Khổ vì đặc thù

Những thắc mắc hiện tại về cơ chế chính sách đặc thù dành cho Dự án Đầu tư xây dựng hầm qua Đèo Cả do Công ty cổ phần Đầu tư Đèo Cả thực hiện có thể sẽ không có, nếu như cơ chế lựa chọn nhà đầu tư theo nguyên tắc bình đẳng giữa nhà đầu tư và cơ quan nhà nước (đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự thảo để hướng dẫn thực hiện Luật Đấu thầu) được đưa ra sớm hơn.

	Dự án hầm qua Đèo Cả đang đối mặt với không ít khó khăn liên quan đến cơ chế đặc thù

Trao đổi về vấn đề này, ông Hồ Nghĩa Dũng, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông - Vận tải, cố vấn Dự án đã giải thích rất rõ rằng, đây là dự án đầu tư theo hình thức BOT - BT do nhà đầu tư tư nhân chủ động đề xuất, lập hồ sơ, lại là dự án đặc thù, đi qua địa hình khá phức tạp, nên chính sách và quyền lợi của nhà đầu tư được xây dựng ngay từ khi hình thành dự án.

“Đây là một trong những dự án đầu tiên thực hiện theo hình thức đầu tư công - tư kết hợp. Trong bối cảnh cơ sở pháp lý cũng như khả năng đảm bảo thực thi cam kết hỗ trợ từ khu vực công liên quan đến việc giải phóng mặt bằng, bảo lãnh vay vốn, kinh phí giải tỏa… chưa rõ ràng, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù”, ông Dũng nói.

Tuy nhiên, dường như chủ đầu tư Dự án vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn do chính tính chất đặc thù của Dự án.

Trước tiên là những câu hỏi liên quan đến việc lựa chọn nhà thầu, rồi đến việc tiến hành thu phí ở hai trạm Ninh An (Khánh Hòa) và Bàn Thạch (Phú Yên) trên Quốc lộ 1A, nhằm hoàn vốn cho Dự án, trong khi Dự án đang triển khai. Mới đây nhất, quyết định tăng mức phí từ đầu tháng 2/2014 của chủ đầu tư cũng khiến các doanh nghiệp vận tải có phương tiện thường xuyên đi qua hai trạm thu phí này đặt thêm thắc mắc.

Trong cuộc họp kiểm điểm tình hình thực hiện Dự án giữa chủ đầu tư và các nhà thầu vừa diễn ra đầu tháng 3/2014, ông Nghiêm Sỹ Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư Đèo Cả đã thẳng thăn chia sẻ rằng, Ban điều hành đã tổ chức thực hiện theo đúng nghị quyết của HĐQT.

Nguyên tắc bình đằng trong lựa chọn nhà đầu tư

Thảo luận về Dự thảo Nghị định lựa chọn nhà đầu tư, ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã nhấn mạnh sự khác biệt giữa lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu.

“Việc lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu hoặc chỉ định thầu để thực hiện dự án có sự hợp tác giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, nên mục tiêu đặt ra là phải vừa đảm bảo quyền lợi của Nhà nước, song cũng không ảnh hưởng đến mục tiêu lợi nhuận của nhà đầu tư. Trong khi đó, việc chọn nhà thầu là để thực hiện công việc do chủ đầu tư đặt đầu bài và trả tiền”, ông Tăng nói.

Sự khác biệt còn ở chỗ, nếu như mục tiêu của hợp đồng xây lắp, dù là các công trình lớn hay nhỏ, đều là hoàn thành xây dựng (hoặc lắp đặt) công trình đó, chạy thử và bàn giao sản phẩm cuối cùng khi hoàn công, thì mục tiêu của các dự án thực hiện theo hình thức đối tác công - tư (PPP) lại là cung cấp dịch vụ.

“Do đó, nhà cung cấp dịch vụ phải chịu trách nhiệm từ khâu thiết kế, cấp vốn cũng như xây dựng công trình, cho đến khâu vận hành để cung cấp dịch vụ đó”, ông Tăng phân tích.

Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư điện tử - Baodautu.vn, bà Vũ Quỳnh Lê, Phó cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu nhấn mạnh, tiêu chí sẽ thay đổi đáng kể mối quan hệ giữa cơ quan quản lý nhà nước và nhà đầu tư trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư theo hướng bình đẳng trong thực hiện hợp đồng, sau khi nhà đầu tư được lựa chọn.

“Các quy định của Dự thảo nhằm thể hiện rõ, cơ quan nhà nước là một bên trong hợp đồng và các bên chia sẻ bình đẳng cả về lợi nhuận và rủi ro trong quá trình thực hiện dự án”, bà Lê nói.

Và điều quan trọng, theo bà Lê, nguyên tắc này sẽ xây dựng được niềm tin và sự an tâm của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh Việt Nam.

Cũng cần phải nói thêm, quy định về hình thức lựa chọn nhà đầu tư là nội dung hoàn toàn mới của Luật Đấu thầu 2013. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm triển khai quyết liệt trong việc thực hiện dự án đầu tư theo hình thức PPP, đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu đầu tư công, góp phần tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thu hút, lựa chọn nhà đàu tư một cách minh bạch, cạnh tranh.

Bảo Duy