Ảnh minh họa.

Đây là một trong những chỉ đạo của Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Công văn số 3359/VPCP-CN về việc thực hiện Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Theo đó, Phó Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tiếp tục hoàn thiện Báo cáo của Chính phủ; thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Báo cáo gửi các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, bảo đảm nội dung tổng thể, đầy đủ về việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội liên quan đến Dự án, gồm: Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024; Nghị quyết số 227/2025/QH15 ngày 27/6/2025; Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025.

Bộ Xây dựng đồng thời bổ sung, làm rõ và đánh giá kỹ hơn kết quả thực hiện, các khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt theo ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Thông báo số 711/TB-VPQH ngày 3/4/2026; hoàn thành Báo cáo trước ngày 20/4/2026.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ nhằm thúc đẩy phát triển hệ thống đường sắt. Trọng tâm là rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thiện hành lang pháp lý, qua đó tạo nền tảng hình thành mạng lưới đường sắt hiện đại, đồng bộ, phục vụ vận tải hành khách công cộng trên phạm vi cả nước.

Bộ Xây dựng phải đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định.

“Quá trình triển khai phải thực hiện chặt chẽ, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, nhằm bảo đảm chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư”, Phó Thủ tướng lưu ý.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả cũng như các yêu cầu về an ninh, quốc phòng; đồng thời xây dựng bộ giải pháp tổng thể để kiểm soát tiến độ, tập trung vào các khâu then chốt như chuẩn bị đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ.

Các địa phương thuộc phạm vi Dự án phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan trong việc chuẩn bị quỹ đất, thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới.

Trước đó, Văn phòng Quốc hội đã có Thông báo số 711/TB-VPQH ngày 3/4/2026 về ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên quan đến việc thực hiện Nghị quyết số 172/2024/QH15. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong triển khai Dự án với những kết quả bước đầu; tuy nhiên, tiến độ thực tế đang có dấu hiệu chậm so với kế hoạch đề ra.

Để bảo đảm hoàn thành các mục tiêu tại Nghị quyết số 172/2024/QH15, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo một số nhiệm vụ trọng tâm, trong đó tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật; nâng cao trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả; từng bước hình thành mạng lưới đường sắt vận chuyển hành khách công cộng đồng bộ, hiện đại trên phạm vi cả nước.

Cùng với đó, cần quyết liệt đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư; trong quá trình triển khai phải thực hiện chặt chẽ, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý.

Ngoài ra, Chính phủ được yêu cầu chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm tiến độ, hiệu quả, tính khả thi cũng như các yêu cầu về an ninh, quốc phòng trong quá trình triển khai Dự án.

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024, với tổng chiều dài khoảng 1.541 km, kết nối từ Hà Nội đến TP.HCM, đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính. Dự án được đầu tư xây dựng mới toàn tuyến đường đôi, khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục; hệ thống gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa, với phương tiện, thiết bị đồng bộ, hiện đại.

Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1.713.548 tỷ đồng (tương đương 67,34 tỷ USD), sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác, triển khai theo các hình thức đầu tư công, phương thức PPP và đầu tư kinh doanh. Dự án ưu tiên vận chuyển hành khách, đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng quốc phòng, an ninh; dự kiến lập Báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, cơ bản hoàn thành vào năm 2035, với 20 cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ và bảo đảm tính khả thi.

Hiện Bộ Xây dựng đang yêu cầu đơn vị chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoàn thành hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định, để tổ chức lựa chọn tư vấn trong quý II/2026.

Để hoàn thành “đường găng” tiến độ lớn nhất trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, toàn bộ lãnh đạo, cán bộ Ban quản lý dự án Thăng Long với hơn 200 nhân sự đang làm việc xuyên đêm tại trụ sở để phối hợp với tư vấn lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu/hồ sơ yêu cầu.

Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ làm rõ các tham số then chốt nhằm xác định chính xác công nghệ, quy mô, hướng tuyến, tổng mức đầu tư, phương án phân chia Dự án thành các dự án thành phần, cũng như thiết kế kỹ thuật tổng thể.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để cấp có thẩm quyền xem xét, lựa chọn hình thức đầu tư, bao gồm đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP và đầu tư kinh doanh, qua đó bảo đảm tính khả thi về tài chính, tiến độ và mức độ tham gia của các doanh nghiệp trong nước.

Trước đó, tại Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026 về triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15, Chính phủ cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Dự án thành các dự án độc lập; đồng thời điều chỉnh một số nội dung Phụ lục I và II của Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025; đồng thời giữ nguyên mục tiêu hoàn thành tuyến đường sắt này vào cuối năm 2035.