Từ ngày 09/01/2026 vừa qua, Nghị định số 306/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành. Đây là Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 156/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán và Nghị định số 158/2020/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh. 

Liên quan đến thị trường phái sinh, các nội dung sửa đổi của Nghị định số 306 liên quan đến hoạt động của thị trường chứng khoán phái sinh bao gồm: Điều kiện và hồ sơ cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh; Đình chỉ hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh; Điều kiện và hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh; Đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh.  

Liên quan đến điều kiện và hồ sơ cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh, về điều kiện kinh doanh, đối với công ty chứng khoán, Nghị định 306 bỏ 03 điều kiện kinh doanh để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh đối với công ty chứng khoán, bao gồm: “c) Đáp ứng yêu cầu về kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro cho hoạt động kinh doanh chứng khoán theo quy định của pháp luật về hoạt động của công ty chứng khoán; đ) Có tỷ lệ vốn khả dụng đạt tối thiểu 220% liên tục trong 12 tháng gần nhất; thực hiện trích lập đầy đủ các khoản dự phòng theo quy định của pháp luật; h) Không đang trong quá trình tổ chức lại, giải thể, phá sản; không đang trong tình trạng đình chỉ hoạt động, tạm ngừng hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền”. 

Đối với công ty quản lý quỹ, bỏ 02 điều kiện kinh doanh quy định tại điểm đ và h khoản 2 Điều 4, bao gồm “đ) Có tỷ lệ vốn khả dụng đạt tối thiểu 220% liên tục trong 12 tháng gần nhất; thực hiện trích lập đầy đủ các khoản dự phòng theo quy định của pháp luật; h) Không đang trong quá trình tổ chức lại, giải thể, phá sản; không đang trong tình trạng đình chỉ hoạt động, tạm ngừng hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền”. 

Về thành phần hồ sơ, tương ứng với việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, Nghị định số 306 đã bỏ thành phần hồ sơ “Báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính trong 12 tháng gần nhất”, thay thế “Chứng minh nhân dân” bằng“thẻ căn cước” để phù hợp với Luật Căn cước; đồng thời bỏ “chứng chỉ hành nghề kinh doanh chứng khoán, chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh” để phù hợp với Luật giao dịch điện tử.

Ngoài ra, để thực hiện Đề án 06, Nghị định số 306 đã sửa đổi để đảm bảo cá nhân không phải nộp thẻ căn cước hoặc thẻ căn cước công dân hoặc hộ chiếu nếu cá nhân đó sử dụng tài khoản định danh điện tử để giải quyết thủ tục hành chính. Do thông tin về danh tính điện tử, thông tin tích hợp trên căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử có giá trị chứng minh, tương đương với việc cung cấp thông tin hoặc sử dụng, xuất trình giấy tờ, tài liệu có chứa thông tin đó trong thực hiện thủ tục hành chính. Trường hợp hợp đồng lao động chưa được tích hợp thì cá nhân phải nộp hợp đồng lao động.

Về đình chỉ hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh, Nghị định số 306 đã bỏ căn cứ đình chỉ liên quan đến không “Đáp ứng yêu cầu về kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro cho hoạt động kinh doanh chứng khoán theo quy định của pháp luật về hoạt động của công ty chứng khoán; Có tỷ lệ vốn khả dụng đạt tối thiểu 220% liên tục trong 12 tháng gần nhất; thực hiện trích lập đầy đủ các khoản dự phòng theo quy định của pháp luật” đối với công ty chứng khoán và đối với công ty quản lý quỹ cũng bỏ căn cứ đình chỉ tương tự do không “Có tỷ lệ vốn khả dụng đạt tối thiểu 220% liên tục trong 12 tháng gần nhất; thực hiện trích lập đầy đủ các khoản dự phòng theo quy định của pháp luật” trong vòng 06 tháng liên tiếp. 

Liên quan đến điều kiện và hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh, về điều kiện kinh doanh: Đối với công ty chứng khoán, Nghị định số 306 bỏ 03 điều kiện kinh doanh để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh.

Bao gồm: bỏ “Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính năm gần nhất không quá 05 lần; thực hiện trích lập đầy đủ các khoản dự phòng theo quy định của pháp luật”; đồng thời bỏ “Đáp ứng yêu cầu về kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro theo quy định của pháp luật về hoạt động của công ty chứng khoán; Không đang trong quá trình tổ chức lại, giải thể, phá sản; không đang trong tình trạng đình chỉ hoạt động, tạm ngừng hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền” tại điểm g, h khoản 2 Điều 9 Nghị định số 158/2020/NĐ-CP. 

Đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Nghị định số 306 bỏ 02 điều kiện kinh doanh bao gồm: “Đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật về tổ chức tín dụng trong vòng 12 tháng gần nhất” tại điểm c khoản 3 Điều 9 Nghị định số 158/2020/NĐ-CP; đồng thời bỏ “Không đang trong quá trình tổ chức lại, giải thể, phá sản; không đang trong tình trạng đình chỉ hoạt động, tạm ngừng hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền”. 

Về thành phần hồ sơ, Nghị định số 306 bỏ “hoặc tài liệu chứng minh đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài)”, đồng thời bỏ “Quy trình kiểm soát nội bộ, quy trình quản trị rủi ro cho hoạt động cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh” tại điểm d khoản 1 Điều 10 Nghị định số 158/2020/NĐ-CP.

Về đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh, Nghị định 306 đã bỏ căn cứ đình chỉ do không “Đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật về tổ chức tín dụng trong vòng 12 tháng gần nhất” trong vòng 06 tháng liên tiếp đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.