợ VoLTE và tương thích với mạng của nhà cung cấp dịch vụ là những yếu tố cần được quan tâm.

Vì vậy, với những người vẫn đang sử dụng điện thoại đời cũ, việc kiểm tra thiết bị, SIM và dịch vụ thoại trước thời điểm tắt mạng là cần thiết để tránh mất liên lạc.

Vẫn có ngoại lệ ở một số khu vực đặc thù

Việc tắt 2G được thực hiện trên phạm vi toàn quốc, nhưng một số khu vực đặc biệt vẫn được áp dụng cơ chế riêng.

Theo thông tin của cơ quan quản lý, việc duy trì hệ thống GSM có thể được thực hiện trong các trường hợp cung cấp dịch vụ tại khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và nhà giàn DK. Đây là những khu vực có yêu cầu đặc thù về bảo đảm thông tin liên lạc.

Ngoài ra, quá trình chuyển đổi cũng đòi hỏi các nhà mạng phải bảo đảm vùng phủ 4G/5G thay thế phù hợp, đặc biệt tại các khu vực mà người dân có khả năng phụ thuộc nhiều hơn vào các thiết bị di động phổ thông.

Đây là điểm quan trọng bởi mục tiêu của việc tắt công nghệ cũ không chỉ là nâng cấp hạ tầng, mà còn phải bảo đảm người dân không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi.

Từ 2G đến 5G: tái cấu trúc hạ tầng di động

Việc tắt hoàn toàn 2G đánh dấu một bước chuyển mang tính cấu trúc đối với ngành viễn thông Việt Nam.

Trong hơn 30 năm, mạng 2G đã hoàn thành vai trò lịch sử trong việc phổ cập thông tin di động. Nhưng khi nhu cầu của nền kinh tế chuyển từ thoại và tin nhắn sang dữ liệu, điện toán đám mây, IoT, video trực tuyến, AI và các dịch vụ số, việc tiếp tục duy trì một mạng công nghệ cũ đồng nghĩa với việc phải phân bổ nguồn lực cho nhiều thế hệ hạ tầng cùng lúc.

Sau khi 2G được tắt, tài nguyên tần số và hạ tầng liên quan có thể được tái quy hoạch, giúp các nhà mạng tập trung hơn vào 4G và 5G. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của quá trình hiện đại hóa mạng viễn thông.

Cuộc đấu giá băng tần 900 MHz vừa diễn ra là một minh chứng rõ cho quá trình này. Từ một nguồn tài nguyên gắn với mạng 2G, băng tần được đưa trở lại thị trường và phân bổ cho các doanh nghiệp để triển khai các công nghệ di động mới.

Như vậy, thời điểm 15/9/2026 không chỉ là dấu mốc kết thúc một công nghệ đã đồng hành với người Việt hơn ba thập kỷ. Quan trọng hơn, đây là điểm chuyển tiếp để hạ tầng viễn thông bước sang một giai đoạn mới, trong đó 4G tiếp tục đóng vai trò nền tảng, 5G mở rộng không gian phát triển và tài nguyên tần số được kỳ vọng khai thác hiệu quả hơn.

Từ 0h ngày 16/9, cuộc gọi trên mạng 2G sẽ trở thành một phần của lịch sử viễn thông Việt Nam. Thách thức tiếp theo của các nhà mạng là biến nguồn lực được giải phóng từ công nghệ cũ thành năng lực kết nối mới, với chất lượng cao hơn, vùng phủ rộng hơn và khả năng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nền kinh tế số.