Thay vào đó, đối tượng được đề xuất hưởng chính sách này là nam giới có hai con đẻ và vợ đã qua đời. Thông tin này được ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết tại buổi cung cấp thông tin báo chí về Dự thảo Luật Dân số do Bộ Y tế tổ chức ngày 7/11.

Ông Lê Thanh Dũng cho biết, Việt Nam là quốc gia đầu tiên trên thế giới xây dựng Luật Dân số, hướng tới đáp ứng tối đa nhu cầu của người dân dù không thể bao quát mọi mong muốn của hơn 100 triệu người.

Trong quá trình xây dựng, ban soạn thảo đã tiếp nhận rất nhiều ý kiến đóng góp để luật sớm hoàn thiện và đi vào cuộc sống. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn là chính sách ưu tiên mua nhà ở xã hội.

Theo ông Dũng, Dự thảo trước đây quy định phụ nữ sinh đủ hai con hoặc nam giới có hai con đẻ mà không có vợ hoặc vợ đã qua đời sẽ được ưu tiên hưởng chính sách này nhằm giảm gánh nặng về nhà ở, tạo điều kiện chăm sóc, nuôi dạy con cái.

Tuy nhiên, qua góp ý, nhiều ý kiến cho rằng quy định này có thể tạo kẽ hở pháp lý khi có trường hợp ly hôn giả để được hưởng chính sách. Để tránh lợi dụng, phiên bản mới nhất của dự thảo đã được chỉnh sửa, chỉ còn quy định nam giới có hai con đẻ, vợ qua đời mới được ưu tiên mua nhà ở xã hội. Nam giới có hai con đẻ mà không có vợ do ly hôn sẽ không còn nằm trong diện ưu tiên.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng bổ sung quy định ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với phụ nữ sinh đủ hai con hoặc nam giới nuôi hai con mà vợ đã mất.

Bà Đặng Quỳnh Thư, Trưởng phòng Quy mô dân số và Kế hoạch hóa gia đình (Cục Dân số) cho biết, phụ nữ sinh đủ hai con hiện đã thuộc đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội theo quy định hiện hành. Bà Thư chia sẻ, hiện quỹ nhà xã hội còn hạn chế nên việc tiếp cận vẫn khó khăn. Tuy nhiên, trong tương lai khi quỹ nhà tăng, việc đưa quy định này vào luật sẽ giúp các gia đình sinh đủ hai con có thêm cơ hội được mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Dự thảo cũng bổ sung chính sách hỗ trợ sinh con và thời gian nghỉ thai sản.

Cụ thể, phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng thay vì 6 tháng như hiện nay, nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ dân tộc thiểu số hoặc sống tại địa phương có mức sinh thấp sẽ được hỗ trợ tài chính theo chính sách của Nhà nước.

Các địa phương được giao chủ động xây dựng chính sách linh hoạt phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ, như giảm học phí, hỗ trợ giữ trẻ, ưu tiên giáo dục mầm non cho gia đình sinh đủ hai con nhằm giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích các cặp vợ chồng sớm an cư, ổn định cuộc sống.

Theo Phó Cục trưởng Cục Dân số Phạm Vũ Hoàng, Dự thảo Luật Dân số đã chuyển trọng tâm chính sách dân số từ “kế hoạch hóa gia đình” sang “dân số và phát triển”, với bốn nhóm chính sách lớn như duy trì mức sinh thay thế bằng việc tăng thời gian nghỉ thai sản, hỗ trợ tài chính, bổ sung tiêu chí ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội;

Đồng thời giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh bằng cách cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi và khuyến khích đưa quy định không trọng nam hơn nữ vào hương ước, quy ước cộng đồng; thích ứng với già hóa dân số thông qua hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, phát triển nguồn nhân lực và dịch vụ chăm sóc dài hạn; nâng cao chất lượng dân số thông qua tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc, chẩn đoán và điều trị trước sinh, sơ sinh.

Việt Nam đang đối mặt với thách thức mức sinh thấp nhất trong lịch sử. Tại nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh, thành phố lớn như TP.HCM, Đà Nẵng, Thừa Thiên - Huế, Đồng Tháp…, mức sinh trung bình chỉ dưới 1,5 con/phụ nữ, thấp hơn rất nhiều so với mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Tình trạng này kéo dài không chỉ là vấn đề dân số mà còn là thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của quốc gia.

Theo các chuyên gia, mức sinh thấp ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu dân số, làm suy giảm lực lượng lao động trong tương lai, gia tăng tốc độ già hóa và gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội.

Nếu không có chính sách khuyến sinh đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ “già hóa trước khi giàu”, bỏ lỡ cơ hội vàng trong giai đoạn dân số đang ở độ tuổi lao động cao nhất hiện nay.

Chính vì vậy, các chính sách về duy trì mức sinh thay thế được coi là giải pháp cấp thiết nhằm ngăn chặn xu hướng giảm sinh đang lan rộng trên phạm vi toàn quốc, khắc phục tình trạng sinh con muộn, sinh ít hoặc không sinh con.

Việc xây dựng và thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ sinh con, tạo điều kiện cho gia đình trẻ an cư, ổn định cuộc sống và nuôi dạy con cái sẽ là chìa khóa quan trọng giúp Việt Nam giữ vững đà phát triển dân số cân bằng, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong tương lai.