Thực tế, thời gian gần đây, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã tăng tốc rõ rệt. Ước đến hết tháng 8/2025, cả nước đã giải ngân vốn đầu tư công khoảng 409.200 tỷ đồng, đạt 46,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (nếu tính trên kế hoạch giao đầu năm, tỷ lệ này là 49,5% kế hoạch). Một con số rất tích cực, cao hơn tỷ lệ giải ngân 40,4% cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí, nếu so về con số tuyệt đối, mức giải ngân của 8 tháng năm nay cao hơn khoảng 135.300 tỷ đồng.

Sự quyết liệt, sát sao trong điều hành của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương đã mang tới kết quả đáng ghi nhận này. Nhưng đà tăng tốc giải ngân, như Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, đang có dấu hiệu chậm lại.

Một ví dụ có thể nhắc đến là đầu tàu kinh tế TP.HCM, sau 6 tháng đầu năm, đã giải ngân được 43% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao - tỷ lệ mà rất lâu, TP.HCM mới đạt được. 

Nhưng đến hết tháng 8/2025, thì con số mới nhích lên gần 44%. Tức là trong vòng 2 tháng, tỷ lệ giải ngân của TP.HCM tăng thêm chưa đến 1 điểm phần trăm. Tỷ lệ giải ngân này khiến lãnh đạo Thành phố rất sốt ruột, buộc phải yêu cầu từng ngành, từng cấp, từng cán bộ phải “nhìn thẳng vào nguyên nhân”.

Không chỉ TP.HCM, mà có tới 29 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Điều này khiến Bộ Tài chính, trong nỗ lực thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, đã công khai danh sách và đề nghị các đơn vị trên thực hiện chế độ báo cáo, gửi về Văn phòng Chính phủ và Bộ Tài chính.

Có rất nhiều nguyên nhân khiến giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt kỳ vọng và điều này đã được nhấn mạnh nhiều lần. Từ giải phóng mặt bằng, tính giá đất, đến giá nguyên vật liệu, quy hoạch… Và bây giờ, còn thêm những vướng mắc, khó khăn khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vừa được triển khai từ đầu tháng 7/2025. Trong rất nhiều nguyên nhân đó, thì yếu tố chủ quan là trọng yếu.

Không phải ngẫu nhiên mà ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM nói thẳng thế này trong cuộc họp cách đây ít ngày: “Đầu năm kiểm điểm phê bình thì tỷ lệ tăng lên, để cho các đồng chí làm thì lại lẹt đẹt như cũ. Nguyên nhân là chủ quan, không đổ lỗi”.

Có lẽ, đó không phải là câu chuyện của riêng TP.HCM. Sự thẳng thắn là cần thiết đối với nhiều đơn vị khác nữa, nhất là trong bối cảnh Chính phủ đang tiếp tục yêu cầu phải thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công để thúc tăng trưởng kinh tế.

Trong Nghị quyết phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 8/2025 vừa được ban hành, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo phải quyết liệt tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, các công trình, dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia, dự án liên tỉnh, liên vùng, kết nối quốc gia, khu vực, quốc tế…

Đợt đồng loạt khánh thành, giải ngân các dự án lớn cũng được tiếp tục lên kế hoạch vào ngày 19/12 năm nay; nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho gần 3.000 dự án tồn đọng kéo dài đang được thúc đẩy. Tất cả nhằm mục tiêu nhanh đưa vốn vào nền kinh tế, triển khai các dự án hạ tầng quan trọng, qua đó thúc đẩy tăng trưởng và tạo nền tảng cho phát triển…

Kinh tế năm 2025 được dự báo tối thiểu đạt mức tăng trưởng 8%. Con số này, dù đạt mục tiêu mà Trung ương, Quốc hội đã đặt ra, nhưng Chính phủ đang hướng tới con số cao hơn là 8,3-8,5%. Hiện cả hai chính sách tiền tệ và tài khóa đều thực hiện một cách linh hoạt và hiệu quả để thúc đẩy tăng trưởng.

Thế nhưng, khi chính sách tiền tệ không còn nhiều dư địa, thì trọng trách sẽ được đặt lên vai chính sách tài khóa. Chính vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu tiên quyết là phải giải bài toán làm sao tiêu hết 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công của năm nay. Đó chính là chìa khóa tăng trưởng.