Tỷ lệ đột quỵ vào nhóm cao nhất thế giới

Chuyên gia cho rằng sự chủ quan, kiểm soát kém các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và thói quen ăn mặn là những nguyên nhân chính khiến số ca đột quỵ tại Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Trên toàn cầu, tử vong do bệnh tim mạch chiếm tỷ lệ lớn nhất, nhưng tại khoảng 40% quốc gia, trong đó có Việt Nam và Trung Quốc, đột quỵ vượt lên trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.

PGS-TS. Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam cho biết, Việt Nam thuộc nhóm nước có nguy cơ đột quỵ cao nhất, với tỷ lệ hơn 218 ca/100.000 dân, tương đương trên 200.000 ca mỗi năm.

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim là biến chứng phổ biến nhất của tăng huyết áp. Điều đáng lo ngại là phần lớn ca đột quỵ có thể phòng tránh nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, nhiều người bệnh không tuân thủ điều trị dự phòng. Nhóm nguy cơ cao gồm người bị tăng huyết áp, tăng mỡ máu, đái tháo đường, rung nhĩ…

Không ít bệnh nhân cảm thấy khỏe nên chủ quan, tự ngưng thuốc hoặc mua lại đơn cũ mà không tái khám để điều chỉnh liều, trong khi các bệnh này đòi hỏi điều trị lâu dài, gần như suốt đời.

Nhận thức về nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng Việt Nam vẫn còn thấp. Nhiều bệnh nhân không biết rằng nguyên nhân là do không kiểm soát các bệnh nền, không tuân thủ dùng thuốc, không đo huyết áp tại nhà, thậm chí vẫn hút thuốc lá và sử dụng thực phẩm không tốt cho người bệnh. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy chỉ vài phần trăm bệnh nhân rung nhĩ duy trì dùng thuốc kháng đông, trong khi rung nhĩ là nguyên nhân gây đột quỵ nguy hiểm, với khoảng 75% bệnh nhân đột quỵ do rung nhĩ có nguy cơ tàn phế nặng hoặc tử vong.

Phòng ngừa cách nào?

Hệ thống y tế Việt Nam hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ việc chăm sóc toàn diện cho người bệnh, khiến số ca mắc đột quỵ dự báo sẽ tăng cao trong tương lai. Ngoài ra, việc điều trị các bệnh nền còn chưa nhắm đúng mục tiêu cần đạt, ví dụ bệnh nhân tăng huyết áp từ 160-170 mmHg được điều trị xuống còn 140-150 mmHg nhưng chưa đạt mức cần thiết để phòng ngừa đột quỵ, thông thường dưới 130/80 hoặc 140/90 mmHg tùy từng trường hợp.

Việc tầm soát đột quỵ và các bệnh nguy cơ cao cũng chưa hiệu quả trên toàn quốc do nhiều người chưa hiểu rõ về tầm soát và phòng ngừa, thậm chí cho rằng nếu chụp MRI hay CT sọ não bình thường thì không thể bị đột quỵ.

Phòng ngừa đột quỵ phụ thuộc rất nhiều vào ý thức cộng đồng. Người dân cần đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ…

Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã bị đột quỵ hoặc nhập viện. Thói quen ăn mặn của người Việt là một vấn đề nghiêm trọng, nhiều người thường dùng nước mắm, chấm muối trong bữa ăn, thậm chí cả trái cây và nước dừa cũng chấm muối, cùng với sự gia tăng thức ăn nhanh, thức ăn chế biến sẵn chứa nhiều muối khiến huyết áp khó kiểm soát hơn. Mức tiêu thụ natri trung bình của người Việt vẫn cao hơn nhiều so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Bên cạnh đó, người dân các nước Đông Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, có xu hướng mắc các bệnh lý vữa xơ mạch máu não nhiều hơn, góp phần làm tăng tỷ lệ đột quỵ.

Đối với người từng bị đột quỵ, việc phòng ngừa tái phát là vô cùng quan trọng vì tỷ lệ tái phát có thể lên đến 50-70%, trong khi cơ hội điều trị lần tái phát thấp hơn lần đầu nhiều. Tuy nhiên, việc tuân thủ điều trị sau đột quỵ ở Việt Nam còn rất kém.

Tại các nước phát triển, ý thức người dân và kiểm soát yếu tố nguy cơ rất tốt nên tỷ lệ đột quỵ thấp hơn. Do đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng và tuân thủ điều trị là bài toán cấp thiết cho Việt Nam.

Bác sỹ khuyến cáo mọi người cần khám sức khỏe định kỳ. Nếu phát hiện những thủ phạm chính gây đột quỵ nói chung như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ... cần dùng thuốc kiểm soát lâu dài. Không tự ý ngưng thuốc khi thấy sức khỏe ổn hoặc tự mua thuốc theo đơn cũ. Tránh những yếu tố gây nguy cơ đột quỵ bằng cách ngưng hút thuốc lá, hạn chế bia rượu, kiểm soát cân nặng, dinh dưỡng hợp lý, vận động thể lực đều đặn.