Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng: Chủ động kiến tạo không gian cho những động lực tăng trưởng mới bứt phá

Ngành tài chính không ngừng nỗ lực, phát huy trí tuệ tập thể, đoàn kết và đổi mới sáng tạo trong công tác xây dựng và thực thi pháp luật, nhằm tạo dựng hệ thống chính sách tài chính, ngân sách ổn định và đồng bộ.

TIN LIÊN QUAN

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tham luận - Ảnh TTXVN.

Ngành Tài chính không chỉ quản lý tốt những gì đang có, mà sẽ chủ động sáng tạo, kiến tạo không gian cho những động lực tăng trưởng mới bứt phá, góp phần đưa đất nước tiến vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Thông điệp trên được Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh khi trình bày tham luận về “Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động, sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững” tại Đại hội XIV của Đảng, chiều 21/1.

Chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện

Nhìn lại nhiệm kỳ qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, Đảng ủy Bộ Tài chính đã lãnh đạo toàn ngành đổi mới tư duy, tập trung nguồn lực cao nhất, tạo chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện trong xây dựng và hoàn thiện thể chế.

Bộ Tài chính đã trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68- NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, trình ban hành và ban hành theo thẩm quyền 929 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 65 Luật, Nghị quyết của Quốc hội để tháo gỡ các điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế,

Những văn bản, chính sách đã ban hành tập trung vào 3 lĩnh vực chính.

Một là, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực xã hội nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua sửa đổi căn bản pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, quản lý vốn nhà nước, quy hoạch... Cắt giảm tối đa điều kiện kinh doanh, trao quyền chủ động cho địa phương và doanh nghiệp, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm; Cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý để nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước, giảm thời gian, chi phí, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của các dự án tồn đọng, kéo dài, xây dựng hành lang pháp lý gắn với các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới.

Hai là, huy động và quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia: Tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế theo hướng đơn giản, hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế; đổi mới tư duy quản lý thuế từ “quản lý” sang “phục vụ”, gắn với chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Qua đó, vừa huy động hiệu quả nguồn lực lớn nhất từ trước đến nay cho NSNN; vừa miễn, giảm, giãn, hoãn tối đa các loại thuế, phí nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp sau đại dịch Covid-19, giúp nuôi dưỡng nguồn thu và định hướng phát triển các lĩnh vực ưu tiên, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, phấn đấu phát triển kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP vào 2030 theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Trong quản lý chi, hệ thống pháp luật về NSNN, đầu tư công, đấu thầu, nợ công... được sửa đổi gắn với tái cơ cấu NSNN, phát huy vai trò dẫn dắt của nguồn lực tài chính quốc gia, thúc đẩy nguồn lực xã hội. Cắt giảm triệt để chi thường xuyên, tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội; đầu tư có trọng tâm, trọng điểm taọ đột phá rõ nét về hạ tầng; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thực hiện chương trình phục hồi kinh tế để chống suy thoái sau đại dịch.

Ba là, phát triển thị trường vốn và kiến tạo khuôn khổ cho các mô hình kinh tế mới: chủ động xây dựng khung khổ pháp lý đồng bộ gắn với xu thế phát triển của thời đại. Các mô hình kinh tế mới như Trung tâm tài chính quốc tế, thị trường chứng khoán, thí điểm thị trường tài sản mã hóa, khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới… vừa thu hút vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao vừa nâng cao năng lực nội tại của nền kinh tế nhằm phát triển nhanh và bền vững, gắn liền với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; thiết lập các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm tạo không gian cho các mô hình kinh doanh mới phát triển an toàn, minh bạch.

Người đứng đầu ngành tài chính khái quát, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương, sự ủng hộ của cả cộng đồng doanh nghiệp và người dân, các thể chế về tài chính và ngân sách đã góp phần giúp đất nước ta đạt được các kết quả vượt trội về kinh tế, tài chính - ngân sách như tại các báo cáo trình Đại hội.

Nổi bật là quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp tăng 37,6% so với đầu nhiệm kỳ. Thu NSNN cả giai đoạn ước đạt gần 9,9 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu và gấp 1,4 lần giai đoạn trước. Tổng vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55% so với giai đoạn trước. Thị trường chứng khoán được nâng hạng, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng khoảng 2,3 lần so với đầu năm 2020. Thành lập và đưa vào vận hành Trung tâm tài chính quốc tế, các khu thương mại tự do thế hệ mới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng

Sáu nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế về tài chính và ngân sách

Nêu rõ 2026-2030 là giai đoạn nước ta tăng tốc, bứt phá, bước vào kỷ nguyên mới để hiện thực hoá khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Bộ trưởng cho biết, Đảng Bộ Bộ Tài chính bày tỏ sự nhất trí cao với các mục tiêu, tầm nhìn, định hướng và nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030 tại dự thảo Nghị quyết, đặc biệt là mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên đồng thời đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững. GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP.

“Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, dự thảo Nghị quyết xác định nhiệm vụ “tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước... trong đó thể chế kinh tế là trọng tâm”. Đây là mệnh lệnh để ngành Tài chính tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm và hành động quyết liệt và mạnh mẽ hơn nữa trong xây dựng và hoàn thiện thể chế, sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn lực tài chính, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Người đứng đầu ngành tài chính cũng nêu 6 giải pháp sẽ tập trung thực hiện.

Một là, tham mưu ban hành ngay toàn bộ các văn bản hướng dẫn các luật, nghị quyết mới được Quốc hội thông qua ngay trong quý I/2026 theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư để đưa các chủ trương, chính sách đột phá của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống nhanh nhất.

Hai là, tham mưu thể chế hóa kịp thời và triển khai hiệu quả các nghị quyết của Đảng về phát triển các thành phần kinh tế. Hiện thực hóa khát vọng phát triển thành hành động và kết quả cụ thể, đẩy mạnh cơ cấu quản trị và vốn tại các doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu quả hoạt động, đặc biệt đầu tư dự án đảm bảo tính dẫn dắt.

Phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đồng thời xác định phát triển kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, có chính sách hỗ trợ, phát triển, mở rộng thị trường cho kinh tế tập thể, hợp tác xã. Thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn đầu tư nước ngoài, từ đó xây dựng củng cố vững chắc nền tảng phát triển đủ sức chống chịu và thích ứng ngày càng hiệu quả với các biến động của thế giới và khu vực, nâng cao tự chủ chiến lược và sức mạnh tổng hợp của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ba là tiếp tục hoàn thiện và thực hiện chính sách tài khóa có chiều sâu, chiều rộng, phối hợp chặt chẽ hài hòa với chính sách tiền tệ và chính sách khác, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao, vừa đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô, tiếp tục tái cơ cấu nâng cao hiệu quả đầu tư công. Tập trung nguồn lực cho các dự án đột phá, chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế, quán triệt tư duy hạch toán kinh tế trong việc lựa chọn và thực hiện dự án. Đảm bảo cả nước không có quá 3.000 dự án sử dụng ngân sách Trung ương, nhằm thu hút dẫn dắt nguồn lực đầu tư của các thành phần kinh tế khác.

Bốn là, phát triển thị trường chứng khoán sâu rộng, hiện đại và hội nhập, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu của nền kinh tế. Xây dựng cơ chế, chính sách thu hút hiệu quả các quỹ đầu tư quốc tế. Tiếp tục hoàn thiện pháp lý để phát triển các mô hình kinh tế mới, sản phẩm tài chính mới như kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn, thị trường các-bon, trái phiếu xanh, tài sản mã hóa...

Năm là, thường xuyên rà soát tổng thể, đánh giá hiệu quả của các chính sách đã ban hành để kịp thời hoàn thiện theo yêu cầu phát triển, nhằm tháo gỡ các nút thắt, thực hiện hiệu quả quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, tăng cường liên kết vùng, liên kết ngành; ứng dụng số hóa toàn trình trong dịch vụ công tài chính, giảm tối đa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh bất hợp lý, đảm bảo môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh để tạo động lực phát triển. Hình thành các vùng kinh tế trọng điểm, cực tăng trưởng, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.

Sáu là, tiếp tục tăng cường truyền thông chính sách, tuyên truyền, phổ biến pháp luật để đưa chính sách vào cuộc sống, tạo sự đồng thuận của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật, tăng cường kỷ luật thực thi chính sách.

“Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại dự thảo Nghị quyết, Đảng ủy Bộ Tài chính xin cam kết và khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất, không ngừng nỗ lực, phát huy trí tuệ tập thể, đoàn kết và đổi mới sáng tạo trong công tác xây dựng và thực thi pháp luật, nhằm tạo dựng hệ thống chính sách tài chính ngân sách ổn định và đồng bộ”, Bộ trưởng nêu rõ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, với tinh thần tự soi tự sửa, Đảng ủy Bộ Tài chính nghiêm túc nhìn nhận còn một số điểm nghẽn cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới, gồm: Một là, làm thế nào để pháp luật về tài chính - ngân sách theo kịp yêu cầu thực tế của cuộc cách mạng KHCN. Hai là năng lực thực thi chính sách chưa đồng đều, một số vấn đề còn chậm giải quyết, hiệu quả sử dụng vốn còn chưa cao; Quy mô thị trường vốn chưa tương xứng với tiềm năng và quy mô nền kinh tế, chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn.