Danh mục các dự án phát triển phương tiện đường sắt giai đoạn 2012 - 2015 kèm theo Quyết định số 682/QĐ-TTg ngày 07/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ, mục dự án đầu tư toa xe chỉ được đầu tư đóng mới toa xe, không có danh mục đầu tư toa xe đã qua sử dụng

Cụ thể, Ban Cán sự Đảng Bộ GTVT đã họp và có Nghị quyết về các vấn đề liên quan đến chủ trương đầu tư, nhập khẩu toa xe hàng đã qua sử dụng tại Tổng công ty Đường sắt VN. Căn cứ Nghị quyết của Ban Cán sự, Bộ GTVT nghiêm khắc phê bình Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt VN do có thiếu sót trong quá trình chỉ đạo việc xem xét nhập khẩu toa xe hàng đã qua sử dụng, trong ứng xử, trả lời cơ quan báo chí và báo cáo Bộ GTVT.

Bộ GTVT yêu cầu Hội đồng thành viên, Ban Điều hành Tổng công ty Đường sắt VN nghiêm túc tổ chức kiểm điểm lại, với tinh thần thực sự cầu thị,  nhìn nhận rõ những thiếu sót, khuyết điểm, xác định rõ trách nhiệm của tập thể và từng cá nhân để rút ra bài học sâu sắc. Khẩn trương thực hiện các chỉ đạo của Ban Cán sự đảng Bộ GTVT trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty trong thời gian tới.

Trước đó, qua đánh giá của Tổ công tác được thành lập theo Quyết định số 480/QĐ-BGTVT ngày 15/02/2016 của Bộ Giao thông vận tải nhận thấy: Tại Danh mục các dự án phát triển phương tiện đường sắt giai đoạn 2012-2015 kèm theo  Quyết định số 682/QĐ-TTg ngày 07/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ, mục dự án đầu tư toa xe chỉ được đầu tư đóng mới toa xe, không có danh mục đầu tư toa xe đã qua sử dụng. Tuy nhiên, Tổng công ty ĐSVN, Công ty TNHH MTV Vận tải đường sắt Hà Nội và các đơn vị có liên quan đã có chủ trương thực hiện việc khảo sát, nghiên cứu mua toa xe đã qua sử dụng khi chưa có sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Giao thông vận tải. Đồng thời, cung cấp thông tin cho cơ quan ngôn luận không đầy đủ, thiếu chính xác nên đã gây dư luận hiểu lầm, ảnh hưởng đến uy tín của ngành và Bộ Giao thông vận tải.

Vụ việc này được bắt đầu khi vào tháng 1/2016, Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội đã có văn bản gửi thẳng lên Bộ Khoa học và Công nghệ cùng với Bộ Giao thông Vận tải đề nghị hướng dẫn đơn vị này mua, nhập khẩu lô toa xe hàng cũ từ Trung Quốc để khai thác trong nước.

Trước đó, doanh nghiệp này đã nhận được sự chấp thuận của Công ty mẹ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam về chủ trương mua lại 164 toa xe cũ từ Trung Quốc.

Đáng chú ý trong số này có tới 120 toa được đóng từ hơn 20 năm trước. Còn gần 20 toa mới nhất trong lô hàng cũng đã có tuổi đời 12 năm.

Đây đều là những toa xe được sử dụng trên đường ray khổ 1.000mm nên theo ngành đường sắt là phù hợp với điều kiện hạ tầng trong nước.

Theo công ty, từ giữa năm ngoái, công ty mẹ Đường sắt Việt Nam cũng đã có văn bản gửi Cục Đường sắt Côn Minh và giao cho hai công ty con là TNHH MTV Đường sắt Hà Nội và Công ty Cổ phần Vận tải và Thương mại Đường sắt đứng ra thương thảo với đối tác và xúc tiến thủ tục hợp đồng.

Đại diện doanh nghiệp khẳng định các mặt hàng kể trên không nằm trong danh mục các loại vật tư đã qua sử dụng thuộc diện cấm nhập khẩu của Nghị định 187.

Trong khi đó, Thông tư 20 mà Bộ Khoa học Công nghệ ban hành quy định điều kiện các mặt hàng cũ được nhập khẩu đã được chính cơ quan này hủy bỏ và Thông tư 23 mới thay thế văn bản này phải tới 1/7/2016 mới có hiệu lực.