Dự thảo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm gan vi rút B năm 2026 của Bộ Y tế có nhiều thay đổi quan trọng so với hướng dẫn năm 2019. Từ mở rộng chỉ định điều trị, cập nhật thuốc cho trẻ em và thai phụ đến tăng cường phát hiện sớm, dự phòng lây truyền mẹ con và phân cấp quản lý người bệnh về tuyến cơ sở, những cập nhật mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mục tiêu loại trừ viêm gan vi rút B vào năm 2030.

Sau gần 7 năm áp dụng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm gan vi rút B ban hành năm 2019, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo hướng dẫn mới năm 2026 với nhiều cập nhật quan trọng dựa trên các khuyến cáo mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Hiệp hội Nghiên cứu Gan châu Âu (EASL), Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và nhiều tổ chức chuyên ngành quốc tế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là bổ sung hướng dẫn xét nghiệm nhằm phát hiện sớm người nhiễm viêm gan B. Nội dung này chưa được đề cập trong hướng dẫn năm 2019 nhưng nay được đưa vào nhằm tăng cường sàng lọc, phát hiện sớm và kết nối người bệnh với hệ thống điều trị.

Việc cập nhật này phù hợp với hướng dẫn xét nghiệm viêm gan vi rút B, C của Bộ Y tế năm 2020 cũng như khuyến cáo của WHO năm 2026 và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ năm 2023.

Dự thảo năm 2026 cũng mở rộng đáng kể tiêu chuẩn điều trị. Nếu như hướng dẫn năm 2019 yêu cầu người bệnh có men gan ALT tăng gấp đôi giới hạn bình thường, đồng thời HBV DNA trên 20.000 IU/ml đối với trường hợp HBeAg dương tính hoặc trên 2.000 IU/ml với trường hợp HBeAg âm tính thì dự thảo mới áp dụng tiêu chí linh hoạt hơn.

Theo đó, người bệnh có xơ hóa gan từ F2 trở lên sẽ được xem xét điều trị bất kể mức ALT hay HBV DNA. Ngưỡng ALT cũng được điều chỉnh theo tiêu chuẩn lớn hơn giới hạn trên bình thường và chỉ cần HBV DNA trên 2.000 IU/ml mà không phụ thuộc tình trạng HBeAg. Đặc biệt, dự thảo còn mở rộng điều trị cho các nhóm đồng nhiễm, đồng mắc hoặc có nguy cơ cao tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào gan.

Những thay đổi này phù hợp với khuyến cáo mới nhất của WHO năm 2024, góp phần tăng cơ hội điều trị sớm, hạn chế tiến triển sang xơ gan và ung thư gan.

Về thuốc điều trị, dự thảo năm 2026 cập nhật nhiều chỉ định mới dựa trên các bằng chứng khoa học và dữ liệu an toàn đã được tích lũy trong những năm gần đây.

Nếu như hướng dẫn năm 2019 chưa khuyến cáo sử dụng Tenofovir alafenamide (TAF) cho phụ nữ mang thai và người bệnh xơ gan mất bù do chưa đủ dữ liệu thì dự thảo mới cho phép sử dụng thuốc này ở các nhóm đối tượng trên. Bên cạnh đó, TAF được mở rộng chỉ định cho trẻ từ 6 tuổi trở lên và có cân nặng trên 25kg, trong khi trước đây chỉ áp dụng cho trẻ trên 12 tuổi.

Đối với Tenofovir disoproxil fumarate (TDF), dự thảo mới cho phép sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi theo cân nặng thay vì giới hạn trên 12 tuổi như trước đây. Những cập nhật này dựa trên khuyến cáo của WHO năm 2024, EASL năm 2025 cùng các phê duyệt của FDA Hoa Kỳ và Cơ quan Dược phẩm châu Âu.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là dự phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con. Hướng dẫn năm 2019 khuyến cáo dự phòng bằng TDF từ tuần thai thứ 24. Trong khi đó, dự thảo năm 2026 cho phép sử dụng TDF hoặc TAF từ tuần thai thứ 14, giúp kéo dài thời gian dự phòng và tăng hiệu quả giảm lây truyền dọc.

Dự thảo cũng cập nhật chi tiết hơn về dự phòng tái hoạt viêm gan B ở người bệnh hóa trị liệu hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Những nội dung này được xây dựng cụ thể, dễ áp dụng trong thực hành lâm sàng theo khuyến cáo của Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ năm 2025.

Bên cạnh đó, phần theo dõi điều trị cũng được chỉnh sửa theo hướng cụ thể và chặt chẽ hơn, giúp bác sĩ dễ dàng đánh giá đáp ứng điều trị, phát hiện sớm kháng thuốc và quản lý người bệnh lâu dài. Các cập nhật này tham khảo hướng dẫn xét nghiệm của WHO năm 2026 và Hiệp hội Nghiên cứu bệnh gan Hoa Kỳ.

Một thay đổi mang tính chiến lược của dự thảo năm 2026 là bổ sung cơ chế tích hợp, kết nối và chuyển gửi người bệnh giữa các tuyến y tế. Theo đó, hệ thống quản lý và điều trị viêm gan B sẽ được phân cấp mạnh hơn về y tế cấp ban đầu và y tế cơ bản, đồng thời đồng bộ với cơ chế chi trả của Bảo hiểm y tế.

Theo mô hình mới, những người bệnh viêm gan B đang điều trị ổn định, tuân thủ thuốc tốt, không có dấu hiệu kháng thuốc và chưa xuất hiện xơ gan mất bù có thể được quản lý hoàn toàn tại trung tâm y tế tuyến huyện hoặc trạm y tế xã.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên mà còn tạo điều kiện để người bệnh được tiếp cận điều trị lâu dài ngay tại địa phương, giảm chi phí đi lại và tăng khả năng tuân thủ điều trị.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung nhiều nội dung chi tiết hơn về dự phòng viêm gan B trong cộng đồng theo khuyến cáo của WHO năm 2024 và ý kiến chuyên môn của Cục Phòng bệnh.